Belediye Takdir Komisyonları Tarafından Belirlenen Rayiç Bedel Nedir? Hangi Vergi ve Harçları Etkiler? Bedel Tespitine Karşı Hukuki Çareler Nelerdir?

A.Belediye Takdir Komisyonlarının Belirlediği Rayiç Bedel Nedir? Ne kadar Süre İçin Geçerlidir?

Rayiç bedel,  bir taşınmazın(ev, arazi, tarla vb.)alım satım değeri olarak gösterilen, birim değer tespitidir. Bu tespit birçok verginin belirlenmesinde önem arz etmektedir. Emlak vergisi, veraset ve intikal vergisi, kira gelirinden alınan gelir vergisi,  tapu harcı, gayrimenkul satış kazancından alınan gelir vergisi ve değerli konut vergisini etkilemektedir.  213 Sayılı Vergi Usul Kanunu mükerrer madde 49’a göre; rayiç bedeller, dört yılda bir takdir komisyonları tarafından yeniden belirlenmektedir. Son belirleme Haziran 2025’te yapılmıştır. Bu belirleme 2029 yılına dek geçerli olacaktır.

B.Rayiç Bedelinin Etkilediği Harç ve Vergiler

1.Tapu Harcı

Tapu harcı: Alım-satımda taraf başına binde 20 (toplam binde 40) oranında harç alınır. Bu harç tespit edilirken satış bedeli ile rayiç bedel karşılaştırılır; hangisi yüksekse o esas alınır. ((4) Sayılı Tarife – Tapu ve Kadastro İşlemlerinden Alınacak Harçlar) Rayiç bedelin yüksek olması halinde, bu bedel üzerinden harç tespit edileceğinden rayiç bedel önem arz etmektedir.

2.Emlak Vergisi

Emlak vergisi de belediyelerin takdir komisyonunun tespit ettiği rayiç bedele göre belirlenmektedir. Emlak vergisi taşınmazın niteliğine göre farklı oranlarda alınmaktadır.

(Emlak Vergisi Kanunu madde 8 ve madde 18)

3.Veraset ve İntikal Vergisi

Miras ya da karşılıksız kazanım(örneğin bağışlama) yoluyla geçen taşınmazlarda vergi matrahı, taşınmazın rayiç bedeli üzerinden belirlenir. Bu verginin oranları ise aşağıda tablo şeklinde gösterilmiştir.

(Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu Madde 16)

4.Gelir Vergisi (Gayrimenkul Satış Kazancı)

Gerçek kişilerin bir bedel karşılığı edindikleri gayrimenkullerin (konut, arsa, vb.) devraldıkları tarihinden başlayarak beş yıl içinde elden çıkarması halinde, elde edilen kazanç gelir vergisine tabi olmaktadır.

Bu vergiye tabi olan kazancın tespitinde; devralınırken ödenen bedel ile devredilirken ödenen bedel arasındaki fark dikkate alınır. Ancak bu bedellerin tespit edilememesi halinde; Belediyelerin takdir komisyonlarınca tespit edilen bedeller esas alınır. Vergi de bu bedellere göre belirlenir.2025 yılı için 120.000,00 TL’ye kadar olan artışlar vergiden istisna olup, ilgilinin vergi ödemesi gerekmeyecektir.

5.Kira Gelirinden Alınan Gelir Vergisi

Bilindiği üzere kira gelirlerinin beyan edilmesi ve beyan edilen kira bedeli üzerinden belirlenen verginin ödenmesi gerekmektedir. Eğer kira bedeli tespit veya beyan edilmemişse Belediye Takdir Komisyonlarının belirlediği değerin %5’i dikkate alınmaktadır.

6.Değerli Konut Vergisi

Değerli Konut Vergisi Kanunu’na göre Türkiye sınırları içinde bulunan mesken nitelikli taşınmazlardan Belediye Takdir Komisyonlarınca tespit edilen değeri 2025 yılı için 15.709.000 TL’nin üzerinde olanlar değerli konut vergisine tabidir.

Belediye Takdir Komisyonlarınca tespit edilen değeri 2025 yılı için 15.709.000 TL’nin üzerinde olanlar değerli konutlarda; 10.000.000 TL’si için 22.500 TL, fazlası için binde 10 oranında değerli konut vergisi alınır.

Belediye Takdir Komisyonları tarafından tespit edilen değerlerin artışı, değerli konut vergisi ödeme yükümlülüğü olmayan malikleri vergi yükümlüsü haline getirebilecektir.

C.Tespit Edilen Emlak Rayiç Bedeline Karşı Hukuki Çareler Nelerdir?

Belediye takdir komisyonun rayiç bedel tespitine dair kararına karşı başvurulacak hukuki çare bu karara karşı vergi mahkemesinde dava açmaktır. İlgililer kararın ilan (askı) tarihinden itibaren otuz gün içinde, işlemin yapıldığı yerdeki vergi mahkemesinde “iptal davası” açabilecektir.  Ancak önemle belirtmekte fayda vardır ki 2025 yılı için haziran ayının sonunda tespit edilen rayiç bedel kararlarına karşı dava açma süresi 7 eylül 2025’e kadar devam etmektedir. Zira adli tatil nedeniyle süreler 7 Eylül 2025 tarihine dek uzamaktadır.

Av.Meryem KILIÇ

Av.Yalçın TORUN

Uyarı; Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Av.Meryem KILIÇ ve Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.