SAĞLIK SEBEBİ İLE MECBURİ HİZMET SÜRESİNİ DOLDURMADAN TSK’DAN AYRILMAK (MALULLUK- VAZİFE MALULLÜĞÜ) 

1.Giriş

Milli Savunma Bakanlığı bünyesinde görev yapan subay/astsubaylar görev esnasında yaşadıkları sağlık sorunları nedeniyle belli bir süre sıhhi izin almakta, yaşanan sağlık sorunlarının tedavisi, görevi yapmaya engel hale geldiğinde ise öncelikle eğer şartları mevcutsa “sınıfı sınıfı/branşı görevini yapamaz”  sağlık raporu düzenlenerek sınıf  değişikliği yapılmakta, bu mümkün olmadığı takdirde haklarında “TSK’da görev yapamaz” kararı verilmektedir. Görevi yapmaya engel sağlık sorunu görev esnasında ve görevin tesiri ile oluştuğunda ise haklarında “vazife malullüğü” hükümleri uygulanmaktadır.

2.İlgili Mevzuat

a.Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği

Madde 42/3

“İstirahat sonucunda klinik olarak iyileştiği veya tam remisyon içinde olduğu saptanan kanser ya da kötü huylu tümör tanısı almış olan general, amiral, subay ve astsubaylar (uçucular dahil) hakkında, ilgili uzman tabibin gerekli gördüğü aralıklarla kontrol muayenesi yapılmak kaydıyla veya en fazla üç yıl izlendikten sonra yetkili sağlık teşkillerince “Sınıfı/Branşı Görevini Yapar” ya da “Sınıfı/Branşı Görevini Yapamaz.”  Kararı verilir.

Madde 43/1

“Kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh sağlığı ve hastalıkları ile sinir hastalıkları gibi uzun süreli tedaviyi gerektiren hastalığı olanlar, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat ve hava değişimine tabi tutulabilir.”

Madde 43/5

“Sıhhi izinli subay ve astsubaylar, haklarında kesin işlem yapılmak üzere sıhhi izin sürelerini dolduracakları ayın ilk haftasında tekrar muayeneye gönderilir. Hastalıkları devam eden ve hiçbir sınıfta veya branşta görev yapamayacak durumda olanlar hakkında 5510 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.”

Madde 45

“Hastalıkları nedeniyle sınıfı veya branşı görevini yapamayacağı anlaşılan subay ve astsubaylar sınıflandırma veya branş belirleme çizelgelerine göre diğer sınıflarda veya branşlarda görev yapabilecekleri anlaşıldığı takdirde, 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun ilgili hükümleri gereğince yeniden sınıflandırılır veya ilgili mevzuat gereğince branşları yeniden belirlenir.

(2) Sınıflandırma veya branş belirleme çizelgelerinde gösterilmeyen ya da yeni teşkil edilen sınıflarda veya branşlarda görev alacak subay ve astsubaylar, yapılacak göreve en yakın sınıfın veya branşın sağlık niteliğine uygun olarak yeniden sınıflandırılır veya bunların branşları yeniden belirlenir.”

Madde 47

 “(1) Vazifenin sebep ve tesiriyle haklarında “Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görev Yapamaz”, “Jandarma Genel Komutanlığında Görev Yapamaz” veya “Sahil Güvenlik Komutanlığında Görev Yapamaz” raporu düzenlenen subay ve astsubayların raporları, bağlı bulunduğu Kuvvet Komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilir. Sosyal Güvenlik Kurumu söz konusu subay ve astsubayların malullük durumunu tespit eder.”

Madde 48

“(1) Subay ve astsubaylardan hastalıklarının tedavi, istirahat, hava değişimi ve yer değiştirmesi ile iyileşmeyeceği anlaşılanlar hakkında, sıhhi izin sürelerini bitirmeleri beklenmeden kesin işlem yapılır”

b.926 Sayılı TSK Personel Kanunu

Madde 72

“Astsubayların yeniden sınıflandırılması hakkında (d) bendi hariç olmak üzere 24 üncü madde esasları uygulanır.”

Madde 24

“Subaylar, aşağıdaki durumlarda yeniden sınıflandırılırlar:

a) Sıhhi sebepler:

Sağlık durumları mensup oldukları sınıfın hizmetine elverişli olmadığı hakkında usulüne göre sağlık kurulu raporu alanlar, sınıflandırma kurullarınca beden kabiliyeti ve sınıflandırma yönetmeliği esasları dahilinde uygun görülen sınıflara geçirilirler.

Beden kabiliyeti yönetmeliği ve sınıflandırma işlemi neticesinde, birden fazla sınıfta hizmet etmesi uygun görülenler bu sınıfların ihtiyacı da varsa, istedikleri sınıflara geçirilirler.”

Madde 112

“Muvazzaf subay ve astsubaylar subay ve astsubay nasbedildikleri tarihten itibaren fiilen onbeş yıl hizmet etmedikçe istifa edemezler.

(….)

