Haftalık Hukuk Bülteni — Mayıs–Haziran 2026 (AYM Kararları)

Yorum bırakın / Yazan /

İçindekiler

  1. AYM Bireysel Başvuru Kararları — Genel Değerlendirme
  2. AYM İptal ve İtiraz Kararları — Genel Değerlendirme
  3. Kaynaklar

Genel Değerlendirme: Mayıs 2026’da Seçilen Üç Bireysel Başvuru Kararı

📎 AİHS m.6, m.8, m.14 | TC Anayasası m.17, m.36, m.42 | 6216 sayılı Kanun m.45–51
Hukuki Dayanak: Anayasa m.148/3 — Bireysel başvuru hakkı. | 6216 sayılı Kanun m.45 — Başvuru koşulları. | AİHS m.6 — Adil yargılanma hakkı.

21 Mayıs 2026 tarihli ve 33260 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan üç AYM Bireysel Başvuru kararı; eğitim hakkı, maddi ve manevi varlığın korunması hakkı ile adil yargılanma hakkı kapsamındaki silahların eşitliği ilkesini ele almaktadır. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası, herkesin Anayasa’da güvence altına alınan temel hak ve özgürlüklerinin ihlali hâlinde AYM’ye bireysel başvuruda bulunabileceğini öngörmektedir; 6216 sayılı Kanun’un 45 ila 51. maddeleri de başvuru usulünü ayrıntılı biçimde düzenlemektedir. Aşağıda her karar ayrı ayrı incelenmektedir.

Ceza İnfaz Kurumunda Çevrimiçi Sınav Yasağı Sınava Katılımının Engellenmesi Eğitim Hakkını İhlal Eder

📎 AYM İkinci Bölüm, B.No: 2022/2869, 13/01/2026 — Hüseyin DEĞİRMEN | Anayasa m.42 — Eğitim hakkı | OYÇOKLUĞUyla (Başkan BAĞCI + Ömer CINAR karşıoy)
Hukuki Dayanak: AİHS 1 No’lu Protokol m.2 — Eğitim hakkı. | Anayasa m.42 — Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi. | 5275 sayılı Kanun m.74 — Eğitim ve öğretim faaliyetleri.

Ceza infaz kurumundaki bir mahkûmun uzaktan eğitim programında öğrenci olmasına karşın çevrimiçi sınava katılma talebinin bireyselleştirilmiş inceleme yapılmadan genel bir güvenlik gerekçesiyle reddedilmesi, Anayasa’nın 42. maddesinde güvence altına alınan eğitim hakkını ihlal eder. Somut olayda başvurucu Hüseyin DEĞİRMEN, Ceza İnfaz Kurumu Eğitim Kurulu’nun tüm terör mahkûmlarını kapsayan genel bir kararla çevrimiçi sınav yasağı getirmesi üzerine sınava katılamamış; İnfaz Hâkimliği ve Ağır Ceza Mahkemesi de bireysel koşulları değerlendirmeksizin bu gerekçeyi benimsemiştir. AYM çoğunluğu, her mahkûmun somut risk profilinin ayrıca incelenmesi gerektiğini belirlemiş ve 30.000 TL manevi tazminata hükmetmiştir. Bu karar, ceza infaz kurumlarında eğitim hakkının sınırlandırılmasında bireyselleştirilmiş değerlendirmenin zorunlu olduğunu ortaya koymaktadır.

Çocuk Cinsel İstismarı Davasında HAGB Uygulanması Etkili Ceza Kovuşturması Güvencesini İhlal Eder

📎 AYM İkinci Bölüm, B.No: 2021/2087, 13/01/2026 — B.H. ve diğerleri | Anayasa m.17 — Maddi ve manevi varlığın korunması | OYBİRLİĞİYLE
Hukuki Dayanak: AİHS m.3 — İşkence yasağı (koruma boyutu). | Anayasa m.17/3 — Maddi ve manevi varlığın korunması hakkı. | 5237 sayılı TCK m.103 — Çocuğun cinsel istismarı. | 5271 sayılı CMK m.231 — HAGB.

