İptal Davası Sonrası Eğitime İade Edilen Astsubay Adayının, Astsubay Çavuş Naspedildikten Sonra Nasıp, Sicil, Rütbe, Derece ve Kademesinin Emsalleri ile Aynı Düzeye Getirilmesi Gerekir

…… İDARE MAHKEMESİ

ESAS NO: 2025/….

KARAR NO: 2026/……….

DAVACI : ……………….

VEKİLİ : AV. YALÇIN TORUN

DAVALI : MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI

VEKİLİ : AV. ……………..

DAVANIN ÖZETİ : Hava Astsubay Meslek Yüksek Okulu’nda eğitim görmekteyken güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığı gerekçesiyle …………….  tarihinde ilişiği kesilip mahkeme kararı ile tekrar eğitime alınarak ……………  tarihinde astsubay çavuşluğa nasbedilen davacı tarafından, ilişik kesme işlemi nedeniyle emsallerinden geride kalan nasıp, sicil, rütbe, derece ve kademesinin emsalleri ile aynı seviyeye getirilmesi ve mahrum kaldığı mali haklarının ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine dair ………….. tarih ve ………………. sayılı Hava Kuvvetleri Komutanlığı Hukuk Hizmetleri Başkanlığı işleminin; hukuka aykırı olduğu, hukuka aykırılığı mahkeme kararı ile sabit olan işlemin sonuçlarının da ortadan kaldırılması gerektiği ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ : Davalı tarafından; işlemin hukuka uygun olduğu, ilişik kesme işleminin mahkeme kararı ile iptal edilmiş olmasının nasıp başta olmak üzere çalışma karşılığı ödenen ücret alanında hak doğurmayacağı, iptal kararının etkisinin eski statüye geri döndürme ile sınırlı olduğu, güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olsaydı adaylık eğitimini başarı ile tamamlayacağı ve emsalleriyle aynı zamanda nasbının yapılacağı hususunun varsayıma dayalı olduğu, nasıp düzeltilmesi gereken konuların Kanunda tahdidi olarak sayıldığı ve bu durumun Kanun kapsamında olmadığı ileri sürülerek davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.

TÜRK  MİLLETİ  ADINA

Karar veren …………. İdare Mahkemesi’nce gereği görüşüldü:

Dava; Hava Astsubay Meslek Yüksek Okulu’nda eğitim görmekteyken güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığı gerekçesiyle …………… tarihinde ilişiği kesilip mahkeme kararı ile tekrar eğitime alınarak …………….  tarihinde astsubay çavuşluğa nasbedilen davacının, ilişik kesme işlemi nedeniyle emsallerinden geride kalan nasıp, sicil, rütbe, derece ve kademesinin emsalleri ile aynı seviyeye getirilmesi ve mahrum kaldığı mali haklarının ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine dair ……….. tarih ve …………… sayılı Hava Kuvvetleri Komutanlığı Hukuk Hizmetleri Başkanlığı işleminin  iptali istemiyle açılmıştır.

