Mahkemelerce OHAL Komisyonuna Gönderilen Dosyalar, Komisyonun Görev Süresi Bittiği İçin Davacının Kurumu Tarafından İncelenecektir.

GİRİŞ

İnceleme, Milli Savunma Bakanlığı bünyesinde görev yapan davacının, 2016 yılında astsubaylığa geçiş sürecinde nasbının yapılmamasına ilişkin işlemin iptali talebiyle tarafımızca açılan davada verilen iptal kararının kısaca incelenmesidir.

OLAYIN ARKA PLANI VE SÜREÇ

Milli Savunma Bakanlığı bünyesinde uzman erbaş olarak görev yapan davacı, 2016 yılında astsubaylığa geçiş işlemleri kapsamında Astsubay Temel Askerlik ve Astsubaylık Anlayışı Eğitimine katılmıştır. 2016 yılında darbe teşebbüsü sonucunda eğitimlerini tamamlamış olmalarına rağmen 669 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması ve Milli Savunma Üniversitesi Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname ile ASTASAK öğrencilerinin 30 Ağustos itibariyle astsubaylığa nasbı yapılmamıştır. Bu süreçte daha sonra çıkarılan 675 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Kuvvet Komutanlıkları tarafından temin faaliyeti tamamlanmamış olan subay ve astsubay adayları ile sözleşmeli subay ve astsubay adayları hakkındaki nasıp işlemleri iptal edilmiştir. Hemen ardından 685 sayılı KHK ile OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuş, doğrudan KHK hükümleriyle tesis edilen kamu görevinden çıkarma, öğrencilikle ilişiğin kesilmesi ve benzeri işlemler hakkında başvuru ve karar yetkisi bu Komisyona verilmiştir. Davacı hakkında bu süreç içerisinde astsubaylığa nasbının hak etmesine rağmen yapılmaması nedeniyle OHAL Komisyonuna başvurulmuş, komisyon kendisini bu konuda yetkisiz görmüş, talepleri incelememiştir. Bunun üzerine İdari yargıya başvurulmuş fakat idare mahkemesince ortada bir idari işlem mevcut olmadığı gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir. Sonrasında bireysel başvuru ile Anayasa Mahkemesine müracaat edilmiş, etkili başvuru ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiği ileri sürülmüş, Anayasa Mahkemesince Adil Yargılanma hakkının ihlal edildiğine ve yargılanmanın yenilenmesine karar verilmiştir. Yargılanmanın yenilenmesi sürecinde idare mahkemesi tarafından 7075 sayılı Kanun uyarınca karar verilmesine yer olmadığı ve dosyanın Milli Savunma Bakanlığı nezdinde oluşturulan OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna gönderilmesi yönünde karar verilmiştir. 7075 sayılı Kanun’un Geçici 5. maddesi, Komisyonun görev süresinin sona ermesi sonrası yapılacak iş ve işlemleri düzenlemiş; öğrencilikle ilişiğin kesilmesi ve personel işlemleri için yetkili kurumların ilgili bakanlıklar olacağı hükme bağlanmıştır. Mahkeme kararın uygulanarak komisyon kurulması ve davacının astsubaylığa nasbının yapılması amacıyla Milli Savunma Bakanlığına başvuru yapılmıştır. Komisyon kurulmayarak mahkeme kararı uygulanmadığından kararın uygulanmasına yönelik talebimizin reddi nedeniyle tekrardan iptal davası açılmış ve mahkeme işlemin iptaline ve davanın kabulüne karar vermiştir. Son verilen mahkeme kararının uygulanması davacı tarafından beklenmektedir.

MAHKEMENİN GEREKÇELİ KARARI

Mahkeme, davacının astsubaylığa geçiş işlemlerinin iptaline dayanak teşkil eden işlemin doğrudan KHK ile tesis edildiğini; dolayısıyla idarenin tek taraflı iradesine dayalı, bağımsız bir idari işlem bulunmadığını tespit etmiştir.

