Kurum İçi Eleştiriyi İçeren  Şikayet Dilekçesi Nedeniyle Jandarma Personeline Verilen Disiplin Cezası,  İfade Özgürlüğünün İhlali Sonucunu  Doğurur    

(Anayasa Mahkemesinin 2021/8194 Esas ve 18/12/2024 Tarihli Kararı)

Özet:

Anayasa Mahkemesine Başvuru, kamu görevlisinin idareye verdiği dilekçede kullandığı ifadelerden dolayı disiplin cezası ile cezalandırılması nedeniyle ifade özgürlüğünün ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

Başvurucu uzman jandarma, görev yaptığı karakolda personelin hukuki dayanak olmadan cep telefonlarının toplanması üzerine, uygulamayı hukuksuz bulmuş, sorumlular hakkında işlem yapılmasını talep eden bir dilekçe vermiştir. Dilekçede kullandığı bazı ifadeler sebebiyle, amir ve üstlerini olumsuz eleştirdiği gerekçesiyle disiplin cezası verilmiştir.

Başvurucu, hakkında tesis edilen disiplin cezasının iptali talebiyle idare mahkemesine başvurmuştur. İlk derece mahkemesi; başvurucunun kendisine ve mahiyetindeki personele haksızlık yapıldığı inancıyla ve bu inancın verdiği psikolojiyle idarece cezalandırmaya konu edilen ifadeleri kullandığı, ifadelerin doğrudan amir ve üstlerinin gerek şahıslarına gerekse eylem ve işlemlerine yönelik bir eleştiri niteliğinde olmadığı, dolayısıyla söz konusu ifadelerin görev içinde ya da dışında amir ya da üstlerinin eylem ya da işlemlerini eleştirici nitelikte söz söylemek ya da yazı yazmak olarak nitelendirilemeyeceği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar vermiştir.

İdare, söz konusu karara karşı istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Bölge İdare Mahkemesi, başvurucunun İlçe Jandarma Komutanı’nın operasyon sonrası yaptığı uygulama ile genel olarak kurumda yapılan birtakım uygulamaları eleştirici ve olumsuz intiba yaratacak nitelik taşıyan ifadelerinin bir disiplin mesleği olan jandarmada çalışan bir personele yakışmayacak tarzda olduğu gerekçesiyle ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak davanın reddine kesin olarak karar vermiştir.

Başvurucu; hukuki olmadığını düşündüğü durumun aydınlatılması için Komutanlığa verdiği dilekçe nedeniyle müdahalede bulunulmasının ifade özgürlüğünü, Bölge İdare Mahkemesinin ilgili ve yeterli gerekçe olmaksızın derece mahkemesinin verdiği işlemin iptaline ilişkin kararı kaldırmasının ise adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

Anayasa Mahkemesi, ifade özgürlüğüne yapılan bu müdahaleyi incelemiştir. Müdahalenin dayanağı olan disiplin hükmü daha sonra Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildiğinden, cezanın kanunilik şartını taşımadığı belirtilmiştir. Ayrıca kamu görevlilerinin ifade özgürlüğünün kamu hizmetinin gereklilikleri ve disiplinle dengelenmesi gerektiği kabul edilmekle birlikte, somut olayda başvurucunun yalnızca kurum içi şikâyet dilekçesi verdiği, ifadelerini dışarıya yaymadığı, buna rağmen otomatik biçimde cezalandırıldığı, müdahalenin zorunlu toplumsal bir ihtiyaca dayanmadığı tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, Anayasa Mahkemesi başvurucunun ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar vermiş ve yeniden yargılama yapılması gerektiğini hükme bağlamıştır.

Stj.Av.Şirin ÇAKIR

Av.Yalçın TORUN

Uyarı; Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Stj.Av.Şirin ÇAKIR,  ve Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.