28 HAZİRAN 2024 TARİHİNDE RESMİ GAZETE’DE YAYIMLANAN KANUN İLE 6191 SAYILI SÖZLEŞMELİ ER VE ERBAŞ KANUNU’NDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER
A. Giriş
28 Haziran 2024 Tarihli ve 32586 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7517 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 6191 Sayılı Sözleşmeli Er ve Erbaş Kanunu’nda da Uzman Erbaş Kanunu’nda yapılan değişikliklere benzer birtakım değişiklikler yapılmıştır.
Yapılan değişiklikler incelendiğinde; daha önce yönetmelik ile düzenlenen görevde başarısız olma ve kendilerinden istifade edilememe hallerinin kanun ile düzenleme altına alındığı görülmektedir. Bilindiği üzere daha önce kendilerinden istifade edilememe hallerinin yönetmelik ile düzenlenmesi, Anayasa Mahkemesi tarafından Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edilmişti. (Bknz.https://normkararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/Dosyalar/Kararlar/KararPDF/2023-86-nrm.pdf) Anayasa Mahkemesinin iptal kararı dikkate alınarak düzenlemeler yapılmış, görevde başarısız olma, kendilerinden istifade edilememe halleri artık kanun ile düzenleme altına alınmış, sözleşmeli er olarak görev yapmakta iken uzman erbaşlığa geçiş şartları kanun ile düzenleme altına alınmış ve sözleşmeli er olarak görev yapmakta iken uzman erbaşlığa geçenlere ikramiye ödenmesi öngörülmüştür.
Bunun yanında esasen disiplinsizlik olarak düzenlenen; uyuşturucu kullanma, Silahla yaralamaya sebebiyet vermek, görevine, sosyal ve aile yaşantısına zarar verecek derecede menfaatine, içkiye, kumara düşkün olmak vb. fiillerden dolayı idareye disiplin soruşturması yürütmeden sözleşme fesih yetkisi verilerek, idarece sözleşmenin feshedilmesi halleri de genişletilmiştir.
B. Kanun’un Getirdiği Düzenlemeler Nelerdir?
1. Sözleşmeli Er ve Erbaş Kanunu’na “Görevde Başarısız Olma Halleri” Başlıklı 6/A Maddesi Eklenmiştir.
Eklenen bu maddeye göre görevde başarısız olma halleri şunlardır;
a. Atış, spor ve eğitim faaliyetlerinde ilgili mevzuatında öngörülen standartlara ulaşamamak,
b. Harekât, operasyon, iç güvenlik, hudut ve kolluk/asayiş görevleri ile kadro görevinin gereklerini yerine getirmede yetersizlik veya isteksizlik göstererek vazifeyi yahut birliğin emniyetini tehlikeye düşürmek veya görevin yapılmasını aksatmak,
Yukarıda sayılan hallerden birinin rapor, tutanak ve her türlü belge ile kanıtlanması halinde o sözleşmeli erin sözleşmesi feshedilecektir. Söz konusu düzenleme ile idarenin sözleşme fesih konusunda sahip olduğu takdir yetkisi genişletilmiştir.
2.Sözleşmeli Er ve Erbaş Kanunu’na “Kendilerinden İstifade Edilememe Halleri” Başlıklı 6/B Maddesi Eklenmiştir.
Eklenen bu maddeye göre kendilerinden istifade edilememe halleri şunlardır;
a. Mücbir sebepler hariç gelirinin çok üstünde borçlanmaya düşkün olan ve bu borçlarını ödememeyi alışkanlık haline getirmek,
b. Görevine, sosyal ve aile yaşantısına zarar verecek derecede menfaatine, içkiye, kumara düşkün olmak veya Türk Silahlı Kuvvetlerinin, Jandarma Genel Komutanlığının veya Sahil Güvenlik Komutanlığının itibarını sarsacak şekilde yüz kızartıcı, utanç verici veya toplumun genel ahlak yapısına aykırı fiillerde bulunmak,
c. Devletin, Türk Silahlı Kuvvetlerinin, Jandarma Genel Komutanlığının veya Sahil Güvenlik Komutanlığının manevi şahsiyetine zarar verecek nitelikte suç veya disiplinsizlik teşkil eden tutum, davranış veya fiillerde bulunmak,
ç. İntihara teşebbüs etmek, kendisini veya bir başkasını kasten hizmete yaramayacak hale getirmek ve getirtmek, kasten veya silah kullanımına yönelik mevzuat, talimat ya da emirlere açıkça aykırı olacak şekilde ateşli silah ile kendisini veya başkasını yaralamak,
d. Uyuşturucu ve uyarıcı maddeleri yapmak veya kullanmak, bunların yapılmasına, kullanılmasına, saklanmasına, nakledilmesine, yakalanacağı sırada ortadan kaldırılmasına, satılmasına veya satın alınmasına aracı olmak, kullanılmasını kolaylaştırmak ya da özendirmek,
e. Mazeretsiz olarak bir sözleşme yılı içinde toplam yedi gün ve daha uzun süre göreve gelmemek,
f. Türk Silahlı Kuvvetlerinde komando birliklerinde görev yapmak üzere Komando branşında istihdam edilmek üzere temin edilenlerden en az dört yıl hizmet süresini tamamlamadan, vazifenin sebep ve tesiri nedenleri hariç, komando niteliğini kaybettiği yönünde sağlık kurulu raporu almak,
Yukarıda sayılan durumlardan herhangi birinin rapor, tutanak ve her türlü belge ile kanıtlanması halinde o sözleşmeli erin sözleşmesi feshedilecektir.Söz konusu düzenleme ile idarenin sözleşme fesih konusunda sahip olduğu takdir yetkisi genişletilmiştir.
3.Sözleşmeli Er ve Erbaş Kanunu’na “Uzman Erbaşlığa Geçiş Şartları” Başlıklı Ek Madde 5 Eklenmiştir.
Eklenen bu madde şu şekildedir;
“Uzman erbaşlığa geçirilme:
EK MADDE 5- (1) Sözleşmeli erbaş ve erlerden bu fıkradaki şartları sağlayanlar; kuvvet komutanlıklarının, Jandarma Genel Komutanlığının ve Sahil Güvenlik Komutanlığının ihtiyaç duyacağı miktar kadarı, aynı kuvvet komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik
Komutanlığı içerisinde olmak şartı ile uzman erbaşlığa nasbedilirler. Uzman erbaşlığa geçirilmeye ilişkin usul, esas ve şartlar aşağıda belirtilmiştir:
a) En az lise mezunu olmak veya komando nitelikliler için en az ilköğretim okulu mezunu olmak.
b) Uzman erbaş olmaya istekli olmak.
c) Başvuru tarihinde ikinci hizmet yılım tamamlamış olmak.
ç) Yönetmelikte öngörülen sınavlarda başarılı olmak.
d) 18/3/1986 tarihli ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununda ve bu Kanuna göre yürürlüğe konulacak yönetmelikte belirtilen; ceza durumuna, kişisel ve ahlakî niteliklere, disiplin durumuna, görevdeki başarısına, sağlık durumuna, mesleki yeterliliğe ve sahip olması gereken diğer niteliklere ilişkin şartlan sağlamak.
e) Tabi tutulacakları temel askerlik eğitiminde başarılı olmak.
(2) Sözleşmeli erbaş ve erlerden uzman erbaşlığa naspedilecekler;
a) Uzman çavuş rütbesinde göreve başlatılırlar.
b) Tabi tutulacakları eğitimler esnasında özlük haklan yönünden sözleşmeli erbaş ve er statüleri devam eder. Eğitimlerde başanh olamayanlar ile kendi isteği ile ayrılanlardan, istekli olan ve sözleşmeli erbaş ve er olmak için gerekli olan şartları kaybetmemiş olanlar sözleşmeli erbaş ve er olarak hizmete devam ettirilirler. Eğitimini başarıyla tamamlayarak, bu madde kapsamında uzman erbaş naspedilenler için, 3269 sayılı Kanunun 12 nci maddesinde öngörülen intibak dönemi uygulanmaz.
c) Bu personelin sözleşmeli erbaş ve erlikte geçen hizmet süreleri uzman erbaşlık hizmet süresinden sayılmaz.”
4.Sözleşmeli Er Olarak Görev Yapmakta İken Uzman Erbaş Statüsüne Geçenlere İkramiye Ödenmesi Öngörülmüştür.
6191 Sayılı Kanun Madde 7/5’te kendi kusurları olmaksızın veya ilk sözleşmesini yahut müteakip sözleşme süresini bitirmesinden dolayı Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ile Sahil Güvenlik Komutanlığından ayrılan sözleşmeli erbaş ve erlere ikramiye ödenmesi öngörülmüştür. Bu kapsamda Sözleşmeli Er olarak görev yapmakta iken Uzman Erbaş statüsüne geçenlere de anılan madde kapsamında ikramiye ödenmesini öngören düzenleme yapılmıştır.
Anılan yeni düzenleme şu şekildedir;
“Madde 8/12–Bu Kanunun 7 nci maddesinin beşinci fıkrası kapsamındaki ödeme; sözleşmeli er/erbaş iken gerekli şartları taşıyarak ilgisine göre kuvvet komutanlıkları mensubu olup Milli Savunma Bakanlığı kadrolarında uzman erbaş olarak istihdam edilenlere, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı mensubu olup İçişleri Bakanlığı kadrolarında uzman erbaş olarak istihdam edilenlere ödenir. Ancak bu şekilde istihdam edilenlerin emekli olmaları durumunda; ilgili mevzuatına göre ödenecek emekli ikramiyesi, iş sonu tazminatı ve kıdem tazminatının hesabında, bu Kanun kapsamındaki hizmet süreleri dikkate alınmaz. Ayrıca sözleşmeli er/erbaş iken gerekli şartları taşıyarak astsubay nasbedilenlere bu ödeme yapılmaz.”
Daha önce Sözleşmeli Er olarak görev yapmakta iken Uzman Erbaş statüsüne geçip de ikramiye ödemesi alanlardan, Milli Savunma Bakanlığı bu ikramiyelerin iadesini talep etmişti. İkramiyeyi iade edenler, yeniden Milli Savunma Bakanlığı’na başvuru yapıp ikramiye ödemesi talep ettiklerinde ikramiyenin kendilerine ödenmesi gerekir. Milli Savunma Bakanlığı ödemeyi kabul etmediği takdirde 60 gün içerisinde idari yargıda dava açılması gerekir.
Av.Meryem KILIÇ
Av.Yalçın TORUN
Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Av.Yalçın TORUN’a ve Av.Meryem KILIÇ’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.