Bireysel Başvuru Mekanizmasının, Derece Mahkemelerinin Hukuki Takdirlerine Müdahale Aracı Olmadığına İlişkin AYM Kararı

 

ANAYASA MAHKEMESİ

Porland Porselen Sanayi ve Ticaret A.Ş. Başvurusu -B. No: 2020/8339

  1. GİRİŞ

Bu yazı, Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi tarafından verilen 2020/8339 başvuru numaralı kararın hukuki incelemesini yapmaktadır. Karar, endüstriyel tasarımın tesciline ilişkin bir uyuşmazlıkta, adil yargılanma hakkının ihlal edilip edilmediği üzerine değerlendirme içermektedir. Yazıda kararın arka planı, hukuki dayanakları, mahkemenin değerlendirmesi ve kararın hukuki etkileri ele alınacaktır.

  1. OLAYIN ARKA PLANI

 Başvurucu Porland Porselen A.Ş., kullanmakta olduğu bir endüstriyel tasarımın kendi adına tescili için Türk Patent ve Marka Kurumuna (TÜRKPATENT) başvuruda bulunmuştur. Tescil talebi bültende yayımlandıktan sonra, Paşabahçe A.Ş. 2012 yılında tescil ettirdiği benzer bir tasarıma dayanarak 2014/06924-1 sayılı başvurunun aynı veya benzer olduğu, ayırt edici olmadığı gerekçeleriyle itiraz etmiştir.

TÜRKPATENT Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu (YİDK) itirazı reddetmiştir. Bu kararın iptali için Paşabahçe A.Ş. tarafından Ankara 3. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi’nde dava açılmış, mahkeme tasarımın yeni ve ayırt edici olduğu gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Ancak Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, mevcut bilirkişi raporunun yetersiz olduğuna kanaat getirerek yeni bir bilirkişi raporu almış ve tasarımın mutlak yenilik ölçütünü karşılamadığını belirterek ilk derece kararını kaldırıp davayı kabul etmiştir. Bu karar, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi tarafından onanmış ve kesinleşmiştir.

  1. HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Başvurucu şirket, İstinaf Mahkemesinin yetkisini aşarak resen bilirkişi raporu alıp delil topladığını ve bu nedenle hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Anayasa Mahkemesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 356 ve 357. maddeleri uyarınca İstinaf Mahkemesinin mevcut kararı değerlendirerek yeniden bilirkişi raporu alma yetkisinin bulunduğunu ve bu durumda yasaya bir aykırılık bulunmadığını belirtmiştir. Mahkeme, tasarım hukukunda mutlak yenilik ilkesi kamu düzenine ilişkin olduğu için bu konuda resen inceleme yapılmasının usule uygun olduğu sonucuna varmıştır.

  1. MAHKEMENİN GEREKÇELİ KARARI

Anayasa Mahkemesi, derece mahkemelerinin hukuki yorumlarının yerinde olup olmadığını denetleme yetkisine sahip olmadığını, ancak bariz takdir hatası ya da keyfilik içeren durumlarda inceleme yapabileceğini vurgulamıştır. Somut olayda, İstinaf Mahkemesinin bilirkişi raporuna dayanarak karar almasının usule ve hukuka uygun olduğu değerlendirilmiştir. Ayrıca, farklı yargı mercileri tarafından verilmiş bazı kararlar olduğu halde, bu farklılıkların derinleşmiş ve süregelen bir içtihat farklılığı oluşturmadığı da belirtilmiştir.

  1. KARARIN HUKUK DÜZENİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Anayasa Mahkemesinin bu kararla birlikte ortaya koyduğu en önemli ilke, yargılamada bilirkişi incelemesinin kapsamı ve mahkemelerin delil toplama yetkisiyle ilgilidir. Bu karar, tasarım hukukunda “mutlak yenilik” ölçütünün kamu düzenine ilişkin olduğunu ve bu nedenle mahkemelerin bu konuda resen araştırma yürütebileceğini tescil etmektedir. Gelecekteki benzer uyuşmazlıklarda mahkemelerin bilirkişi incelemesi yapmasının hem usul hukuku hem de esas yönünden desteklendiği bu kararla ortaya konmuştur.

  1. SONUÇ

Anayasa Mahkemesi, Porland Porselen A.Ş.’nin başvurusunu “açıkça dayanaktan yoksun” bularak kabul edilemez olduğuna karar vermiştir. Bu karar, yargı mercilerinin delil toplama ve bilirkişi incelemesi yapma yetkilerini teyit etmekte ve bireysel başvuru mekanizmasının, derece mahkemelerinin hukuki takdirlerine müdahale aracı olmadığını göstermektedir. Karar, tasarım tescili uyuşmazlıklarında yargılamanın usul kurallarının uygulanması açısından emsal niteliği taşımaktadır ve hukuk düzeninde istikrar sağlayacak önemli bir katkı sunmaktadır.

Stj. Av. Ecren Zeynep SAZLI

Av.Yalçın TORUN

Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları  Stj. Av. Ecren Zeynep SAZLI ve Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.

İlgili Makaleler

Scroll to Top
'); w.document.close(); w.print(); });$(document).ready(function() { init(); });})(jQuery);