Çocuğun nitelikli cinsel istismarı suçunun işlendiği iddiasıyla yürütülen kovuşturmada HAGB kararı verilmesi ve bilirkişi raporu hazırlanırken alınan görüşlere dayalı öğrenci beyanlarının yeterince incelenmemesi, Anayasa’nın 17. maddesinde güvence altına alınan maddi ve manevi varlığın korunması hakkını ihlal eder. Anayasa’nın 17/3. maddesi kimseye işkence ve eziyet yapılamayacağını öngörmekte; bu hak devlete etkili ceza kovuşturması yükümlülüğü yüklemektedir. AYM, mahkemeye yeniden yargılama kararı göndermiş ve 40.487,66 TL yargılama gideri ödenmesine hükmetmiştir. Bu karar, çocuk cinsel istismarı davalarında delillerin eksiksiz değerlendirilmeden HAGB uygulamasına başvurulamayacağını ortaya koymaktadır.

İdare Yargısında Bilirkişi Raporunun Gecikmeli Sunulması ve Savunma Hakkının Kısıtlanması Silahların Eşitliği İlkesini İhlal Eder

📎 AYM İkinci Bölüm, B.No: 2022/28626, 13/01/2026 — İsa COŞKUN ve Pakizer COŞKUN | Anayasa m.36 — Silahların eşitliği ilkesi | OYBİRLİĞİYLE
Hukuki Dayanak: AİHS m.6/1 — Adil yargılanma hakkı (silahların eşitliği). | Anayasa m.36 — Hak arama özgürlüğü ve adil yargılanma hakkı. | 2577 sayılı İYUK m.31 — Taraflara eşit usul güvencesi.

İdare mahkemesinde görülen tazminat davasında karşı tarafın delil ve belgelerine yanıt verme imkânı tanınmadan karar verilmesi, Anayasa’nın 36. maddesindeki silahların eşitliği ilkesini ihlal eder. Somut olayda bilirkişi raporu başvuruculara tebliğ edilmeden hükme esas alınmıştır. AYM, ihlali oybirliğiyle belirlemiş ve Van 3. İdare Mahkemesi’ne yeniden yargılama kararı göndermiş; 40.664,10 TL yargılama gideri ödenmesine hükmetmiştir. Bu karar, idare mahkemelerinin silah eşitliğini sağlamadan hükme esas delil kullanamayacağını net biçimde ortaya koymaktadır.

Bireysel Başvuru Kararları — Özet Tablo

Aşağıdaki tablo, bu bültende yer alan bireysel başvuru kararlarını özetlemektedir.

Başvuru No / TarihBaşvurucuKonu ÖzetiSonuç
2022/2869 — 13 Oca. 2026Hüseyin DEĞİRMENÇevrimiçi sınav yasağı — eğitim hakkıAnayasa m.42 İHLAL | 30.000 TL tazminat
2021/2087 — 13 Oca. 2026B.H. ve diğerleriCinsel istismar davasında HAGB; etkili kovuşturma yapılmamasıAnayasa m.17 İHLAL | Yeniden yargılama
2022/28626 — 13 Oca. 2026İsa COŞKUN ve Pakizer COŞKUNİdare yargısında silahların eşitliği ihlaliAnayasa m.36 İHLAL | Yeniden yargılama

Genel Değerlendirme: Seçilen Dört İptal ve İtiraz Kararı

📎 TC Anayasası m.150–153 | 6216 sayılı Kanun m.29–43 | RG 33260 (21.05.2026) ve RG 33268 (02.06.2026)
Hukuki Dayanak: Anayasa m.150 — Kanunların Anayasaya aykırılığı. | Anayasa m.152 — İtiraz yolu. | 6216 sayılı Kanun m.29 — İptal davası ve itiraz başvurusu.

Bu bültende 21 Mayıs 2026 tarihli 33260 sayılı ve 2 Haziran 2026 tarihli 33268 sayılı Resmî Gazete’lerde yayımlanan dört AYM iptal ve itiraz kararı incelenmektedir. Bu kararlar; kamulaştırma, istinaf-temyiz, elektronik ticaret ve gümrük ceza hukuku alanlarında belirleyici anayasal sınırlar çizmektedir.