Bununla birlikte, 685 sayılı KHK’nın geçici 1. maddesi ve 7075 sayılı Kanun’un Geçici 5. maddesi uyarınca Komisyon görevlerinin sona ermesinden sonra bu tür başvuruların ilgilinin son görev yaptığı kurum veya kuruluş tarafından yürütülmesi gerektiği dikkate alınarak, Millî Savunma Bakanlığı tarafından tesis edilen ret işleminin hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu gerekçelerle mahkeme, dava konusu işlemin iptaline karar vermiştir.

KARARIN HUKUK DÜZENİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Bu karar, olağanüstü hal döneminde doğrudan KHK hükümleriyle tesis edilen işlemler bakımından idari yargının görev sınırlarını ve OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonu’nun hukuki statüsünü yeniden teyit etmektedir.

Ayrıca, Komisyonun görev süresinin sona ermesinden sonra yapılacak başvuruların hangi kurum tarafından yürütüleceği hususunda uygulamaya yön veren bir içtihat niteliği taşımaktadır. Bu karar, benzer şekilde astsubay veya subay adaylığı işlemleri OHAL KHK’ları ile sonlandırılan kişilerin idari başvuru ve yargı yollarının belirlenmesi açısından emsal niteliktedir.

SONUÇ

Sonuç olarak, mahkeme; davacının astsubaylığa nasbedilmemesine ilişkin işlemin, olağanüstü hal döneminde çıkarılan KHK hükümlerine dayandığını, ancak Komisyon görev süresi sonrasında yapılan idari ret işleminin yetki ve usul yönlerinden hukuka uygun olmadığını belirterek dava konusu işlemin iptaline karar vermiştir.

T.C.

ANKARA

….. İDARE MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/……

KARAR NO : 2025/……

DAVACI : …..

VEKİLİ : AV. YALÇIN TORUN

DAVALI : MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI

VEKİLİ : AV…..

DAVANIN ÖZETİ : Davacı tarafından, davalı idare bünyesinde uzman erbaş olarak görev yapan ve 2016 yılında astsubaylığa geçiş işlemleri kapsamında Astsubay Temel Askerlik ve Astsubaylık Anlayışı Eğitimine katılan davacı tarafından; 29/10/2016 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin (KHK’nın) 6’ncı maddesi uyarınca astsubaylığa nasbedilmemesine dair işleme karşı açılan davada, Anayasa Mahkemesince verilen ihlâl kararı doğrultusunda Ankara …. İdare Mahkemesinin E: 2024/… sayılı dosyasında yeniden yapılan yargılama sonucunda, 7075 sayılı Kanun uyarınca karar verilmesine yer olmadığı ve dosyanın Millî Savunma Bakanlığı nezdinde oluşturulan Olağanüstü Hâl (OHÂL) İşlemleri İnceleme Komisyonuna gönderilmesi yönündeki …/…/2024 tarih ve K: 2024/… sayılı kararının uygulanarak, komisyon kurulması ve astsubaylığa nasbının yapılması talebiyle davacı tarafından yapılan başvurunun reddine dair Millî Savunma Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün …/…/2024 tarih ve ….. sayılı işleminin; hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istenilmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ : Usul yönünden; davanın süresinde açılmadığı, esas yönünden ise, 7075 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 5.maddesinde, kurum ve kuruluşların bünyesinde Komisyon kurulmasına yönelik bir madde olmayıp; Komisyonun görev süresinin sona ermesinden sonra Komisyon kararlarına ilişkin iş ve işlemler, bilgi belge talepleri ile bunlara ilişkin yazışmaların hangi kurum ve kuruluş tarafından yürütüleceğinin Kanun koyucu tarafından belirlenmesinden ibaret olduğu, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Ankara …. İdare Mahkemesi’nce, davalı idarenin süre itirazı yerinde görülmeyip dava dosyası incelenerek gereği görüşüldü:

