GENEL KOLLUK DİSİPLİN HÜKÜMLERİ HAKKINDA KANUN KAPSAMINDA, AMİR VE ÜSTLERİ KİTLE İLETİŞİM ARAÇLARI YOLUYLA ELEŞTİRMEK NEDENİYLE MESLEKTEN ÇIKARMA DİSİPLİN CEZASI
1.GENEL
6078 Sayılı Kanun’un 8. maddesinde disiplin cezası gerektiren fiiller, başlıklar altında toplamıştır. Disiplin cezasını içeren fıkralar, kamu personeli için doğurduğu sonuç bakımından hafiften en ağıra doğru sıralanmıştır. Kişi üzerinde etkisi, devlet memurluğundan çıkarmadan sonra en ağır ceza biçimi olan meslekten çıkarma cezasını gerektiren eylemler; 8.madde kapsamında 37 bent şeklinde düzenlenmiştir. “Amir ve üstlerini kitle iletişim araçları yoluyla eleştirmek” de bu fiiller içinde yer almaktadır. İlgili disiplinsizlik, kanun maddesinde; “Mesleğin onur ve saygınlığını zedeleyici veya amir ya da üstlerinin eylem ve işlemlerini olumsuz yönde eleştirici nitelikte tek başına veya topluca bildiri dağıtmak ya da basın, haber ajansları, radyo ve televizyon kurumları ve diğer iletişim kanalları vasıtasıyla kamuoyuna yönelik bilgi, yazı ve demeç vermek” şeklinde tanımlaması yapılmıştır.
2.AÇIKLAMALAR
Disiplin ve hiyerarşik düzenin ön planda olduğu kolluk kuvvetlerinde, amir ya da üst konumunda görev yapanlara yönelik olan veya mesleki saygınlığa zarar vereci niteliği bulunan yazılar, bildiriler veya demeçler; ilgili kanunda bu bent kapsamında meslekten çıkarma cezası ile müeyyidelendirilmiştir. Bentte belirtili, amir veya üstleri eleştirici nitelik taşıyan haller için ceza öngörülmesindeki amaç; bu hallerin, onların personel üzerindeki otoritelerinin sarsılmasına, kurumun düzeninin ve dolayısıyla hizmetin işleyişinin bozulmasına sebebiyet verebileceği şeklinde gösterilebilir.
Bununla birlikte bu husus, hiyerarşik amir ve üstlerin hiçbir şekilde eleştirilemeyeceği anlamına da gelmemektedir. Nitekim olumsuz yönde olmakla birlikte objektif olarak bakıldığında üst ya da amirin otoritesi üzerinde menfi herhangi bir etkisi olmayan, buna karşılık hizmetin işleyişini müspet yönde etkileyebilecek veya çalışma barışının sağlanmasına katkı sunabilecek, yapıcı ve genel hizmet anlayışı içinde makul karşılanabilir nitelikteki eleştirilerden de söz edilebilmesi mümkün olup bu tür eleştirilerin cezalandırılmasının demokratik toplumda zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılamaya hizmet etmeyeceği açıktır.
Bendin ilk bölümünde yer alan ve disiplinsizlik oluşturan, “mesleğin onur ve saygınlığını zedeleyici haller” açısından konuya bakıldığında, bu hallerin muğlak olduğu söylenebilir. Bu nedenle, ilgili hallerin somut olaya göre değerlendirileceği açık olmakla beraber değerlendirme koşullarında idareye takdir yetkisi tanındığı da ortadadır. Hangi durumların bu niteliğe sahip bir disiplinsizliği oluşturacağının tespitinde idarenin objektif olması, keyfiyetle karar vermemesi gerekmektedir.
Bentte sayılı eylemlere bakıldığında; ilgili disiplinsizliğin birden fazla işleniş biçiminin olduğu görülmektedir. Bunlar; ilgili halleri içeren bildiri dağıtmak (tek başına ya da toplu olarak), basın ve benzeri yollarla bilgi, yazı veya demeç vermektir. Bundan kaynaklı olarak, disiplinsizliğin serbest hareketli bir şekilde işlenebileceği söylenebilir.
Disiplinsizliğin doğası gereği kasıtla işlenebileceği ortadadır. Kişi, bilerek ve isteyerek olumsuz görüş bildirici yazı veya bildiriyi yayınlamalı, dağıtmalı ya da bu konuda demeç vermelidir.
3.MESLEKTEN ÇIKARMA CEZASINI VERMEYE YETKİLİ MERCİ
Meslekten çıkarma disiplin cezası ancak disiplin kurulları tarafından verilebilen bir cezadır. Ayrıca meslekten çıkarma disiplin cezasını vermeye yetkili disiplin kurulları ilgilinin rütbesine göre değişiklik göstermektedir. Emniyet personelleri bakımından personelin rütbesine göre hangi disiplin kurulu tarafından meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılabileceği 7068 sayılı Kanun’un 17. maddesinde düzenlenmiş iken Jandarma personelleri açısından bu husus Kanun’un 20. maddesinden düzenleme altına alınmıştır.