Kamulaştırmada Tescil Hükmünün Kesinleşmesi Mal Sahibinin Bedele İlişkin İstinaf ve Temyiz Haklarını Ortadan Kaldıramaz

📎 AYM Genel Kurul, E.2025/190, K.2026/38, 12/02/2026 — İtiraz: Bodrum 3. Asliye Hukuk Mahkemesi | Anayasa m.35, 36, 46 | OYBİRLİĞİYLE — 9 ay ertelenmiş
Hukuki Dayanak: AİHM 1 No’lu Protokol m.1 — Mülkiyet hakkının korunması. | Anayasa m.35 — Mülkiyet hakkı. | Anayasa m.36 — Hak arama özgürlüğü. | Anayasa m.46 — Kamulaştırma ve gerçek karşılık güvencesi. | 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m.10/8.

Kamulaştırma bedelinin tespiti davasında tescil kararının kesinleşmesiyle mal sahibinin bedele ilişkin istinaf ve temyiz haklarının ortadan kalkmasını öngören kural, Anayasa’nın 35., 36. ve 46. maddelerine aykırıdır ve iptali gerekir. 2942 sayılı Kanun’un 10/8. maddesindeki ‘Tescil hükmü kesin olup…’ ibaresi, mal sahibini bedel yönünden kanun yollarından mahrum bırakmaktadır. AYM oybirliğiyle iptal kararı vermiş; iptal hükmü yasal boşluğun giderilmesi için 9 ay ertelenmiştir.

İstinaf Başvurusunun Kabulü Hâlinde Temyiz Yasağı Hükmün Denetlenmesini Talep Etme Hakkını Orantısız Biçimde Sınırlar

📎 AYM Genel Kurul, E.2026/49, K.2026/48, 26/02/2026 — İtiraz: Ankara BAM 3. Hukuk Dairesi | Anayasa m.13, 36 | OYBİRLİĞİYLE
Hukuki Dayanak: AİHS m.6 — Adil yargılanma hakkı. | Anayasa m.13 — Temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılması. | Anayasa m.36 — Hak arama özgürlüğü. | 6100 sayılı HMK m.362/1(a) — Temyiz edilemeyen kararlar.

İstinaf başvurusunun kısmen veya tümden kabulü hâlinde bölge adliye mahkemesince yeniden verilen kararın miktar sınırı aşılmadığı gerekçesiyle temyize kapalı tutulması, Anayasa’nın 13. ve 36. maddelerine aykırı biçimde hükmün denetlenmesini talep etme hakkını orantısız ölçüde sınırlandırır. AYM, istinaf başvurusunun kabulünde bölge adliye mahkemesinin ilk elden karar verdiğini, bu karara karşı temyiz yolunun kapalı tutulmasının ölçülülük ilkesiyle bağdaşmadığını oybirliğiyle tespit etmiştir.

Aracı Hizmet Sağlayıcısının Aktif Rol Oynadığı Durumlarda Tüketici Aleyhine Olan Sorumluluk İstisnası Anayasaya Aykırıdır

📎 AYM Genel Kurul, E.2024/1487, K.2026/42, 12/02/2026 — İtiraz: Ankara BAM 3. Hukuk Dairesi | Anayasa m.2, 5, 35, 172 | OYÇOKLUĞUyla (Ömer CINAR karşıoy) — 9 ay ertelenmiş
Hukuki Dayanak: Anayasa m.2 — Hukuk devleti ilkesi. | Anayasa m.5 — Devletin temel amaç ve görevleri. | Anayasa m.35 — Mülkiyet hakkı. | Anayasa m.172 — Tüketicilerin korunması. | 6502 sayılı Tüketici Kanunu m.48/6(d). | 6563 sayılı Elektronik Ticaret Kanunu m.9/1.

Mesafeli sözleşmelerde aracı hizmet sağlayıcısının aktif rol oynadığı hâllerde dahi tüketiciye karşı doğrudan sorumlu tutulmamasına olanak tanıyan düzenleme, Anayasa’nın 172. maddesindeki tüketiciyi koruma yükümlülüğüyle bağdaşmaz ve iptali gerekir. AYM çoğunluğu, aracının reklam veya kampanya düzenleyerek aktif rol üstlendiği ya da satıcıya ulaşılmasının fiilen imkânsız kaldığı hâllerde tüketicinin tamamen korumasız bırakıldığını saptamış; kuralların Anayasa’ya aykırı olduğuna hükmetmiştir. İptal hükümleri 9 ay ertelenmiştir.

