Yalnızca İstihbari Bilgilere Dayanılarak Güvenlik Soruşturması Olumsuz Sonuçlandırılamaz
1.Giriş
7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu, kamu hizmetine alınacak kişiler hakkında yürütülecek soruşturma ve araştırmaların usul ve esaslarını düzenlerken, uygulamada istihbari bilgilerin nasıl değerlendirileceği konusunda önemli tartışmalara neden olmaktadır. Özellikle kamu görevine alınmada “güvenlik soruşturması olumsuz” sonucuyla karşılaşan kişilerin temel itirazı, bu değerlendirmenin çoğu zaman somut delillere değil, soyut ve doğrulanmamış istihbari bilgilere dayandığı yönündedir.
2. Mevzuat Çerçevesinde Güvenlik Soruşturması ve Değerlendirme Yetkisi
7315 sayılı Kanun’un 3. ve 4. maddeleri uyarınca, özellikle devletin güvenliği, kamu düzeni veya stratejik kurumlarda görev alacak personel hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması zorunludur. Bu süreçte elde edilen verilerin değerlendirilmesi “Değerlendirme Komisyonu” marifetiyle yapılmaktadır.
Kanun, bilgi ve belgelerin içeriğini açıkça sınırlamamakta; yönetmelikte yer alan kriterler arasında kişinin adli sicil kaydı, denetimli serbestlik gibi adli süreçlerin yanı sıra “kolluk kuvvetlerinin arşivlerinde yer alan bilgiler” ve “istihbarat ünitelerinden elde edilen bilgiler” de yer almaktadır.
3. İstihbari Bilgilerin Niteliği ve Hukuki Değerlendirme
İstihbari bilgiler doğaları gereği doğrulanmamış, çoğunlukla iddialar düzeyinde kalan verilerden oluşmaktadır. Anayasa Mahkemesi’nin 24.07.2019 tarihli E.2018/73, K.2019/65 sayılı kararında da belirtildiği üzere; kamu görevliliğine alınma sürecinde kişisel verilerin toplanması ve kullanılması, ancak kanunla açıkça belirlenmiş usul ve güvenceler çerçevesinde mümkündür.
Bu bağlamda, bir kişinin yalnızca istihbari bilgiler gerekçe gösterilerek kamu görevinden uzaklaştırılması veya görevine başlatılmaması, “masumiyet karinesi”, “adil yargılanma hakkı” ve “kişisel verilerin korunması” ilkeleri ile çelişmektedir.
4.Yalnızca İstihbari Bilgilere Dayanılarak Güvenlik Soruşturmasının Olumsuz Sonuçlandırılamayacağına İlişkin Kararlar
“Buna göre, dava konusu işlemin tek gerekçesinin davacının,”2023 yılı içerisinde radikal ve provokatif dini gruplardan olan Furkan Grubu (Furkan Eğitim ve Hizmet Vakfı) organizesinde düzenlenen sohbet ve etkinliklere katıldığı şeklinde istihbari mahiyette bilgilerin bulunduğu” ilişkin bilgi notunun olduğu, ancak mahkememiz ara kararı ile davacı hakkında yapılan detaylı sorgulama sonucunda davacının Furkan Grubu (Furkan Eğitim ve Hizmet Vakfı) ile irtibatının veya iltisakının bulunduğuna ilişkin hukuken kabul edilebilir somut bilgi ve belge bulunmadığı görülmektedir.
Bu durumda, dava dosyasındaki bilgi ve belgelerle yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte incelendiğinde; davacının, 7315 sayılı Kanun uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunun olumsuz olduğundan bahisle Milli Savunma Üniversitesi ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.“(Ankara 11.İdare Mahkemesi 2024/…. Esas, 2025/… Karar sayılı kararı)
“Bu durumda, dava dosyasında mevcut olan tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, davacı hakkında güvenlik soruşturması kapsamında elde edilen bilgi notunda “kendisinin; 2016 yılında TKP/L örgütüne müzahir şahıslar tarafından organize edilen etkinliklere katıldığı”nın belirtildiği, (…) TKP/L isimli örgüt/yapı hakkında yapılan tespit ve değerlendirmelerin (güvenliği tehdit edici yapı, oluşum vb. olup olmadığı) sorularak bu isimde bir örgüt/yapı olmaması halinde bu durumun açıkça belirtilmesinin ve davacı hakkında yapılmış herhangi bir tespitin olup olmadığının sorularak varsa buna ilişkin bilgi belgenin istenilmesi üzerine ara kararına cevap olarak Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından verilen cevapta “…Daire Başkanlığı kayıtları ve yapılan arşiv tetkikinde adı geçen şahsa ve TKP/L isimli örgüt/yapıya ait herhangi bir bilgi/belgeye rastlanmadığı” ifadelerine yer verildiği, tüm bu bilgi ve belgeler ve UYAP sorgusunda davacı hakkında yapılan herhangi bir ceza soruşturması ve kovuşturmasının olmadığı da dikkate alındığında, hakkında hukuken geçerli kabul edilebilecek herhangi bir olumsuz tespit bulunduğundan söz edilemeyecek olan ve yargılama sürecinde de bu hususta herhangi bir iddia ileri sürülmeyen davacının, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz olarak değerlendirilerek tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararı sonucu itibarıyla hukuka uygun görülmüştür.”(Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4.İdari Dava Dairesi 2024/….. Esas 20124/… Karar Sayılı Kararı)
5.Sonuç
İstihbari bilgiler, kamu hizmetinde görev alacak kişinin geçmişi hakkında fikir verse de tek başına güvenlik soruşturmasını olumsuz sonuçlandırmaya yeterli değildir. Bu nedenle güvenlik soruşturmasında elde edilen istihbari bilgilerin somut ve hukuken kabul edilebilir verilere dayanması gerekmektedir. Aksi takdirde; olumsuz değerlendirme nedeniyle kamu görevine alınmayan kişilerin bu işleme karşı idari yargıda dava açması gerekmektedir.
Av.Meryem KILIÇ
Av.Yalçın TORUN
Uyarı; Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Av.Meryem KILIÇ ve Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.