ŞEHİT VE GAZİ YAKINLARININ İŞ HAKKI
GİRİŞ
Ülkemizde Şehit ve Gazi yakınları ile gazilere sahip çıkmak, onların daha iyi şartlarda ve güven içerisinde yaşamlarını sürdürmelerini sağlamak amacıyla anayasal düzenlemeler ve ilgili mevzuatj hükümlerince bazı haklar ve yardımlar tanımlanmıştır. Örneğin;
“Anayasa Madde 61 – Devlet harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleriyle, malül ve gazileri korur ve toplumda kendilerine yaraşır bir hayat seviyesi sağlar.”
3713, 2330 kanunları kapsamında, nakdi ta zminat ödenmesi,
3713, 2330, 5510, 5434, 5233, 1005 sayılı kanunlar kapsamında, Sosyal Güvenlik Kurumunca (SGK) aylık bağlanması,
3713 kanun kapsamında, SGK tarafından emsal aylık bağlanması,
3713 ve 2330 sayılı Kanunlar ile 5434 sayılı Kanunun 56, mülga 45 ve 64. Maddeleri, 5510 sayılı Kanunun 47. Maddesi kapsamında, SGK tarafından eğitim öğretim yardımı yapılması,
3713, 2330, 5510, 5434, 1005 kanunları kapsamında, sağlık hizmetlerinden katılım payı alınmaması,
3713, 2330, 1005 ve 3292 sayılı Kanunlar ile 5434 sayılı Kanunun 56, mülga 45 ve 64. Maddeleri, 5510 sayılı Kanunun 47. Maddesi kapsamında, Ulaşım araçlarından ücretsiz yararlanma,
Şehit çocuklarına Yükseköğrenim Kredi Yurtlar Kurumu tarafından karşılıksız burs verilmesi,
3713, 2330, 1005, 5434, 5510 sayılı kanunlar kapsamında (eş, anne, baba ve çocukları kamu kurum ve kuruluşlarına ait misafirhane ve sosyal tesislerden bu kurum ve kuruluşların kendi personeline uyguladığı ücret tarifesine göre yararlandırılır.) kamu kurum ve kuruluşlarına ait sosyal tesislerden yararlanma,
Şehit yakınlarına iki, gazilerimiz, vazife malulleri ile terör mağduru sivil vatandaşlarımıza bir (eş, çocuk, anne- baba ve kardeş) istihdam (iş) hakkı verilmesi gibi.
Bu yazımızda Şehit ve Gazi yakınlarına tanınan istihdam hakkından bahsediyor olacağız.
1.İSTİHDAM HAK SAHİPLERİ KİMLERDİR?
3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun Ek 1 inci maddesine göre şehit yakınları, gazi ve gazi yakınlarının istihdam işlemleri Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Şehit Yakınları ve Gaziler Genel Müdürlüğünce yürütülmektedir.
3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre harp veya vazife malulü sayılanlardan hayatını kaybedenlere iki, malul olanlara bir,
Vazife ve harp malullüğü kapsamındaki TSK mensubu ve güvenlik görevlilerinden hayatını kaybedenlerin yakınlarına iki, malul olanlara bir,
Vazife malullüğü kapsamında bulunan diğer kamu görevlilerinden hayatını kaybedenlerin yakınlarına veya malul olanlara bir,
Terör mağduru sivil vatandaşlardan terör eylemleri nedeniyle hayatını kaybeden veya engelli hale gelenler ile Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumuna ait fabrika, işletme, müessese veya bağlı ortaklıklarda görevli olanlardan patlayıcı maddelerin üretimi, incelenmesi, muhafazası, nakli, imha edilmesi ve zararsız hale getirilmesi sırasında oluşacak patlamalardan dolayı hayatını kaybedenlere bir,
15 Temmuz darbe girişiminde hayatını kaybedenlere iki, malul olanlara bir,
15 Temmuz darbe girişiminde malul sayılmayacak derecede yaralanan vatandaşlarımıza bir, istihdam hakkı verilmiştir.
a) Şehit yakınları, Gaziler ve Vazife Malullerine yapılan düzenleme ile kamuda sağlanan istihdam hakkından kimler yararlanabilir?
İki hak sahipliği durumunda; eş veya çocuklardan bir kişi, anne, baba veya kardeşlerden bir kişi olmak üzere toplam 2 kişi,
Eş veya çocukları yoksa, anne, baba veya kardeşlerden toplam 2 kişi,
Anne, baba ve kardeşleri yoksa, eş veya çocuklardan toplam 2 kişi,
Ana, baba veya kardeşlerin bu hakkı kullanmaması durumunda eş veya çocuklardan toplam 2 kişi,
Tek hak sahipliği durumunda; kendisi, eşi veya çocuğu, eşi ve çocukları yoksa kendisi veya kardeşlerinden 1 kişi.
Uyarı; Tek hak sahipliği durumunda ve eş veya çocukların bulunması halinde bu haktan anne, baba veya kardeşler yararlanamaz.
Ek olarak bir başkasının bakımına muhtaç olacak derecede engelli olanlar, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu ilgili valilerce tespit edilenler, Kanunun ek 1 inci maddesinin birinci fıkrada sayılan kurumlarda görev yapanlar, istihdam hakkını sağlayan olayın meydana geldiği tarihten sonra söz konusu kurum ve kuruluşlarında görev yapmakta iken bu görevinden ayrılmış olanlar, atama onayı alınmasına rağmen göreve başlamayanlar, ataması yapılanlardan görevlerinden ayrılanlar ile görevlerine son verilenler (yeniden) istihdam hakkından faydalanamazlar.
İstihdam hakkından yararlanmak isteyenlerin başvuruları, 1 adet biyometrik fotoğraf ve kimlik fotokopileri ile ikamet ettikleri ildeki Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne yapılır.
2.HAK SAHİPLERİ HANGİ KURUMLARA ATANABİLİR?
Genel bütçeli kamu kurumlarına,
Özel bütçeli kamu kurumlarına,
Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlara,
Sosyal Güvenlik Kurumlarına,
Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarına,
İl özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına,
Özel kanunla kurulan diğer her türlü kamu kurum ve kuruluşlarına atanabileceklerdir.
Hak sahiplerinden ilköğretim, ortaokul, ilkokul mezunu olanların hizmetli unvanlı kadro ve pozisyonlara; ortaöğretim ve yükseköğretim mezunu olanların, atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanın 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alması koşuluyla ihraz etmiş bulundukları unvanlara, bunların dışında kalan ortaöğretim ve yükseköğretim mezunları memur, ilkokul ve ortaokul mezunları ise hizmetli unvanlı kadro ve pozisyonlara atama teklifleri Çalışma Genel Müdürlüğünce yapılır. Gazilerin kendilerinin istihdam hakkından yararlanmaları ve ilköğretim, ortaokul, ilkokul mezunu olmaları halinde atama teklifleri memur unvanlı kadro ve pozisyonlara yapılır. İşçi kadrolarına yapılacak atama teklifleri sürekli işçi unvanlı kadroya yapılır.
SONUÇ OLARAK;
Şehit ve Gazi yakınlarına sağlanan bu destekleyici yardımlar ve haklar, onların daha iyi şartlarda ve güven içinde yaşamalarına yöneliktir. Anayasamızın kanun önünde eşitlik başlıklı 10. Maddesinin 3. Fıkrasındaki “Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz.” ibaresiyle de bu tedbirleri ve yardımları eşitlik ilkesi muhtevasında güvencelenmiştir.
Stj. Av. Şeyda ÖZTÜRK
Av. Yalçın TORUN
Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Stj. Av. Şeyda ÖZTÜRK ve Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.