926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun “Tarifler” başlığını taşıyan 3. maddesinde, “Bu kanunda yer alan bazı kavramların anlamları aşağıda gösterilmiştir: a) Rütbe: Subayların ve astsubayların ilk subaylığa veya astsubaylığa başlamada ve bekleme süreleri sonunda bu kanun gereğince kazandıkları askeri unvanlardır. b) Nasıp: İlk subaylığa, astsubaylığa ve bir rütbeden sonraki rütbeye terfide yeni rütbenin normal bekleme süresinin başlama tarihidir. c) Kıdem: Belli bir rütbeye nasıp tarihinden itibaren o rütbede hizmet süreleri veya aynı nasıplılar arasında yeterlik bakımından üstünlük sırasıdır. d) Normal bekleme süresi: Subayların ve astsubayların rütbe terfilerine hak kazanabilmeleri için her rütbede bekliyecekleri süredir. e) En az bekleme süresi: Subayların ve astsubayların normal bekleme süresinden noksan bekliyecekleri süredir. f) En çok bekleme süresi: Subayların ve astsubayların bulundukları rütbede en çok kalabilecekleri süredir. g) Terfi yılı: Her yılın 30 Ağustos tarihinden başlayıp ertesi yılın 30 Ağustos tarihine kadar geçen süredir. h) Kademe bekleme süresi: Subayların ve astsubayların kademe ilerlemesi için her kademede bekliyecekleri en az bir terfi yılıdır. i) Kademe ilerlemesi: Kademe bekleme süresi sonundaki maaş artışıdır.” hükmüne, “Terfi zamanı” başlığını taşıyan 33. maddesinde, “Kıdem alanlar, kazaî veya idari kararlarla nasıpları lehe düzeltilenler ile açığa alınmaları, tutuklanmaları, kısa süreli kaçma ve izin süresini geçirme hariç firar veya izin tecavüzünde bulunmaları nedeniyle terfi edemeyen ve rütbe kıdemliliği onanmayanlardan, haklarında kovuşturmaya yer olmadığına, kamu davasının açılmasının ertelenmesine veya düşmesine yahut ortadan kaldırılmasına, firar veya izin tecavüzü suçlarından verilecekler hariç olmak üzere hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına, beraatine, kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesine veya cezanın ertelenmesine karar verilenler hakkında, emsalleri terfi etmiş veya rütbe kıdemliliği onanmış olmak şartıyla, yukarıdaki fıkra hükmü uygulanmaz. Ancak, bu durumda olanların rütbe terfi ve rütbe kıdemlilikleri, hükmün veya kararın kesinleşme tarihinden geçerli olarak yapılıp emsalleri tarihine götürülür. Bu şekilde yapılan terfi ve rütbe kıdemliliklerinde maaş farkı ödenmez. Terfi sırasında olup da belirli oranda sicil mecburiyetini, sicil belgelerinin düzenlenmesinden sonra, 30 Ağustos tarihine kadar tamamlayacak olanlar (albaylar hariç) hakkında birinci fıkra hükmü uygulanmaz.” hükmüne, “Terfi zamanı” başlıklı 81. maddesinde; “Astsubayların terfi zamanı hakkında 33 üncü madde hükmü uygulanır.” hükmüne, “Astsubaylığa nasıp” başlıklı 82. maddesinde; “Astsubaylığa nasıp Milli Savunma Bakanının onayı ile yapılır. Rütbe terfileri, ilgisine göre İçişleri Bakanının  veya Milli Savunma Bakanının onayı ile yapılır.  Fakülte, yüksek okul veya meslek yüksek okulu mezunu olup da astsubay nasbedilmek  üzere temel askerlik eğitimine tâbi tutulanlardan başarılı olanlar astsubaylığa nasıp onayı  tarihinden geçerli olarak astsubay çavuşluğa nasbedilirler. Bu personelin astsubaylık nasıpları hangi tarihte olursa olsun, kademe ilerlemesi veya üst rütbeye yükselmelerine esas olacak  nasıpları için onay takvim yılının 30 Ağustos tarihi esas alınır ve kademe ilerlemesi veya üst  rütbeye yükselmelerinde 79 uncu ve 80 inci madde hükümlerine göre işlem yapılır. Nasıp  düzeltilmesinden ötürü maaş veya maaş farkı ödenmez ve diğer özlük hakları verilmez. Astsubay meslek yüksek okullarını başarıyla bitirenler ise o yılın 30 Ağustos tarihinde  astsubay çavuşluğa nasbedilirler. (…)” hükmüne, “Kıdem ve kıdem sırası” başlıklı 84 .maddesinde; “Kıdem ve kıdem sırası aşağıdaki esaslara göre düzenlenir: a) Rütbelerde kıdemler, onay metninde yazılı tarihten başlar. b) Aynı günde astsubaylığa nasbedilenler arasında kıdem sırası, okullarda kazanılan  not ortalamalarına göre tespit edilir ve bunlar kendi aralarında sıralanırlar. c) Aynı rütbe ve nasıplılar arasında kıdem sırası, her yıl tespit edilen yeterlik  derecesine göre saptanır. Aynı rütbe ve nasıplı olup, değişik kaynaklardan yetiştiğinden  yeterlik derecesi kıyaslanamayan astsubaylar arasındaki kıdem sırası aşağıda belirtilmiştir.(…)” hükmüne yer verilmiştir. “Rütbe terfi şartları ve esasları” başlıklı 85. maddesinde; “Astsubayların rütbe terfi şartları aşağıda gösterilmiştir. a) Rütbeye mahsus bekleme süresini tamamlamış olmak. B) Rütbeye mahsus bekleme süresinin üçte ikisi oranında; kıdem alanlardan astsubay çavuş,  astsubay kıdemli çavuş, astsubay üstçavuş (üç yıllık rütbe bekleme süresine tabi olanlar) ve  astsubay kıdemli üstçavuş (üç yıllık rütbe bekleme süresine tabi olanlar) rütbelerinde en az bir  yıllık, diğer rütbelerde fiili bekleme süresinin üçte ikisi oranında yıllık sicili bulunmak, c) Üst rütbe kadrosunda açık bulunmak. Birinci fıkrada belirtilen şartları haiz olan astsubayların terfileri aşağıdaki esaslara göre yapılır. A) Yükselme sırasına girmiş bulunan astsubayların, sicil notu ortalamaları tespit edilir ve bunlar sınıfları içerisinde yeterlik derecesine göre sıralanır. Bilahare bu sıralama esas alınmak üzere sicil notu ortalaması sicil tam notunun % 60 ve daha yukarısı olanlardan bir üst rütbedeki kadro açığı kadarı en üstün yeterlik derecesinden başlanmak üzere bir üst rütbeye terfi ettirilir. Diğer terfi şartlarını haiz olduğu halde üst rütbede kadro açığı bulunmadığı için terif edemeyenler derece ilerlemesi yaparlar. 83, 100 ve 106 ncı maddelere göre 30 Ağustos tarihinden sonra terfi etme durumunda olanların, terfi eden emsallerinin şartlarını haiz olmak kaydıyla, kadro açığı şartı aranmadan bir üst rütbeye terfi işlemleri derhal yapılır. b) (Değişik: 23/6/2016 – 6722/4 md.) Üstün başarılı kıdemli üstçavuş ve başçavuşların terfi esasları: Kıdemli üstçavuş ve başçavuşların bu rütbelerine ait bekleme sürelerinin bitiminden bir yıl önce bu rütbelere ait her yılki sicil notu, sicil tam notunun %95 ve daha  yukarısında ve sicil notu ortalaması da sicil tam notunun %95 ve daha yukarısında olanlar,  yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda rütbelerine göre kendi sınıfları içerisinde ayrı ayrı sıralanırlar. Bu şekilde sıralanan astsubaylardan, kendi sınıfı mevcudunun veya mevcudun azlığı sebebiyle birleştirilen sınıfların toplam mevcudunun; muharip sınıflar için %8’ine kadarı, yardımcı sınıflar için %4’üne kadarı ilgisine göre Millî Savunma Bakanı veya İçişleri Bakanı tarafından bir üst rütbeye yükseltilebilir. c)  Yükselme sırasına girmiş bulunan astsubaylardan görev esnasında yaralanmaları nedeniyle uzun süreli tedaviye tabi tutulanların rütbe terfii ve rütbe kıdemliliği işlemleri; sicil notu ortalamasına göre, birinci fıkranın (b) ve (c) bentlerindeki şartlar aranmadan yapılır. Her yıl düzenlenecek sicil belgelerinin şekli ve muhtevası ile sınıf ve rütbelerin  özelliklerine göre ne surette, kimler tarafından, hangi zamanlarda doldurulacağı, sicil notunun verilme esasları ve birinci fıkranın (b) bendindeki şart nedeniyle terfi edemeyenlerin gelecek yıldaki terfi işlemlerinin ne şekilde yapılacağı (…) Astsubay Sicil Yönetmeliğinde gösterilir.” hükmüne yer verilmiştir.