Türk Silâhlı Kuvvetleri’nden her ne şekilde olursa olsun mecburî hizmet yükümlülüğünü tamamlamadan ayrılan veya ilişiği kesilen subay ve astsubaylar (Türk Silâhlı Kuvvetleri’nde görev yapamaz şeklinde sağlık raporu alanlar ile vazife malûlü olarak Türk Silâhlı Kuvvetleri’nden ayrılanlar hariç), her yıl kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından belirlenen; askerî öğrenci, subay ve astsubay nasbedildikten sonra kendilerine yapılan öğrenim, eğitim ve yetiştirme masraflarının iki katını, 6413 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde düzenlenen disiplinsizliği işleyerek çıkarılanlar bu madde gereğince belirlenen masrafların dört katını yükümlülük sürelerinin eksik kalan kısmı ile orantılı olarak kanunî faizi ile birlikte tazminat olarak öderler.”

Madde 128

“Subayların ve astsubayların sıhhi izin süresi aşağıdaki gibidir:

(…)b) Kanser, her türlü kötü huylu tümör, verem, kronik böbrek yetmezliği ile akıl ve ruh hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananlar, sağlık kurulları raporlarında gösterilecek lüzum üzerine, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartı ile tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulabilirler.(…)”

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu(2008’den sonra çalışmaya başlayanlar için)

Madde 25/1

“Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usûlüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60’ını, (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün en az % 60’ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı, malûl sayılır.”

Madde 25/5

“4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılardan, vazifelerini yapamayacak derecede hastalığa uğrayanlar, hastalıkları kanunlarında tayin edilen sürelerden fazla devam etmesi halinde, hastalıklarının mahiyetlerine ve doğuş sebeplerine göre birinci fıkra uyarınca malûl veya 47 nci madde hükümlerine göre vazife malûlü sayılırlar.”

5434 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu(2008’den önce çalışmaya başlayanlar için)

Madde 47/1

“Vazifelerini yapamayacak derecede hastalığa uğrayanlardan hastalıkları kanunlarında tayin edilen müddetlerden fazla devam edenler, hastalıklarının mahiyetlerine ve doğuş sebeplerine göre (adi malul) veya (vazife malulü) sayılırlar.”

3.Sonuç

a.TSK’da görev yapan subay/astsubayların mecburi hizmet süresi 15 yıl olup, mecburi hizmet süresi tamamlanmadan ayrılmaları halinde  ayırma işlemi  disiplinsizlik sebebiyle olursa  TSK’dan ayırma disiplin cezası ile cezalandırılma durumunda  ilgili personelden mecburi hizmetin geri kalan bölümü dikkate alınarak hesaplanacak   öğrenim, eğitim ve yetiştirme masraflarının  4 katı tazminat olarak yasal faiziyle birlikte alınır. Türk Silahlı Kuvvetleri’nde görev yapamaz kararlı sağlık raporu alarak görevden ayrılan astsubaydan tazminat alınmaz Diğer ayırma hallerinde  (örneğin mahkumiyet vb)  bu tazminat 2 kat olarak alınır.

b.Uzun süreli devam eden ruh sağlığı ve hastalıkları nedeniyle TSK’da görev yapan subay/astsubaylar hakkında, sağlık raporu ile göreve devam ettiği sınıftan bir başka sınıfta görev yapması uygun görülenlerde sınıf değişikliği yapılır. Ruh Sağlığı Hastalıkları Yönetmeliğinin Ek-C hastalıklar listesinde 15-18 arasında düzenlenmiş olup, bu hastalıklar A, B, C ve D olarak dilimlere ayrılmıştır. C dilimi tedavinin devam ettiğini, D dilimi iyileşme imkanı olmadığını ve TSK’da görev yapamayacağını, A ve B dilimi ise sınıf değiştirerek göreve devamın mümkün olduğu hastalıkları düzenlemektedir. B diliminde de TSK’dan ayırmaya neden olabilecek hastalıklar mevcuttur.

c.Ruhsal hastalık geçiren subay/astsubayın, doktorun gerekli gördüğü aralıklarla kontrol muayenesi yapılmak kaydıyla, 3 yıl boyunca tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutularak sağlık durumu takip edilir. Eğer 3 yılın sonunda halen yaşanan hastalık sınıfı görevini yapmaya engel ise bu durumda öncelikle bir başka sınıfta görevlendirilmesine karar verilir. Bu mümkün olmadığı takdirde yani bir başka sınıf da dahil TSK’da görev yapmasına engel bir sağlık sorunu söz konusu ise hakkında “TSK’da görev yapamaz” kararı verilir.

d.Hastalığın, tedavi, istirahat, hava değişimi ve yer değiştirmesi ile iyileşmeyeceği anlaşılması halinde subay/astsubay hakkında, sıhhi izin sürelerinin (3 yılın) bitmesi beklenmeden de kesin işlem yapılır. Ancak bu durumun gerçekleşmesi için “TSK’da görev yapamaz” kararlı sağlık raporu alınması gerekecektir.

Av.Meryem KILIÇ

Av. Yalçın TORUN

Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Av.Meryem KILIÇ ve Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.