İŞE İADE DAVASI: HUKUKİ DAYANAKLARI, UYGULAMA ALANI VE YARGI KARARLARI IŞIĞINDA KISA BİR DEĞERLENDİRME
Giriş
Modern iş hukukunun temel ilkelerinden biri olan iş güvencesi, çalışanın işverence keyfi olarak işten çıkarılmasının önüne geçmeyi amaçlayan bir koruma mekanizmasıdır. Bu kapsamda İş Kanunu’nda düzenlenmiş olan işe iade davası, haksız veya geçersiz nedenle işten çıkarılan işçinin tekrar işine dönmesini sağlamaya yöneliktir. Bu yazıda, işe iade davasının hukuki dayanakları, dava şartları, yargı kararları ve uygulamadaki etkileri genel olarak ele alınacaktır.
Hukuki Dayanak
4857 sayılı İş Kanunu’nun 18 ila 21. maddeleri arasında işçinin iş güvencesi kapsamındaki hakları düzenlenmiştir. Kanun’a göre:
- İşverenin fesih bildirimini yazılı yapması ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmesi gerekmektedir (madde 19).
- İşçi, fesih bildiriminin tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde işe iade davası açabilir (madde 20).
- Mahkeme feshi geçersiz bulursa, işçinin işe iadesine karar verir ve boşta geçen süre için en çok 4 aylık ücret ile işe başlatmama halinde ödenecek tazminatı (4-8 ay aralığında) belirler (madde 21).
Dava Şartları
- İşyerinde en az 30 işçi çalışmalıdır.
- İşçinin en az 6 aylık kıdemi bulunmalıdır.
- İş akdi belirsiz süreli olmalıdır.
- İşçi, işveren vekili veya benzeri konumda olmamalıdır.
- Ayrıca, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’na göre arabuluculuğa başvurulmadan işe iade davası açılamaz (madde 3).
Yargı Kararları Işığında Değerlendirme
Yargıtay, feshin geçerli nedenlere dayanması gerektiğini ve bu nedenlerin somut delillerle ispatlanması gerektiğini vurgulamaktadır. İş Mahkemeleri si kararlarında, iş akdinin haklı feshine ilişkin işverenin ileri sürdüğü nedenlerin soyut ve inandırıcı olmadığı, bu nedenle feshin geçersiz olduğu yönünde bir çek kararlar vererek işe iade davasını kabul etmektedirler.
Sonuçlar ve Uygulamadaki Etkileri
Mahkeme tarafından işe iade karanın verilmesi halinde:
- İşveren bir ay içinde işçiyi işe başlatmazsa tazminat öder,
- İşçi boşta geçen süre için ücreti her halde geri alır,
- İşçi dilerse bu alacaklarını talep ederek işe dönmeyebilir.
Bu düzenleme, hem işçinin iş güvencesini korumakta hem de işverenin keyfi fesih yapmasını engellemektedir.
Kaynakça
- 4857 Sayılı İş Kanunu
- 7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu
- Yargıtay 9. Hukuk Dairesi Kararları
Av.Yalçın TORUN
Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.