İdare Mahkemesi, Delille Desteklenmeyen İstihbari Bilgiye Dayanarak Kamu Görevinden Çıkarmayı Hukuka Aykırı Bulmuştur
GİRİŞ
Bu makale, Ankara İdare Mahkemesi tarafından verilen ve bir astsubay adayının güvenlik soruşturması gerekçesiyle eğitimden ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada verilen kararın hukuki incelemesini içermektedir. Karar; güvenlik soruşturmalarının nasıl yürütülmesi gerektiği, istihbari bilgilerin ne ölçüde dikkate alınabileceği ve birey haklarının korunması açısından önemli hukuki tartışmaları içermektedir.
OLAYIN ARKA PLANI
Davacı, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Astsubay Eğitim Merkezi’nde sözleşmeli astsubay adayı olarak eğitim görmekte iken, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığı gerekçesiyle ilişiği kesilmiştir. Davacı, hakkında herhangi bir adli sicil kaydı, yasa dışı faaliyet ya da örgütsel ilişki bulunmadığını ileri sürerek işlemin iptalini talep etmiştir. Davalı idare ise görev niteliğinin hassasiyeti nedeniyle güvenlik soruşturmasında titizlik gösterilmesi gerektiğini savunmuştur.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Mahkeme, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu, 2803 sayılı Jandarma Teşkilat Kanunu, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Eğitim Yönetmelikleri gibi yasal düzenlemelere dayanarak davayı değerlendirmiştir. Güvenlik soruşturması sonucunun olumsuz kabul edilebilmesi için istihbari bilgilerin somut delillerle desteklenmesi gerektiği vurgulanmıştır.
MAHKEMENİN GEREKÇELİ KARARI
Mahkeme, davacı hakkında idare tarafından sunulan istihbari bilgilerin (bir etkinliğe katılım ve bir akrabayla dolaylı ilişki) somut bilgi ve belgelerle desteklenmediğini tespit etmiştir. Emniyet ve Valiliklerden gelen cevabi yazılarda davacının yasa dışı örgütlerle ilişkisine dair herhangi bir delil veya kaydın bulunmadığı belirtilmiştir. Mahkeme, yalnızca istihbari bilgiye dayanarak yapılan işlemin hukuken geçerli olmadığına ve davacının eğitimden ilişiğinin kesilmesinin hukuka aykırı olduğuna hükmetmiştir.
KARARIN HUKUK DÜZENİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ
Bu karar, kamu görevine girişte güvenlik soruşturmalarının anayasal haklarla çatışmaması gerektiğine dair önemli bir emsal teşkil etmektedir. Karar, özellikle istihbari bilgilerin tek başına yeterli delil sayılmaması gerektiğine işaret ederek, bireylerin lekelenmeme hakkı ve kamu görevine erişim hakkını koruma yönünden önemlidir.
SONUÇ
Mahkeme, somut delillerle desteklenmeyen istihbari bilgiler temelinde kamu görevinden ilişik kesmenin hukuka aykırı olduğuna karar vermiştir. Bu karar, güvenlik soruşturmalarının keyfî uygulamalardan arındırılması, birey haklarının korunması ve idarenin takdir yetkisinin sınırlarının çizilmesi bakımından önemli bir içtihat oluşturmuştur. Kararın hukuk devleti ilkesi, adil yargılanma hakkı ve kamu hizmetlerine erişim ilkeleri açısından olumlu etkileri olacaktır.
T.C.
ANKARA
…İDARE MAHKEMESİ
DAVACI :
VEKİLLERİ : AV. YALÇIN TORUN
AV.MERYEM KILIÇ
DAVALILAR : 1- JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI/ANKARA
2- İÇİŞLERİ BAKANLIĞI/ANKARA
VEKİLLERİ : AV…
DAVANIN ÖZETİ :Davacı tarafından, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Astsubay Eğitim Merkezi’nde sözleşmeli astsubay adayı olarak eğitim görmekte iken güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle ilişiğinin kesilmesine ilişkin …….2025 tarihinde bildirilen işlemin; hukuka aykırı olduğu, idarece somut bir sebep gösterilmeden işlem tesis edildiği, güvenlik soruşturmasını olumsuz kılacak bir durumunun bulunmadığı, adli sicil kaydının temiz olduğu, herhangi bir yasa dışı yapılanma ile ilgisinin bulunmadığı, ahlaka ve adaba aykırı bir davranışının olmadığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMALARIN ÖZETİ : Jandarma teşkilatında ifa edilen görevin niteliği gereği personel seçiminde titizlikle hareket edilmesi ve özel bir ihtimam gösterilmesi gerektiği, bu kapsamda davacı hakkındaki bilgilerin değerlendirilerek ilişiğinin kesilmesine karar verildiği, işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Ankara … İdare Mahkemesi’nce, duruşma için önceden belirlenip taraflara duyurulan ……2025 tarihinde yapılan duruşmaya davacı ve vekili Av. Meryem Kılıç ile davalı idareleri temsilen Av…….. geldiği görülerek duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun söz verilip açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi. Dava dosyası incelenmek suretiyle işin gereği görüşüldü:
Dava, davacı tarafından, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Astsubay Eğitim Merkezi’nde sözleşmeli astsubay adayı olarak eğitim görmekte iken güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle ilişiğinin kesilmesine ilişkin …..2025 tarihinde bildirilen işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nun “Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar” başlıklı 3. maddesinde, “Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır. Kurum ve kuruluşlarda, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları hâlinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ile ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak öğretmenler, üst kademe kamu yöneticileri, özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler ile milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır.” hükmü, “Arşiv araştırması” başlıklı 4. maddesinde, “Arşiv araştırması; a) Kişinin adli sicil kaydının, b) Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının, c) Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, ç) Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların, d) Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının mevcut kayıtlardan tespit edilmesidir.” hükmü, “Güvenlik soruşturması” 5. maddesinde, “Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin; a) Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin, b) Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, c) Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesidir.” hükmü yer almaktadır.
