1. Sunuş: Mayıs 2026 Bültenine Genel Bakış

Mayıs 2026 döneminde disiplin hukuku alanında dikkat çekici gelişmeler yaşanmıştır. Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru yoluyla sonuçlanan davalarda ifade özgürlüğü ihlallerine ilişkin önemli kararlar vermeye devam etmiş; kolluk disiplin kanunundaki bazı hükümlerin anayasaya aykırılığı tespit edilerek iptali istenmiştir. Danıştay içtihatlarında ise aynı fiile iki ceza verilmesinin önlenmesi (non bis in idem) ilkesi güçlendirilmiş, ölçülülük ve tipiklik standartları yargısal denetimde belirleyici kriter olarak yerleşmiştir. Bu bülten; söz konusu gelişmeleri anayasal çerçeveden başlayarak uluslararası belgeler, kanun metinleri, yüksek yargı kararları ve akademik değerlendirmeler düzeyinde sistematik biçimde ele almaktadır.

2. Anayasal ve Yasal Çerçeve

2.1 Uluslararası Hukuki Dayanak

Disiplin hukukunun uluslararası çerçevesi; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) Madde 6 (adil yargılanma hakkı), Madde 8 (özel yaşama saygı hakkı) ve Madde 10 (ifade özgürlüğü) tarafından belirlenmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), disiplin süreçlerinde sanık haklarının korunmasını adil yargılanma güvencesinin kapsamı içinde değerlendirmekte; bu nedenle iç hukuk normlarının bu standartlara uygun yorumlanması zorunluluk arz etmektedir.

2.2 Anayasal Dayanak

Disiplin hukukunun temel anayasal dayanakları aşağıdaki maddelerden oluşmaktadır. TC Anayasası’nın 38. maddesi ceza hukukunun genel ilkelerini (kanunilik, şüpheden sanık yararlanır, geçmişe yürümezlik) güvence altına almaktadır. Madde 36 (adil yargılanma hakkı) ve Madde 40 uyarınca her türlü disiplin cezasına karşı etkin yargısal başvuru yolu açık tutulmak zorundadır. Madde 26 (düşünce ve ifade özgürlüğü) ise kolluk ve asker personeline yönelik sosyal medya yasakları ile amire yazılan dilekçeler nedeniyle uygulanan disiplin cezalarının anayasal sınırını çizmektedir. Madde 128 (kamu görevlilerinin statüsü) uyarınca personelin hak ve yükümlülükleri kanunla düzenlenir; bu güvence kanunsuz disiplin cezasını açıkça yasaklamaktadır.

2.3 Temel Kanunlar: 6413 ve 7068 Sayılı Düzenlemeler

Asker ve kolluk personeli disiplin hukuku, iki temel kanun üzerine inşa edilmiştir. 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu (kabul tarihi: 16.02.2013), TSK bünyesindeki subay, astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşların disiplin suçlarını, cezalarını ve soruşturma usulünü düzenlemekte; kanunun 4. maddesi “suçta ve cezada kanunilik”, ölçülülük ve kişisellik ilkelerini kodifiye etmektedir. 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun ise Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personelinin disiplin rejimini tek çatı altında toplamaktadır (son değişiklik: 27.05.2025).

2025 yılı son döneminde Anayasa Mahkemesi, 7068 sayılı Kanun’un 8. maddesinin 2. fıkrasının (g) bendi‘ni iptal etmiştir. İptal edilen hüküm, amirlerin eylem ve işlemlerini eleştiren kolluk personelini kınama cezasıyla tehdit ediyordu. Mahkeme, bu düzenlemenin ifade özgürlüğünü orantısız biçimde kısıtladığına hükmetmiştir.

2.4 TSK Yüksek Disiplin Kurulları Yönetmeliği

Türk Silahlı Kuvvetleri Yüksek Disiplin Kurulları Yönetmeliği, 6413 sayılı Kanun’un 36. maddesi kapsamında Yüksek Disiplin Kurullarının teşkili, görev ve yetkileri ile usul kurallarını belirlemektedir. Savunma süresinin asgari 7 gün olması, tanıkların dinlenmesi ve kararların gerekçeli yazılması zorunluluğuna uyulmaması başlı başına iptal sebebi oluşturmaktadır.

