GENEL KOLLUK DİSİPLİN HÜKÜMLERİ HAKKINDA KANUN KAPSAMINDA GÖREVDEYKEN ALKOLLÜ İÇKİ İÇMEK VE GÖREVE ALKOLLÜ GELMEK NEDENİYLE MESLEKTEN ÇIKARMA DİSİPLİN CEZASI
1.GENEL
7068 Sayılı Kanun’un 8. maddesinde disiplin cezası gerektiren fiiller, işlenmesi durumunda hangi disiplin cezasının verilmesine vücut vereceğine göre, başlıklar altında toplamıştır. Disiplin cezasını içeren fıkralar, bu madde içeriğinde, kamu personeli için doğurduğu sonuç bakımından hafiften en ağıra doğru sıralanmıştır. Kişi üzerinde etkisi, devlet memurluğundan çıkarmadan sonra en ağır ceza biçimi olan meslekten çıkarma cezasını gerektiren eylemler; 8.madde kapsamında 37 bent şeklinde düzenlenmiştir. Alkollü içki içmek ve göreve alkollü gelmek de bu fiiller içinde yer almaktadır. Kanun maddesinde; görevdeyken alkollü içki içmek, “görev mahallinde veya görevli bulunduğu sırada alkollü içki içmek veya içilmesine göz yummak“; göreve alkollü gelmek ise “göreve sarhoş veya alkollü içki içtiği belli olacak biçimde gelmek” şeklinde tanımlaması yapılmıştır.
2.AÇIKLAMALAR
A) “Görev Mahallinde veya Görevli Bulunduğu Sırada Alkollü İçki İçmek veya İçilmesine Göz Yummak” Eylemi
Kanun’un 8.maddesinin 6.fıkrası olan meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiiller başlığı altında “j” bendinde düzenlenen “görev mahallinde veya görevli bulunduğu sırada alkollü içki içmek veya içilmesine göz yummak” eylemi, iki farklı suç tipini içermektedir. İlki ibarenin başında yer alan, görev mahallinde veya görevli bulunduğu sırada alkollü içki içmektir. Bu disiplinsizliğe vücut veren eylemin kendisini, kamu personelinin gerçekleştirmesi gerektiği ortadadır. Bu disiplinsizliğin oluşabilmesi için kişinin alkollü içki içmesi yeterli olup sarhoş olma şartı aranmamaktadır. Muhakkak ki sarhoşluk derecesinde alkol alınması hali, temel cezanın tayininde rol oynayacaktır.
Kamu personeli, içkiyi kasıtlı bir şekilde içmiş olmalıdır. Yani kişi, bu eylemini bilerek ve isteyerek gerçekleştirmelidir. Hata vb. irade dışı hallerde, alkol alınmış olması durumunda kişiye ceza verilmeyecektir.
İlgili bendin ikinci kısmında ise “alkollü içki içilmesine göz yummak” eyleminin düzenlendiği görülmektedir. Bu eylemin gerçekleşebilmesi için; kamu personelinin, alkollü içki içildiğini bilmesi ve buna rağmen bu olaya engel olmaması gerekmektedir.
B) “Göreve Sarhoş veya Alkollü İçki İçtiği Belli Olacak Biçimde Gelmek” Eylemi
İlgili Kanun’un 8/6-k maddesinde düzenlenen disiplinsizliğin işlenebilmesi için kişinin ya sarhoş biçimde ya da alkol aldığı belli olacak vaziyette göreve gelmesi gerekmektedir.
Sarhoşluğun tıbbi rapor ile belirlenmesine gerek bulunmamaktadır. Kişinin yalpalayarak yürümesi, alkol kokması, düzgün konuşamaması, ayakta duramaması gibi hallerin varlığı sarhoşluk durumuna işaret edecektir.
Kişinin bu eylemi gerçekleştirmesinde kastı bulunmalıdır. Yani alkollü içkiyi bilerek ve isteyerek içmiş olmalıdır. İrade fesatı hallerinde (kişinin içtiği şeyin alkollü olduğunu bilmemesi, bu konuda hataya düşmesi vb. durumlarda), kamu personelinin kasıtlı hareket ettiği söylenemez. Bu gibi, kişinin iradesi dışında gerçekleşen eylemlerde kendisine ceza verilemeyecektir.