2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu’nun “Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi” başlıklı 13/A maddesinde; “Jandarma ve Sahil Güvenlik Teşkilatlarının subay ve astsubay ve diğer personel ihtiyacını karşılamak, önlisans, lisans ve lisansüstü eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın yapmak üzere bünyesinde fakülte, enstitü, astsubay meslek yüksekokulları, eğitim ve araştırma merkezleri ve kurslar bulunan bir yükseköğretim kurumu olarak İçişleri Bakanlığına bağlı Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi kurulmuştur. Akademinin ihtiyaçları Jandarma Genel Komutanlığı bütçesinden karşılanır.(…)Akademinin öğrenci kaynağı; lise ve dengi okullar, ön lisans, lisans, yüksek lisans mezunlarıdır. (…) Akademiye alınacak öğrencilerin nitelikleri ile giriş usul ve esasları yönetmelikle belirlenir.(…) Akademide öğrenim gören öğrencilerin aşağıdaki hallerde öğrenimlerine son verilir: (…) f) Giriş ile ilgili nitelikleri taşımadıkları öğrenim sırasında anlaşılanlar…” hükmüne yer verilmiştir.
2803 sayılı Kanun’un 13/A maddesi uyarınca hazırlanan ve 08.11.2016 tarih ve 29882 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Eğitim Merkezi Komutanlığı Temin Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1. maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğin amacı, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisince temin edilerek eğitime alınacak öğrencilerde aranacak şartlar ile giriş sınavlarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.” kuralı, “Adaylarda aranacak nitelikler” başlıklı 29. maddesinde; “(…) (2) ASEM’e başvuru yapacak sivil kaynaklı adaylarda ise aşağıdaki şartlar aranır: (…) k) Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumlu olmak.(…) (3) ASEM’e başvuran adayların birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen şartlardan herhangi birini taşımadıkları anlaşılması halinde, sınav sonuçlarına bakılmaksızın adaylıkları, öğrenime başlamışlarsa öğrencilikleri sona erdirilir.(…)” kuralı yer almaktadır.
Jandarma Ve Sahil Güvenlik Akademisi Eğitim Merkezi Komutanlığı Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin “Eğitim Merkezinden ayrılma ve çıkarılma” başlıklı 14. maddesinde “… (2) İlgili mevzuat hükümleri saklı kalmak şartıyla öğrencilerden; a) Giriş ile ilgili nitelikleri taşımadıkları öğrenimleri sırasında anlaşılanlar veya öğrenim süresi içinde bu nitelikleri kaybettiği anlaşılanların,… ilişikleri Eğitim Merkezi Yönetim Kurulunun kararı, Eğitim Merkezi Komutanının teklifi ve Başkanın onayı ile kesilir ve durum Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığına bildirilir. Kıta kaynaklıların ayrıca birlik/kurumlarına bildirilir. ” düzenlemesine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; …..2024 tarihinde …….emrinde sözleşmeli astsubay adayı olarak eğitime başlayan davacı hakkında 7315 sayılı Kanun uyarınca yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinde edinilen “2017’de ………… üniversite bünyesinde hizbullah/ilim grubu bağlantılı oluşum organizesinde düzenlenen piknik etkinliğine katılan/etkinliği düzenleyen şahıslardan olduğu” ve “2019’da ……..FETÖ/PDY’ye müzahir şahıslara örgüt içi moral motivasyonu artırmak amacıyla maddi/manevi destek olan şahıslar arasında yer alan bir şahısla iltisaklı olduğu” yönündeki istihbari bilgilerin değerlendirilmesi sonucunda Eğitim Merkezi Komutanlığı’nın …….2025 tarihli kararı ile, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Eğitim Merkezi Komutanlığı Temin Yönetmeliği’nin 29/2-k maddesinde yer alan “Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumlu olmak” şartını taşımadığından bahisle ilişiğinin kesilmesine karar verildiği, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığının ……2025 tarihli olur işlemi ile öğrencilikten ilişiğinin kesilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, Mahkememizin, davalı idarelerden davacı hakkındaki istihbari bilgileri destekleyen somut bilgi, belge bulunup bulunmadığının sorulmasına ilişkin ……..2025 tarihli ara kararına, savunmaya esas görüş yazısı dışında başka bir bilgi, belge bulunmadığı şeklinde cevap verildiği, bunun üzerine ………2025 tarihli ara kararı ile Emniyet Genel Müdürlüğü’nden, ………..Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü’nden ve ……….Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü’nden, davacı hakkındaki istihbari bilgiler dikkate alınarak davacının herhangi bir yasa dışı örgüte üye olup olmadığı veya yasa dışı faaliyetlere katılıp katılmadığı, bu konularda açılmış bir idari tahkikat veya adli soruşturma ya da kovuşturma bulunup bulunmadığı ve bugüne kadar herhangi bir tahkikata isminin dahil edilip edilmediği, davacıya ait istihbari bilgileri destekleyen somut bir tespitin olup olmadığı sorularak, konuya ilişkin bilgi ve belgelerin istenilmesine karar verildiği, ilgili idarelerce ara kararına cevaben özetle; davacının terör örgütleri ile iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğuna dair herhangi bir bilgi, belgeye, adli soruşturma veya kovuşturma kaydına rastlanmadığı, güvenlik ve arşiv araştırması işleminin durumsuz (ilişiksiz) olarak sonuçlandığının bildirildiği, davacı tarafından savunmaya cevap dilekçesinde, söz konusu istihbari bilgilere ilişkin olarak; 2015-2020 yılları arasında …………. Üniversitesi ………Fakültesi’nde öğrenim gördüğü, 2017 yılında henüz genç yaşlarda bir öğrenci iken sınıf arkadaşlarının organize ettiği …….ili ……….ilçesine geziyi de içeren bir piknik etkinliğine katıldığı, piknik etkinliğinin arka planında herhangi bir siyasi, dini ya da ideolojik yapılanma olduğuna dair bilgi sahibi olmadığı, etkinliğe sadece ……..ilçesini gezmek maksadıyla katıldığı, herhangi bir radikal yapılanmayla uzaktan yakından bir bağının bulunmadığı, diğer yandan 2019 yılında ……..ilinde ikamet etmediği, ailesinin ……..ili ……….ilçesinde ikamet ettiği, çevresinde amcası dışında FETÖ/PDY ile bağlantılı kimsenin olmadığı, amcasının örgüt üyeliği suçundan yargılandığı, tutuklu olduğu süreç boyunca aramadığı, ziyaretine gitmediği, tahliye olduktan sonra da amcası ve babası arasında arazi meselesi yüzünden anlaşmazlıklar yaşandığı, uzun süredir ailevi ilişki ve temasının olmadığı yönünde beyanda bulunulduğu görülmektedir.
Bu durumda, davacının “2019’da ………./……….’da FETÖ/PDY’ye müzahir şahıslara örgüt içi moral motivasyonu artırmak amacıyla maddi/manevi destek olan şahıslar arasında yer alan bir şahısla iltisaklı olduğu” ve “2017’de ………..üniversite bünyesinde hizbullah/ilim grubu bağlantılı oluşum organizesinde düzenlenen piknik etkinliğini düzenleyen şahıslardan olduğu” yönündeki istihbari bilgileri destekleyen somut bir delil bulunmadığı, istihbari nitelikteki bilgi notlarının başka delillerle desteklenmedikçe güvenlik soruşturması sonucunun olumsuz olarak değerlendirilmesine dayanak alınamayacağı, davacı tarafından, 2017 yılında bir piknik etkinliğine katıldığı ancak etkinliğinin arka planında herhangi bir siyasi, dini ya da ideolojik yapılanma olduğuna dair bilgi sahibi olmadığı, etkinliğe sadece …………ilçesini gezmek maksadıyla katıldığı, herhangi bir radikal yapılanmayla uzaktan yakından bir bağının bulunmadığı şeklinde beyanda bulunulduğu, beyanının aksini kanıtlayacak bir delilin de dosyaya sunulmadığı, davacının herhangi bir terör örgütü ile irtibatı, iltisakı olduğuna dair somut hiçbir veri bulunmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde hakkında hukuken geçerli kabul edilebilecek herhangi bir olumsuz tespit bulunduğundan söz edilemeyecek olan davacının güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle eğitim merkezinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; dava konusu işlemin iptaline, aşağıda dökümü yapılan ……TL yargılama giderinin ve karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen ……TL avukatlık ücretinin davada haksız çıkan davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, artan posta avansının istemi halinde derhal, aksi takdirde karar kesinleştikten sonra davacıya iadesine, kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren otuz (30) gün içerisinde Ankara Bölge İdare Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere, …/…/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Av.Şirin ÇAKIR
Av.Yalçın TORUN
Uyarı; Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Av.Şirin ÇAKIR, ve Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.