Anayasa’nın 125.maddesinde, idarenin hukuka aykırı işlem ve eylemlerinden kaynaklanan zararları gidermekle yükümlü olduğu hükmüne yer verilmiştir. Bu durumda, eğer idarenin hukuka aykırılığı yargı kararıyla saptanan  bir işlemi varsa ve bu işlemin uygulanmasından idare edilenler için zarar veya zararlar doğmuşsa, bu zararların işlemi tesis eden idare tarafından tazmin edilmesi, işlemden kaynaklı tüm mağduriyetlerin ve hak kayıplarının bütün sonuçları ile ortadan kaldırılması hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.

Dosyanın incelenmesinden; Hava Astsubay Meslek Yüksek Okulu’nda eğitim görmekteyken güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığı gerekçesiyle ………… tarihinde davacının ilişiğinin kesildiği, ilişik kesme işleminin ………… Bölge İdare Mahkemesi ……….. İdari Dava Dairesi’nin ………. tarih ve tarih ve E:2022/…….. K:2022/…….. sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine tekrar eğitime alındığı ve eğitimi başarıyla tamamlaması üzerine …………..  tarihinde astsubay çavuşluğa nasbedildiği, ilişik kesme işlemi nedeniyle emsallerinden geride kalan nasıp, sicil, rütbe, derece ve kademesinin emsalleri ile aynı seviyeye getirilmesi ve mahrum kaldığı mali haklarının ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun Hava Kuvvetleri Komutanlığı Hukuk Hizmetleri Başkanlığı’nın …………… tarih ve ………………sayılı işlemi ile reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta; Davacının özlük haklarının idarenin hukuka aykırılığı mahkeme kararı ile ortaya çıkan ilişik kesme işlemi nedeniyle emsallerinden geride kaldığı, başka bir deyişle idarenin hukuka aykırı işlemi nedeniyle davacının zarara uğradığı görülmekle, hukuk devleti ilkesinin ve Anayasa’nın 125.maddesinin amir hükmünün gereği olarak davacının bu zararın idarece karşılanması gerektiği kuşkusuzdur. Bu durumda, davacının nasıp, sicil, rütbe, derece ve kademesinin emsalleri ile aynı seviyeye getirilmesi ve mahrum kaldığı mali haklarının ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddedilmesine dair dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; dava konusu işlemin İPTALİNE, aşağıda dökümü yapılan 1.394,30-TL  yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, artan posta ücretinin talebi halinde derhal aksi halde kararın kesinleşmesi üzerine resen davacıya iadesine, kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde Bursa Bölge İdare Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere ………… tarihinde oybirliğiyle  karar verildi.