Gazi ve Şehit Yakınlarına İstihdam İmkanı Sağlanmasının Şartları
1.Kimler Şehit Olarak Kabul Edilir?
Şehitlik Yönetmeliğinin 3. maddesinde şehitliğe defnedilecekler sayma usulüyle tek tek belirtilmiştir. (https://www.lexpera.com.tr/resmi-gazete/metin/sehitlik-yonetmeligi-29886-2016-9430) Ancak görev başında bulunsa dahi, kasıtlı hareketleri, disipline aykırı davranışları veya suç teşkil eden fiilleri sebebiyle yaşamını yitirenler şehit kabul edilmemektedir.
2.Kimler Gazi Olarak Kabul Edilir?
2847 sayılı Türkiye Emekli Subaylar, Emekli Astsubaylar, Emekli Uzman Erbaşlar, Harp Malulü Gaziler, Şehit Dul ve Yetimleri ile Muharip Gaziler Dernekleri Hakkında Kanun mükerrer madde 1’de gazilik tanımları verilmiştir. Madde’ye göre;
“Muharip Gazi: Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı mensuplarından harbe fiilen katılanları,
Malûl Gazi: Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı mensuplarından; Türkiye Cumhuriyeti Devleti sınırlarını korumak ve güvenliğini sağlamak görevi ile harpte veya Devletin bekasını hedef alan terör örgütlerine karşı yurt içi ve yurt dışı mücadelede her çeşit düşman veya terörist silahlarının tesiriyle veya harp bölgesindeki harekât ve hizmetler sırasında, bu harekât ve hizmetlerin sebep ve tesiriyle yaralanarak tedavileri sonucunda engelliliği rapor ile kesinleşenleri,
İfade eder.”
Maddeden anlaşılacağı üzere, harbe fiilen katılanlar muharip gazi, terörle mücadele veya savaşta yaralanıp engelliliği raporla kesinleşenler ise malul gazi sayılır.
3.Kimler Vazife Malulü Olarak Kabul Edilir?
Vazife malullüğü halleri 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 47. Maddede düzenlenmiştir. Buna göre; vazife malullüğü, kamu görevlisinin (örneğin asker, polis veya memur) görevini yaparken ya da göreviyle bağlantılı bir iş nedeniyle yaralanması, sakatlanması veya hastalanması sonucu çalışma gücünü kaybetmesi halidir. Başka bir ifadeyle, görev sırasında ya da görevden kaynaklanan bir olay nedeniyle kalıcı şekilde malul (çalışamaz) hale gelen kişiye “vazife malulü”, bu duruma ise “vazife malullüğü” denir. Ancak bu maluliyetin emir ve mevzuat dışı davranışlardan, yasak fiillerden, keyif verici madde kullanımından veya intihar girişiminden kaynaklanması durumunda vazife malullüğü sayılmaz.
4.Şehit ve Gazi Yakınlarına İstihdam Hakkı Verilecek Haller
3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun Ek 1. maddesi, şehit ve gazi yakınlarına istihdam hakkını düzenlemiştir. Madde metnindeki düzenlemeye göre;
a)5434 sayılı Kanunun mülga 64 üncü maddesi, 5510 sayılı Kanunun 47 nci maddesinin sekizinci fıkrası, ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre harp veya vazife malulü sayılanlar,
b) 5434 sayılı Kanunun mülga 45 inci maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 47 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen haller kapsamında vazife malulü sayılan; Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının erbaş ve erler dahil askeri personeli ile Emniyet Teşkilatından Emniyet Hizmetleri Sınıfına mensup personeli ve ceza infaz kurumu müdürü, infaz ve koruma başmemuru ve infaz ve koruma memuru unvanlı ceza infaz kurumu personeli,
c) (b) bendi kapsamına girenler hariç olmak üzere 5434 sayılı Kanunun mülga 45 inci maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 47 nci maddesinin birinci fıkrası kapsamında olanlardan vazife malulü sayılanlar,
ç) 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanunun ek 1 inci maddesi kapsamında aylık bağlananlardan terör eylemleri nedeniyle hayatını kaybetmiş veya engelli hale gelmiş olanlar ile Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumuna ait fabrika, işletme, müessese veya bağlı ortaklıklarda görevli olanlardan patlayıcı maddelerin üretimi, incelenmesi, muhafazası, nakli, imha edilmesi ve zararsız hale getirilmesi sırasında oluşacak patlamalardan dolayı hayatını kaybedenler istihdam hakkından yararlanabilmektedir.
5.İstihdam Hakkından Yararlanabilecekler
a) İkinci fıkranın (a) ve (b) bentleri kapsamında hayatını kaybedenlerin eş veya çocuklarından birisi ile ana, baba veya kardeşlerinden birisi olmak üzere toplam iki kişi; ana, baba ve kardeşi yoksa eş veya çocuklarından toplam iki kişi; eş veya çocuğu yoksa ana veya babası ile kardeşlerinden birisi olmak üzere toplam iki kişi, ana veya babanın bu hakkı kullanmaması durumunda ise bir diğer kardeşi olmak üzere toplam iki kişi, ana, baba veya kardeşlerin bu hakkı kullanmaması durumunda eş veya çocuklardan toplam iki kişi,
b) İkinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde sayılan malullerin kendileri veya eş veya çocuklarından birisi, eşi veya çocuğu yoksa kendisi veya kardeşlerinden birisi olmak üzere toplam bir kişi,
c) İkinci fıkranın (c) bendine göre malul sayılanların kendileri veya eş ve çocuklarından birisi, eşi veya çocuğu yoksa kendileri veya kardeşlerinden birisi; hayatını kaybedenlerin ise eş veya çocuklarından birisi, eşi veya çocuğu yoksa kardeşlerinden birisi olmak üzere toplam bir kişi,
ç) İkinci fıkranın (ç) bendine göre engelli hale gelenlerin kendileri veya eş ve çocuklarından birisi, eşi veya çocuğu yoksa kendileri veya kardeşlerinden birisi; hayatını kaybedenlerin ise eş ve çocuklarından birisi, eşi veya çocuğu yoksa anne, baba veya kardeşlerinden birisi olmak üzere toplam bir kişi yararlanabilir.
6.İstihdam Edilecek Kurumlar
İstihdamın sağlanacağı kurumlar da yine Terörle Mücadele Kanunu’nun Ek 1. maddesinde açıkça belirtilmiştir. Buna göre hak sahiplerinin atamaları, 5018 sayılı Kanunun eki (I), (II), (III), (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu kurum ve kuruluşlarına, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarına, il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ve özel kanunlarla kurulmuş diğer kamu kurum ve kuruluşlarına yapılmaktadır. Bu kurumlar, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memur kadroları ile sözleşmeli personel pozisyonları ve sürekli işçi kadrolarına kura sonucu atama teklifi yapılan hak sahiplerinin atamalarını gerçekleştirmek zorundadır.
Stj.Av.Şirin ÇAKIR
Av.Yalçın TORUN
Uyarı; Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Stj.Av.Şirin ÇAKIR, ve Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.