669 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması ve Milli Savunma Üniversitesi Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname’nin 104. maddesinde; “(1) Harp Akademileri, askeri liseler ve astsubay hazırlama okulları kapatılmıştır. Bu komutanlıklarda görev yapmakta olan personel hakkında aşağıdaki işlemler yapılır:..” hükmü, 105. maddesinde ise; “(1) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinde;

a) Askeri liseler ile astsubay hazırlama okullarında öğrenimine devam eden öğrenciler, Millî Eğitim Bakanlığınca, giriş sınavlarının yapıldığı tarihte aldıkları ortaöğretim yerleştirme puanları dikkate alınarak durumlarına uygun okullara,

b) Harp okulları, fakülte ve yüksekokullar ile astsubay meslek yüksekokullarında (Jandarma dahil) öğrenimine devam eden öğrenciler ile Yükseköğretim Kurulunca, üniversite sınavının yapıldığı tarihte aldıkları yerleştirme puanları dikkate alınarak durumlarına uygun fakülte ve yüksekokullara, naklen kaydedilirler.

c) 30 Ağustos itibariyle mezun olacak askeri öğrencilerin subay ve astsubaylığa nasbı yapılmaz. Bunlara üniversite sınavının yapıldığı tarihte aldıkları yerleştirme puanları dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulunca belirlenecek durumlarına uygun fakülte ve yüksekokullarca diploma verilir…” hükmü bulunmaktadır.

675 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin “İptal edilen geçiş işlemleri” başlıklı 6. maddesinde; “(1) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımlandığı tarih itibarıyla;

a) Kuvvet Komutanlıkları tarafından temin faaliyeti tamamlanmamış olan subay ve astsubay adayları ile sözleşmeli subay ve astsubay adayları hakkındaki işlemler iptal edilmiştir. (…)” hükmü yer almaktadır.

685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 1. maddesiyle, Anayasanın 120. maddesi kapsamında ilan edilen ve 21.07.2016 tarihli ve 1116 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun kurulmasının hüküm altına alındığı görülmektedir.

Aynı Kanun Hükmünde Kararname’nin “Komisyonun görevleri” başlıklı 2. maddesinde; “(1) Komisyon, olağanüstü hal kapsamında doğrudan kanun hükmünde kararnameler ile tesis edilen aşağıdaki işlemler hakkındaki başvuruları değerlendirip karar verir.

a) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarma ya da ilişiğin kesilmesi.

b) Öğrencilikle ilişiğin kesilmesi.

c) Dernekler, vakıflar, sendika, federasyon ve konfederasyonlar, özel sağlık kuruluşları, özel öğretim kurumları, vakıf yükseköğretim kurumları, özel radyo ve televizyon kuruluşları, gazete ve dergiler, haber ajansları, yayınevleri ve dağıtım kanallarının kapatılması.

ç) Emekli personelin rütbelerinin alınması..” hükmü yer almaktadır.

Yine aynı Kanun Hükmünde Kararname’nin geçici 1. maddesinin 3. fıkrasında yalnızca “Komisyonun görev alanına giren konularda daha önce herhangi bir yargı merciine başvurmuş veya dava açmış olanlar için de 7 nci maddedeki usul ve süreler uygulanır.” hususu hükme bağlanmış iken, 29.04.2017 tarihli ve 30052 Mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 690 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 56. maddesiyle anılan fıkraya, “Bu dosyalar hakkında yargı mercilerince karar verilmesine yer olmadığına ve tarafların yaptıkları masrafların üzerlerinde bırakılmasına dosya üzerinden kesin olarak karar verilir, vekâlet ücretine hükmedilmez. Bu dosyalar, yeni bir başvuru şartı aranmaksızın incelenmek üzere Komisyona gönderilir.” şeklindeki cümlelerin eklendiği görülmektedir.

675 sayılı KHK 08.03.2018 tarih ve 30354 (mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7054 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun ile yasalaşmıştır.

7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun’un “Komisyonun görev süresi sonrasına dair işlemler” başlıklı Geçici Madde 5 ‘de “(1) Bu Kanunun 3 üncü maddesi ile belirlenen Komisyonun görev süresinin sona ermesinden sonra Komisyon kararlarına ilişkin iş ve işlemler, bilgi ve belge talepleri ile sair yazışmalar;

a) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarma ya da ilişiğin kesilmesi işlemleri için ilgilinin son görev yaptığı kurum veya kuruluş,

b) Öğrencilikle ilişiğin kesilmesi işlemi için Millî Eğitim Bakanlığı,

c) Emekli personelin rütbelerinin alınması işlemi için ilgisine göre İçişleri Bakanlığı ve Millî Savunma Bakanlığı,

