Uzun Süren Yargılamada Islahla Artırılan İşçilik Alacaklarının Zamanaşımı Nedeniyle Reddi Mahkemeye Erişim Hakkını İhlal Eder

 

Anayasa Mahkemesinin Birinci Bölümünün 04.12.2025 Tarihli Ve 2022/42158 Başvuru Numaralı Osman Güneş Kararı

  1. GİRİŞ

Bu karar özeti, Anayasa Mahkemesi Birinci Bölümü tarafından verilen 2022/42158 başvuru numaralı kararın anayasal incelemesini konu almaktadır. Başvuru; işçilik alacaklarına ilişkin davada talebin ıslahla artırılan kısmının zamanaşımı nedeniyle reddedilmesi sebebiyle mahkemeye erişim hakkının, ayrıca yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

  1. OLAYIN ARKA PLANI

Başvurucunun iş akdi 1/11/2006 tarihinde feshedilmiştir. Başvurucu 22/6/2011 tarihinde kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve çeşitli işçilik alacaklarının tahsili için fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak dava açmıştır.

Yargılama sürecinde:

  • Yetkisizlik kararı verilmiş, dosya başka bir mahkemeye gönderilmiştir.
  • Davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş, bu karar temyiz üzerine Yargıtay tarafından bozulmuştur.
  • Bozma sonrası yapılan yargılamada bilirkişi raporları alınmış ve alacak miktarları hesaplanmıştır.
  • Başvurucu, bilirkişi raporuna dayanarak 13/12/2021 tarihinde ıslah dilekçesi ile taleplerini artırmıştır.

Mahkeme, 7/2/2022 tarihli kararında bazı alacak kalemlerini kısmen kabul etmiş; ancak ıslah ile artırılan kısımları beş yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu gerekçesiyle reddetmiştir.

Başvurucu, bu durumun mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiğini ileri sürerek bireysel başvuruda bulunmuştur.

  1. HUKUKİ SORUNLAR
  • İşçilik alacaklarına ilişkin davada ıslahla artırılan talebin zamanaşımı nedeniyle reddedilmesi, mahkemeye erişim hakkını ihlal eder mi?
  • Yargılamanın uzun sürmesi makul sürede yargılanma hakkını ihlal eder mi?
  1. HUKUKİ DEĞERLENDİRME

       a. Mahkemeye Erişim Hakkı (Anayasa m. 36)

Mahkeme, 4857 sayılı İş Kanunu uyarınca ücret alacaklarının beş yıllık zamanaşımına tabi olduğunu ve bu düzenlemenin hukuki güvenlik ve istikrarı sağlama amacına yönelik meşru bir sınırlama olduğunu kabul etmiştir.

Ancak somut olayda:

  • Alacak miktarları dava açıldığı tarihte belirli değildir.
  • Alacak tutarları bilirkişi incelemesi sonucunda hesaplanmıştır.
  • Başvurucu, bilirkişi raporundan sonra ıslah yoluna başvurmuştur.
  • Yargılama süreci uzun sürmüş ve bozma kararları nedeniyle dava yıllarca devam etmiştir.

Anayasa Mahkemesi, teknik hesaplama gerektiren ve miktarı ancak bilirkişi raporuyla belirlenebilen alacaklarda zamanaşımının katı şekilde uygulanmasının başvurucuya aşırı bir külfet yüklediğini değerlendirmiştir.

Bu nedenle, ıslahla artırılan kısımların zamanaşımı nedeniyle reddedilmesinin orantısız bir müdahale olduğu ve mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiği sonucuna ulaşılmıştır.

      b. Makul Sürede Yargılanma Hakkı

Mahkeme, makul sürede yargılanma hakkına ilişkin şikâyet yönünden, 6384 sayılı Kanun uyarınca Tazminat Komisyonuna başvuru yolunun tüketilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Başvurucu bu yolu tüketmediğinden, bu kısım başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez bulunmuştur.

  1. MAHKEMENİN KARARI

Anayasa Mahkemesi;

  • Mahkemeye erişim hakkına ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna,
  • Makul sürede yargılanma hakkına ilişkin iddianın kabul edilemez olduğuna,
  • Anayasa’nın 36. maddesi kapsamında mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine,
  • İhlalin sonuçlarının giderilmesi için yeniden yargılama yapılmasına,
  • Tazminat taleplerinin reddine,
  • Yargılama giderlerinin başvurucuya ödenmesine

oybirliğiyle karar vermiştir.

  1. KARARIN HUKUKİ ÖNEMİ

Bu karar özellikle şu yönlerden önem taşımaktadır:

  • Islah ve zamanaşımı ilişkisi: Miktarı bilirkişi raporuyla belirlenebilen alacaklarda zamanaşımının katı uygulanmasının anayasal denetime tabi olduğu vurgulanmıştır.
  • Orantılılık ilkesi: Mahkemeye erişim hakkına getirilen sınırlamaların bireye aşırı külfet yüklememesi gerektiği belirtilmiştir.
  • Uzun yargılama ve ikincillik ilkesi: Makul süre şikâyetlerinde Tazminat Komisyonuna başvuru yolunun tüketilmesinin zorunlu olduğu teyit edilmiştir.
  1. SONUÇ

İncelenen kararda Anayasa Mahkemesi, işçilik alacaklarına ilişkin davada ıslahla artırılan taleplerin zamanaşımı nedeniyle reddedilmesinin başvurucuya orantısız bir külfet yüklediğine ve bu nedenle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine hükmetmiştir.

Karar, işçilik alacaklarında zamanaşımı uygulamasının anayasal sınırlarını ortaya koyması bakımından önemli bir içtihat niteliği taşımaktadır.

Av. Yalçın TORUN

Uyarı; Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları  Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.

 

İlgili Makaleler

Scroll to Top