3. Anayasa Mahkemesi Kararları

Anayasa Mahkemesi, disiplin cezası nedeniyle temel hak ihlali iddiasıyla yapılan bireysel başvurularda verdiği kararlarla disiplin hukukunun anayasal sınırlarını giderek belirginleştirmektedir.

3.1 Jandarma Personeli – İfade Özgürlüğü İhlali (Bireysel Başvuru No: 2021/8194)

İfade özgürlüğü, kamu görevlilerinin meslek ilişkilerinde de korunmaya devam eder. Başvurucu uzman jandarma, görev yaptığı karakolda yaşanan sorunları üst makama yazılı olarak bildirdiği için disiplin cezasına çarptırılmıştır. Anayasa Mahkemesi, Anayasa’nın 26. maddesi kapsamında güvence altına alınan ifade özgürlüğünün, kamu görevlilerinin amirlerine eleştiri ve şikâyetlerini iletme hakkını da kapsadığını belirlemiş; verilen disiplin cezasının zorunlu bir toplumsal ihtiyaca karşılık gelmediğini saptamıştır. Karar No: 2021/8194, Karar Tarihi: 18.12.2024 — Sonuç: İfade özgürlüğü ihlal edilmiştir; yeniden yargılama yolu açılmıştır.

3.2 Kınama Cezası ve 657 Sayılı Kanun’un 127. Maddesinin İptali

Hukuki belirlilik ilkesi, disiplin yaptırımlarının yeniden tesisinde de eksiksiz uygulanmak zorundadır. Anayasa Mahkemesi, mahkeme kararıyla iptal edilen bir disiplin cezasının yeniden verilmesine ilişkin süreleri düzenleyen yasal hükmün bulunmamasının Anayasa’nın 2. maddesi‘ndeki hukuki güvenlik ilkesini ve 38. madde‘deki kanunilik ilkesini ihlal ettiğine karar vermiştir.

4. Resmî Gazete Mevzuat Değişiklikleri (Nisan–Mayıs 2026)

Resmî Gazete’nin Nisan–Mayıs 2026 döneminde disiplin hukukunu doğrudan etkileyen temel gelişme, 7068 sayılı Kanun’un AYM tarafından iptal edilen 8/2-(g) bendinin yürürlükten kalkmasıdır; bu tarihten itibaren söz konusu hükme dayanan disiplin işlemleri hukuki dayanaktan yoksun kalacaktır. Alt düzey düzenleyici işlemlerde (yönerge ve genelge düzeyinde) yapılan güncellemelerin iç mevzuat kanalıyla yürürlüğe girmesi, disiplin soruşturmacılarının güncel prosedürü takip etme yükümlülüğünü artırmaktadır.

5. Yargıtay ve Danıştay İçtihatları

5.1 Aynı Fiile İki Ceza Verilemez — Non Bis in Idem (Danıştay 12. Daire, E.2020/3855, K.2023/6154)

Aynı fiil esas alınarak birden fazla disiplin yaptırımı uygulanması, ceza hukukunun temel ilkesi olan non bis in idem ilkesini ihlal eder. TCG Kemalreis Komutanlığında görevli bir ikmal üsteğmenine, aynı eylem nedeniyle önce “2 gün hizmet yerini terk etmeme” ardından “TSK’dan ayırma” cezası verilmiştir. Danıştay 12. Dairesi, E.2020/3855 – K.2023/6154 sayılı kararıyla, işlemin 6413 sayılı Kanun’un 4. maddesi‘ne ve hukuk devleti ilkesine aykırı olduğunu teyit ederek ayırma cezasının iptalini kesinleştirmiştir. Karar ayrıca savunma hakkının kısıtlanmaması ve ölçülülük ilkesinin titizlikle uygulanması gerektiğini vurgulamaktadır.