ç) Kapatılan dernekler için İçişleri Bakanlığı,

d) Kapatılan vakıflar için Vakıflar Genel Müdürlüğü,

e) Kapatılan sendika, federasyon ve konfederasyonlar için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı,

f) Kapatılan özel sağlık kuruluşları için Sağlık Bakanlığı,

g) Kapatılan özel öğretim kurumları, özel öğrenci yurtları, vakıf yükseköğretim kurumları için Millî Eğitim Bakanlığı,

ğ) Kapatılan özel radyo ve televizyon kuruluşları için Radyo ve Televizyon Üst Kurulu,

h) Kapatılan gazete, dergi, yayınevi, dağıtım kanalı ve haber ajansları için İletişim Başkanlığı,

ı) Diğer işlemler için ilgili kurum veya kuruluş,

tarafından yürütülür.

(2) Görev süresinin sona ermesinden sonra Komisyonun görevleri kapsamındaki hususlarda mahkemelerce verilecek kararlar üzerine yapılması gerekli iş ve işlemler birinci fıkrada belirtilen kurum ve kuruluşlar tarafından bu Kanun ve ilgili mevzuatta belirtilen hükümler uyarınca yürütülür.

(3) Komisyonun görev süresinin sona ermesine dair iş ve işlemler Cumhurbaşkanlığı tarafından yerine getirilir.” hükmü yer almaktadır.

Dava dosyasının incelenmesinden, davalı idare bünyesinde ……….. olarak görev yapan ve 2016 yılında astsubaylığa geçiş işlemleri kapsamında Astsubay Temel Askerlik ve Astsubaylık Anlayışı Eğitimine katılan davacı tarafından; 29/10/2016 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin (KHK’nın) 6’ncı maddesi uyarınca astsubaylığa nasbedilmemesine dair işleme karşı açılan davada, Anayasa Mahkemesince verilen ihlâl kararı doğrultusunda Ankara …. İdare Mahkemesinin E: 2024/…. sayılı dosyasında yeniden yapılan yargılama sonucunda, 7075 sayılı Kanun uyarınca karar verilmesine yer olmadığı ve dosyanın Millî Savunma Bakanlığı nezdinde oluşturulan Olağanüstü Hâl (OHÂL) İşlemleri İnceleme Komisyonuna gönderilmesi yönündeki …/…/2024 tarih ve K: 2024/… sayılı kararının uygulanarak, komisyon kurulması ve astsubaylığa nasbının yapılması talebiyle davacı tarafından yapılan başvurunun reddine dair Millî Savunma Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün …/…/2024 tarih ve …… sayılı işleminin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, davacının, astsubay adaylığının sonlandırılmasının doğrudan, kanun niteliğini taşıyan bir hukuki düzenleme olan, ilgili Kanun Hükmünde Kararname ile varlık kazandığı, bu bakımdan ortada idari yargının görev alanına giren bir idari işlemin bulunmadığı dikkate alındığında, olağanüstü hal kapsamında doğrudan kanun hükmünde kararnameler ile tesis edilen işlemler hakkındaki başvuruları değerlendirme hususunda 685 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun kurulması ve aynı Kararname ile Komisyonun görev alanına giren konularda daha önceden herhangi bir yargı merciine başvurulmuş olması halinde bu dosyalar hakkında yargı mercilerince karar verilmesine yer olmadığına karar verileceğinin hükme bağlandığı, diğer taraftan 685 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 1. maddesinin 3. fıkrası ve 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun’un “Komisyonun görev süresi sonrasına dair işlemler” başlıklı Geçici Madde 5 uyarınca ilişiğin kesilmesi işlemleri için ilgilinin son görev yaptığı kurum veya kuruluşun komisyon iş ve işlemlerini yürüteceğinin düzenlendiği göz önüne alındığında dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptaline, (…) …/…/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Stj.Av.Şirin ÇAKIR

Av.Yalçın TORUN

Uyarı; Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Stj.Av.Şirin ÇAKIR, ve Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.