Gümrük Kanunu’nda İkincil Düzenlemelere Atıfla Yaptırım Öngören Kural Kanunilik İlkesini İhlal Eder

📎 AYM Genel Kurul, E.2025/269, K.2026/72, 26/03/2026 — İtiraz: Hatay 1. Vergi Mahkemesi | Anayasa m.2, 38 — Kanunilik ilkesi | OYBİRLİĞİYLE
Hukuki Dayanak: AİHS m.7 — Suç ve cezaların kanuniliği. | Anayasa m.2 — Hukuk devleti ilkesi (belirlilik ve öngörülebilirlik). | Anayasa m.38/3 — Kanunsuz suç ve ceza olmaz. | 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.241/1.

Gümrük Kanunu’nun 241/1. maddesindeki ‘ikincil düzenlemelerle getirilen hükümlere aykırı hareket’ ibaresi, yaptırımın kapsamını belirsiz ve öngörülemez biçimde alt düzey düzenleyici işlemlere bırakmakta; bu durum Anayasa’nın 38. ve 2. maddelerindeki kanunilik ilkesini ihlal ettiğinden iptali gerekir. AYM, söz konusu ibarenin kanun koyucunun ceza normu koyma yetkisini idareye devrettiğini tespit ederek oybirliğiyle iptaline hükmetmiştir.

İptal ve İtiraz Kararları — Özet Tablo

Aşağıdaki tablo bu bültende yer alan iptal ve itiraz kararlarını özetlemektedir.

Esas / Karar NoKarar TürüKonu ÖzetiHüküm
E.2025/190 — K.2026/38İtirazKamulaştırma Kanunu m.10/8 — tescil hükmünün kesinliğiİPTAL (9 ay ertelenmiş) — OYBİRLİĞİYLE
E.2026/49 — K.2026/48İtirazHMK m.362/1(a) — istinaf kabulünde temyiz yasağıİPTAL — OYBİRLİĞİYLE
E.2024/1487 — K.2026/42İtiraz6502 sayılı Tüketici Kanunu m.48/6(d) ve 6563 sayılı ETK m.9/1İPTAL (9 ay ertelenmiş) — OYÇOKLUĞUyla
E.2025/269 — K.2026/72İtirazGümrük Kanunu m.241/1 — ikincil düzenleme yaptırımıİPTAL — OYBİRLİĞİYLE

Kaynaklar

  1. AYM Kararlar Bilgi Bankası — B.No: 2022/2869 (Hüseyin DEĞİRMEN)
  2. AYM Kararlar Bilgi Bankası — B.No: 2021/2087 (B.H. ve diğerleri)
  3. AYM Kararlar Bilgi Bankası — B.No: 2022/28626 (İsa COŞKUN ve Pakizer COŞKUN)
  4. Resmî Gazete 21 Mayıs 2026, Sayı: 33260 — E.2025/190, K.2026/38 (Kamulaştırma)
  5. Resmî Gazete 21 Mayıs 2026, Sayı: 33260 — E.2026/49, K.2026/48 (HMK m.362)
  6. Resmî Gazete 2 Haziran 2026, Sayı: 33268 — E.2024/1487, K.2026/42 (Elektronik Ticaret)
  7. Resmî Gazete 2 Haziran 2026, Sayı: 33268 — E.2025/269, K.2026/72 (Gümrük Kanunu)
  8. AYM Kararlar Bilgi Bankası — Anayasa Mahkemesi Resmî Sayfası
  9. Mevzuat Bilgi Sistemi — 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu
  10. Mevzuat Bilgi Sistemi — 6100 sayılı HMK

Dipnot: Bu bülten, 21 Mayıs 2026 – 2 Haziran 2026 döneminde Resmî Gazete’de yayımlanan AYM kararlarını akademik standarda göre analiz etmektedir. Tüm esas/karar ve başvuru numaraları yalnızca Resmî Gazete ve AYM Kararlar Bilgi Bankası kaynaklı gerçek veriler esas alınarak verilmektedir.

İlgili Makaleler

Scroll to Top
');w.document.close();w.print();});$(document).ready(function(){init();});})(jQuery);