4.İLGİLİ CEZANIN VERİLMESİNDE ZAMANAŞIMI
Zamanaşımı
MADDE 29- (1) Bu Kanunda sayılan fiilleri işleyenler hakkında bu fiillerin işlendiğinin disiplin amiri tarafından öğrenildiği tarihten itibaren;
…
b) Meslekten çıkarma cezası ve Devlet memurluğundan çıkarma cezasında altı ay içinde,
disiplin soruşturmasına başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
(2) Disiplin cezasını gerektiren fiillerin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
7068 sayılı Kanun madde 29’da disiplin cezalarına ilişkin zamanaşımı süreleri öngörülmüştür. Bu zamanaşımı süreleri cezayı verecek merci için belirlenmiştir.
Meslekten çıkarma cezası bakımından; fiilin işlendiğinin disiplin amiri tarafından öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde ve herhalde disiplin cezasını gerektiren fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğramaktadır. Bu süreden sonra, maddede yazılı ilgili şartların varlığı halinde, disiplinsizlik fiilini işlediği düşünülen kişi için meslekten çıkarma cezası verilemeyecektir.
5.GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME
Personele verilen meslekten çıkarma disiplin cezası niteliği itibariyle idari işlem mahiyetinde olduğundan, disiplin cezasının iptali için başvurulacak görevli mahkeme idare mahkemeleri olup kişinin dava açması gereken yetkili mahkeme ise görevli olduğu yer idare mahkemesidir.
6.HUKUKİ ÇARE
7068 sayılı Kanun madde 8/6-ü bendinde düzenlenen “Mesleğin onur ve saygınlığını zedeleyici veya amir ya da üstlerinin eylem ve işlemlerini olumsuz yönde eleştirici nitelikte tek başına veya topluca bildiri dağıtmak ya da basın, haber ajansları, radyo ve televizyon kurumları ve diğer iletişim kanalları vasıtasıyla kamuoyuna yönelik bilgi, yazı ve demeç vermek” disiplinsizlikleri nedeniyle meslekten çıkarma disiplin cezası alan personelin, bu disiplin cezasına itiraz etmesi mümkün olmayıp idari yargı yoluna başvurması gerekmektedir. Çünkü Kanun’un 30/5. maddesinde disiplin kurullarının verdiği disiplin cezalarına karşı ancak idari yargı yoluna başvurulabileceği düzenlenmiştir.
Bu kapsamda; meslekten çıkarma cezası alan personelin, ceza kararı kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içerisinde kendisinin görevli bulunduğu yerin idare mahkemelerinde iptal davası açması gerekir. İptal davası ile birlikte işlemin yürütmesinin durdurulması isteminde bulunulması da hak kayıplarının önlenmesi açısından çok önemlidir.
Meslekten çıkarma disiplin cezasının iptali halinde ise ilgili personelin yoksun kaldığı parasal haklarının ve özlük haklarının iadesini talep etme hakkı mevcuttur. İdareye karşı tam yargı davası açılarak manevi tazminat, özlük haklarının iadesi ve yoksun kalınan parasal hakların ödenmesi istenebilir. Tam yargı davası sonrasında ilgili merciilere idari başvuru yapılarak, mahkeme ilamının yerine getirilmesi ve mahkeme tarafından iptal edilen disiplin cezası neticesinde geçmişe dönük olarak meydana gelen zararların telafisi talep edilebilecektir.
7. EMSAL KARAR
Bölge İdare Mahkemesi Kararı – Erzurum BİM, 1. İDD, E. 2019/410 K. 2020/223 T. 28.2.2020
“…Dava dosyasının incelenmesinden; Ağrı J. Komd. Öz. Hrk. Tb. K.lığı emrinde Jandarma Uzman Çavuş olarak görev yapan davacı hakkında, 06/10/2016 tarihinde Ağrı JÖH Tabur Komutanlığında görevli J. Uzm. Çvş. S.Ç.’ın içtima alanında Bölük Komutanı emriyle eğitim ve güçlendirme amaçlı, tek başına, teçhizatlı yürütülmesini videoya çekip sosyal paylaşım sitelerinde kamuoyunda amacı dışında algılanmasına neden olacak şekilde yayımlandığının öğrenilmesi üzerine disiplin soruşturmasına başlanıldığı, soruşturma sonucunda; davacının video sırasında söyledikleriyle mesleğin onur ve saygınlığını zedeleyici yanlış bir algı oluşmasına neden olduğuna ve bu suretle 682 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında KHK’nin 8/6-ü maddesinde;”Mesleğin onur ve saygınlığını zedeleyici veya amir ya da üstlerinin eylem ve işlemlerini olumsuz yönde eleştirici nitelikte tek başına veya topluca bildiri dağıtmak ya da basın, haber ajansları, radyo ve televizyon kurumları ve diğer iletişim kanalları vasıtasıyla kamuoyuna yönelik bilgi, yazı ve demeç vermek” fiilini işlediğine kanaat getirildiğinden davacının “meslekten çıkarma” cezası ile tecziyesinin teklif edildiği, İl Jandarma Disiplin Kurulu’nun 24/03/2017 tarih ve 2017/6 Esas sayılı kararı ile meslekten çıkarma cezası ile tecziyesine karar verildiği, Ağrı Valiliği’nin 06/04/2017 tarihli oluru üzerine, Jandarma Genel Komutanlığı (Yüksek Disiplin Kurulu)’na hitaben yazılan 30/04/2017 tarihli yazı ile meslekten çıkarma cezası kararının değerlendirilmesinin istenildiği, bu kararın yüksek disiplin kurulunca uygun görülmesi ve İçişleri Bakanı’nın 18.08.2017 tarih ve 2017-3 sayılı onayı ile onaylanması üzerine cezanın kesinleştiği ve davacının ilişiğinin kesildiği anlaşılmaktadır.