3.MESLEKTEN ÇIKARMA CEZASINI VERMEYE YETKİLİ MERCİ
Meslekten çıkarma disiplin cezası ancak disiplin kurulları tarafından verilebilen bir cezadır. Ayrıca meslekten çıkarma disiplin cezasını vermeye yetkili disiplin kurulları ilgilinin rütbesine göre değişiklik göstermektedir. Emniyet personelleri bakımından personelin rütbesine göre hangi disiplin kurulu tarafından meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılabileceği 7068 sayılı Kanun’un 17. maddesinde düzenlenmiş iken Jandarma personelleri açısından bu husus Kanun’un 20. maddesinden düzenleme altına alınmıştır.
4.İLGİLİ CEZANIN VERİLMESİNDE ZAMANAŞIMI
Zamanaşımı
MADDE 29- (1) Bu Kanunda sayılan fiilleri işleyenler hakkında bu fiillerin işlendiğinin disiplin amiri tarafından öğrenildiği tarihten itibaren;
…
b) Meslekten çıkarma cezası ve Devlet memurluğundan çıkarma cezasında altı ay içinde,
disiplin soruşturmasına başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
(2) Disiplin cezasını gerektiren fiillerin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
7068 sayılı Kanun madde 29’da disiplin cezalarına ilişkin zamanaşımı süreleri öngörülmüştür. Bu zamanaşımı süreleri cezayı verecek merci için belirlenmiştir.
Meslekten çıkarma cezası bakımından; fiilin işlendiğinin disiplin amiri tarafından öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde ve herhalde disiplin cezasını gerektiren fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğramaktadır. Bu süreden sonra, maddede yazılı ilgili şartların varlığı halinde, disiplinsizlik fiilini işlediği düşünülen kişi için meslekten çıkarma cezası verilemeyecektir.
5.GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME
Personele verilen meslekten çıkarma disiplin cezası niteliği itibariyle idari işlem mahiyetinde olduğundan, disiplin cezasının iptali için başvurulacak görevli mahkeme idare mahkemeleri olup kişinin dava açması gereken yetkili mahkeme ise görevli olduğu yer idare mahkemesidir.
6.HUKUKİ ÇARE
7068 sayılı Kanun madde 8/6-j ve 8/6-k bentlerinde düzenlenen “görev mahallinde veya görevli bulunduğu sırada alkollü içki içmek veya içilmesine göz yummak” ve “göreve sarhoş veya alkollü içki içtiği belli olacak biçimde gelmek” disiplinsizlikleri nedeniyle meslekten çıkarma disiplin cezası alan personelin, bu disiplin cezasına itiraz etmesi mümkün olmayıp idari yargı yoluna başvurması gerekmektedir. Çünkü Kanun’un 30/5. maddesinde disiplin kurullarının verdiği disiplin cezalarına karşı ancak idari yargı yoluna başvurulabileceği düzenlenmiştir.
Bu kapsamda; meslekten çıkarma cezası alan personelin, ceza kararı kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içerisinde kendisinin görevli bulunduğu yerin idare mahkemelerinde iptal davası açması gerekir. İptal davası ile birlikte işlemin yürütmesinin durdurulması isteminde bulunulması da hak kayıplarının önlenmesi açısından çok önemlidir.
Meslekten çıkarma disiplin cezasının iptali halinde ise ilgili personelin yoksun kaldığı parasal haklarının ve özlük haklarının iadesini talep etme hakkı mevcuttur. İdareye karşı tam yargı davası açılarak manevi tazminat, özlük haklarının iadesi ve yoksun kalınan parasal hakların ödenmesi istenebilir. Tam yargı davası sonrasında ilgili mercilere idari başvuru yapılarak, mahkeme ilamının yerine getirilmesi ve mahkeme tarafından iptal edilen disiplin cezası neticesinde geçmişe dönük olarak meydana gelen zararların telafisi talep edilebilecektir.
Stj. Av. Nazlı Yaren KAZANCIOĞLU- Av. Yalçın TORUN
UYARI
Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Stj. Av. Nazlı Yaren KAZANCIOĞLU ve Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.