İş Kazası Nedir? İş Kazasında Yaralanan İşçinin Hakları Nelerdir?
İş Kazasında Vefat Eden İşçinin Yakınlarının Hakları Nelerdir?
A.5510 Sayılı Kanuna Göre İş Kazası Tanımı (Madde 13)
5510 Sayılı Kanun’un 13. maddesine göre iş kazası, sigortalının:
- İşyerinde bulunduğu sırada,
- İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle,
- İşveren tarafından görevle başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanda,
- Emziren kadın sigortalının iş mevzuatına uygun şekilde süt vermek için ayrılan zamanlarda,
- İşverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş geliş sırasında
meydana gelen ve sigortalının bedenen ya da ruhen engelli hâle gelmesine neden olan olaydır.
B.İş Kazasının Unsurları
- Sigortalı Olma
- Olayın meydana geldiği tarihte işçinin SGK’ya bildirimi yapılmış olmalı, yani sigortalı statüsünde olmalıdır.
- Yargıtay’a göre fiilen çalıştığı halde sigortasız olanlar için de iş kazası tespiti yapılabilir; bu durumda işverenin sigorta bildirimi yapmamış olması kusur sayılır (Yarg. 21. HD. 2017/1133 E., 2018/1234 K.).
- Kazanın Belirli Yer ve Zamanlarda Meydana Gelmesi
- Kazanın işyeri, yol, görevli dış yer gibi kanunun belirttiği zaman ve mekânlarda meydana gelmesi gerekir.
- Yargıtay’a göre işçinin işyeri sınırları dışındaki görev sırasında (örneğin fuar, saha görevi) geçirdiği kazalar da iş kazası sayılır.
- Kaza Neticesinde Bedensel veya Ruhsal Bir Zarara Uğrama
- Kazanın etkisiyle sigortalının vücut bütünlüğü bozulmuş olmalı (yaralanma, sakatlanma, ölüm).
- Sadece küçük bir sıyrık değil, sağlık açısından anlamlı bir etki aranır.
- İş ile Kaza Arasında Nedensellik Bağı
- Olayın işin yürütümüyle ilgisinin olması gerekir. Olayın işle ilgisiz bir nedenle meydana gelmesi durumunda iş kazası sayılmaz.
- Yargıtay, bu bağlamda örneğin işverenin talimatıyla dışarı gönderilen çalışanın yolda geçirdiği trafik kazasını iş kazası saymaktadır.
C.Yargıtay İçtihatlarına Göre İş Kazası Olarak Nitelendirilen Durumlara Örnekler
Örnek 1:
Yarg. 21. HD. 2015/6548 E., 2015/12436 K.
“İşçinin işverenin bilgisi ve talimatı dahilinde işyeri dışında başka bir yerde çalışırken geçirdiği trafik kazası, iş kazasıdır.”
Örnek 2:
Yarg. 10. HD. 2013/19617 E., 2014/6543 K.
“İşverenin sağladığı servisle işe giderken meydana gelen trafik kazasında iş kazası unsurları oluşur.”
Örnek 3:
Yarg. 21. HD. 2016/3156 E., 2016/8433 K.
“İşyeri kantininde istirahat esnasında meydana gelen kalp krizi iş kazasıdır. Çünkü olay iş saatleri içinde ve işyeri sınırlarında gerçekleşmiştir.”
D.İş Kazasında Yaralanan İşçinin Hakları
1.SGK’dan Sağlanan Haklar
- Geçici İş Göremezlik Ödeneği: İşçi çalışamayacak durumdaysa, SGK’dan günlük ücretinin belli oranında ödeme yapılır.
- Sürekli İş Göremezlik Geliri: Kalıcı iş kaybı varsa işçiye ömür boyu gelir bağlanır.
- Sağlık Giderlerinin Karşılanması: Tedavi, ameliyat, ilaç, protez gibi tüm giderler SGK tarafından karşılanır.
2.İşverene Karşı Açılabilecek Davalar
- Maddi Tazminat Davası: Tedavi giderleri, gelir kaybı, bakıcı giderleri talep edilebilir.
- Manevi Tazminat Davası: İş kazası nedeniyle yaşanan ruhsal acı için.
E.İş Kazasında Vefat Eden İşçinin Mirasçılarının Hakları
1.SGK Tarafından Sağlanan Haklar
a.Ölüm Geliri
(1)Sigortalının vefatı ile birlikte geride kalan hak sahiplerine SGK tarafından ölüm geliri bağlanır. Hak sahipleri:
Eşi (boşanmamışsa ve yeniden evlenmemişse),
18 yaş altı çocuklar, (yükseköğrenim gören erkek çocuklar için 25 yaşına kadar)
Evlenmemiş kız çocuklar, (çalışmayan ve evlenmemiş olması koşuluyla)
Bakmakla yükümlü olduğu anne-baba.
b.Cenaze Ödeneği
c.Sağlık Yardımları
İş kazası nedeniyle vefat eden sigortalının tedavi sürecinde yapılan tüm harcamalar SGK tarafından karşılanır.
2.İşverene Karşı Açılabilecek Davalar
a.Destekten Yoksun Kalma Tazminatı
- Vefat eden işçinin aile bireyleri, özellikle eşi ve çocukları, yaşamlarını sürdürebilmek için işçiden gördükleri maddi desteği kaybettikleri gerekçesiyle bu tazminatı talep edebilirler.
- Hesaplama yapılırken işçinin yaşı, geliri, çocukların yaşı ve eğitimi dikkate alınır.
b.Manevi Zararlar
- İşçinin ölümüyle derin üzüntü ve elem yaşayan yakınlarına (eşi, çocukları, anne-babası) işverene karşı manevi tazminat davası açılabilir.
- Tazminat miktarını mahkeme, olayın ağırlığı ve tarafların sosyal durumuna göre takdir eder.
Av.Yalçın TORUN
Uyarı; Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.