Bu Kanun yürürlüğe girmeden önce personelin tabi olduğu disiplin mevzuatının ceza hükümleri ile bu Kanunun ceza hükümlerininfarklı olması halinde personelin lehine olan hükümlerin uygulanacağı düzenlendiğinden; eylem tarihi itibarıyla davacının tabi olduğu 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Kanunu’nun 20/1-c maddesi ve işlem tarihi itibarıyla 682 sayılı KHK’nın 8/6-ü maddesi davacının sabit olan eyleminin meslekten çıkarma cezası ile tecziyesini düzenlemiş olduğundan bu hususun dava konusu işlemi tek başına sakatlamayacağı, davacının meslekten çıkarma cezası ile tecziyesine ilişkin dava konusu işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmaktadır.“
Bölge İdare Mahkemesi Kararı – Gaziantep BİM, 5. İDD, E. 2019/2252 K. 2020/2236 T. 11.12.2020
“…Dava dosyasının incelenmesinden; Şanlıurfa Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapan davacının İstanbul Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğü’nde görev yaptığı dönemde, Sayın Cumhurbaşkanı K5 hakkında yayınlanan olumsuz ve eleştirici mahiyetteki söz, resim ve haberleri X1 adlı sosyal paylaşım sitesinde paylaşarak eleştirilere katıldığı ve diğerlerini katılıma davet ettiği iddiasıyla davacı hakkında disiplin soruşturmasına başlanıldığı ve yapılan disiplin soruşturması neticesinde de “medyada Sayın Cumhurbaşkanımız K5 hakkında yayınlanan olumsuz ve eleştirici mahiyetteki sözleri, resim ve haberleri kendisine ait sosyal paylaşım sitesi X1 adlı sosyal paylaşım sitesinde 23-25-28.08.2015 tarihlerinde paylaşarak “Mesleğin onur ve saygınlığını zedeleyici veya amir üstlerinin eylem ve işlemlerini olumsuz yönde eleştirici nitelikte tek başına veya topluca bildiri dağıtmak ya da basın, haber ajansları, radyo ve televizyon kurumları ve diğer iletişim kanalları vasıtasıyla kamuoyuna yönelik bilgi, yazı ve demeç vermek” eylemi sübuta erdiğinden davacının meslekten çıkarılmasının teklif edildiği,
…
“Şehit yüzbaşının ağabeyi yarbay isyan etti. Şu güne kadar çözüm diyenler neden…,”,”şeref yoksunları albayı karalamak için çocukluğuna kadar araştıracaklar, yanlı, yalaka, utanmaz, vicdansız medya sizden tiksiniyorum”, “yarbay K9 askere dayaktan ceza almış, K4’ın cenaze töreninde…..”,” kardeşin bu mesleği seçmeseydi kim söylerse söylesin yazık bu acıyı yaşatanlara” yazısı, bu yazını altında bir resmin paylaşıldığı, resmin altında Cumhurbaşkanı K5’dan Şehidin kız kardeşine “Ağabeyin de bu mesleği…..” yorumunun bulunduğu” yönündeki paylaşımların davacıya ait olduğunun kabulü gerekmiştir.
Bu durumda, davacıya ait X1 paylaşımlarının, mesleğin onur ve saygınlığını zedeleyici nitelikte tek başına veya topluca diğer iletişim kanalları vasıtasıyla kamuoyuna yönelik bilgi, yazı ve demeç vermek fiili kapsamında olduğundan eylemine uyan 682 sayılı Genel Kolluk Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 8/6-ü maddesi uyarınca meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığında aksi yöndeki mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır…”
Stj. Av. Nazlı Yaren KAZANCIOĞLU- Av. Yalçın TORUN
UYARI
Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Stj. Av. Nazlı Yaren KAZANCIOĞLU ve Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.