5.2 Usulüne Uygun Soruşturma Emri Olmaksızın Ceza Verilemez

Disiplin soruşturması, usulüne uygun bir soruşturma emrine dayanmak zorundadır. Danıştay’ın yerleşik içtihadına göre disiplin amirleri ya da atamaya yetkili amirler tarafından düzenlenmemiş bir soruşturma onayına dayanan işlemler, 6413 ve 7068 sayılı kanunların soruşturma usulüne ilişkin hükümlerine aykırı olup cezanın iptalini zorunlu kılmaktadır.

5.3 Özel Hayata İlişkin Fiillerden Dolayı Disiplin Cezası Verilemez (Ankara İdare Mahkemesi, 2025)

Ankara İdare Mahkemesi, “memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelikte yüz kızartıcı hareketlerde bulunmak” disiplinsizliği kapsamında değerlendirilen salt özel hayata ait eylemlerin cezalandırılmasının Anayasa’nın 20. maddesi (özel hayata saygı) ve AİHS’in 8. maddesiyle bağdaşmadığına hükmetmiştir.

5.4 Geçmişe Yürümezlik — Suç Tarihinden Sonraki Hükme Dayanarak İlişik Kesilemez (Danıştay, 2025)

Danıştay, banka kartını kötüye kullanmak suçundan HAGB kararı verilen TSK personelinin, fiil tarihinde yürürlükte olmayan 926 sayılı Kanun hükmüne dayanılarak Silahlı Kuvvetlerden ilişiğinin kesilmesinin Anayasa’nın 38. maddesi‘nden kaynaklanan kanunilik ve geçmişe yürümezlik ilkelerini ihlal ettiğini belirlemiştir.

6. Torun Hukuk Bürosu Akademik Makaleleri

yalcintorun.av.tr web sitesinde bu dönemde öne çıkan makaleler şöyle sıralanabilir:

• Nisan 2026 Disiplin Hukuku Bülteni (06.04.2026) — Nisan ayı mevzuat, AYM ve Danıştay gelişmelerinin akademik değerlendirmesi.
• Usulüne Uygun Soruşturma Emri Zorunluluğu (20.03.2026) — Soruşturma emrinin şekli geçerlilik koşulları ve iptal davaları için pratik rehber.
• Kurum İçi Eleştiri ve İfade Özgürlüğü — AYM 2021/8194 Kararının Değerlendirilmesi (21.08.2025) — Jandarma personelinin şikâyet dilekçesi nedeniyle cezalandırılmasına ilişkin AYM kararının derinlemesine analizi.
• Disiplin Cezalarında İdarenin Takdir Yetkisi (05.08.2025) — Takdir yetkisinin sınırları, bir alt ceza uygulaması ve yargısal denetim standartları.
• Suç Tarihinden Sonra Mevzuata Giren Hükme Dayanan İlişik Kesme (08.08.2025) — Geçmişe yürümezlik ilkesinin istihdam işlemlerine uygulanması.
• AYM Kolluk Disiplin Kanunu İfade Özgürlüğü Kararı (28.05.2025) — 7068 sayılı Kanun’un 8/2-(g) bendinin iptali ve uygulama etkileri.

7. Kapanış ve Haziran 2026 Beklentileri

Mayıs 2026 dönemi; ifade özgürlüğünün korunması, non bis in idem güvencesi, usul uyumluluğunun iptale zemin oluşturması ve geçmişe yürümezlik ilkesinin istihdam işlemlerine uygulanması temalarıyla öne çıkmıştır. Haziran 2026’da takip edilmesi gereken başlıca gelişmeler: 7068 sayılı Kanun’un iptal edilen 8/2-(g) bendi yerine getirilecek yeni düzenlemenin içeriği ve Resmî Gazete yayım tarihi; Danıştay 2025 dönemi kararlarının kesinleşme süreçleri; TSK Yüksek Disiplin Kurulları Yönetmeliği’nde olası güncellemelerdir.

Torun Hukuk Bürosu | Av. Arb. Yalçın Torun | www.yalcintorun.av.tr | Bu bülten yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz.