Tıbbi Müdahaleye Bağlı Ölüm Sebebiyle Açılan Tazminat Davasında, Aydınlatılmış Onamın Alınıp Alınmadığının Araştırılmaması Yaşam Hakkını İhlal Eder
(Anayasa Mahkemesinin Başvuru Numarası: 2021/56334 başvuru no’lu dosyada verdiği 25/6/2025 tarihli İlhan Güner ERTOS Kararı)
1.Başvurunun Konusu
Başvuru, başvurucunun annesinin safra kesesi ameliyatı sonrası hayatını kaybetmesi nedeniyle sağlık personelinin tıbbi ihmalde bulunduğu iddiasına ve bu kapsamda açılan tam yargı davasının reddedilmesi sonucu Anayasa’nın 17. Maddesinde Güvence Altına Alınan Yaşam Hakkının İhlal Edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvurucu, özellikle:
- Doktorun ameliyat sırasında portal damarı keserek ölüme sebebiyet verdiğini,
- Aydınlatılmış onam yükümlülüğünün yerine getirilmediğini,
- Adli Tıp Kurumu raporunun taraflı olduğunu,
- Mahkemelerin eksik inceleme yaptığını ileri sürmüştür.
2.Olayın Maddi Vakıaları ve Ceza Soruşturması Süreci
Başvurucunun annesi 27.02.2018 tarihinde safra kesesi ameliyatı geçirmiş, ameliyat sonrası komplikasyonlar gelişmiş ve sevk edildiği hastanede 18.03.2018 tarihinde karaciğer yetmezliği sonucu hayatını kaybetmiştir.
Başvurucu, ameliyatı yapan doktor hakkında suç duyurusunda bulunmuş; ancak:
- Van Valiliği tarafından soruşturma izni verilmemiş,
- Erzurum Bölge İdare Mahkemesi itirazı reddetmiş,
- Savcılık soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar vermiştir.
3.Tam Yargı Davası ve İdari Yargı Süreci
Başvurucu, Sağlık Bakanlığı aleyhine manevi tazminat talebiyle tam yargı davası açmıştır.
Mahkeme tarafından alınan Adli Tıp Kurumu raporunda:
- Portal damar yaralanmasının tıbbi komplikasyon olduğu,
- Ameliyat ve tedavi sürecinin tıp kurallarına uygun yürütüldüğü,
- Sağlık personelinin kusurunun bulunmadığı belirtilmiştir.
Bu rapora dayanılarak:
- Van 3. İdare Mahkemesi davayı reddetmiş,
- Erzurum Bölge İdare Mahkemesi istinaf başvurusunu kesin olarak reddetmiştir.
4.Anayasa Mahkemesinin Hukuki Değerlendirmesi
Anayasa Mahkemesi incelemesini, Anayasa’nın 17. Maddesinde düzenlenen yaşam hakkı kapsamında yapmıştır.
Mahkeme değerlendirmesinde şu temel ilkeleri ortaya koymuştur:
5.Devletin Pozitif Yükümlülüğü
Devlet:
- Sağlık hizmetlerini düzenlemek,
- Hastaların yaşamını koruyacak sistem kurmak,
- Tıbbi ihmal iddialarını etkili şekilde incelemek,
- Etkili yargısal başvuru yolları sağlamak zorundadır.
6.Maddi Boyut Yönünden Değerlendirme
Mahkeme, mevcut mevzuatın yeterli olduğunu ve sağlık sisteminin yapısal eksiklik içermediğini tespit ederek:
Yaşam Hakkının Maddi Boyutunun İhlal Edilmediğine karar vermiştir.
Başka bir ifadeyle, devletin sağlık sistemi düzeyinde yapısal bir kusuru olmadığı sonucuna varılmıştır.
7.Usul Boyutu Yönünden Değerlendirme
Mahkeme, usul boyutu yönünden önemli bir ihlal tespit etmiştir.
Özellikle:
- Başvurucu, aydınlatılmış onam yükümlülüğünün ihlal edildiğini açıkça ileri sürmüştür.
- Ancak İdare Mahkemesi bu iddiayı yeterince incelememiştir.
- Aydınlatılmış onam formunun kapsamı ve yeterliliği değerlendirilmemiştir.
- Gerekirse bilirkişi incelemesi yapılmamıştır.
Mahkeme bu nedenle:
İdari Yargının Anayasa’nın 17. Maddesinin Gerektirdiği Özen Ve Titizlikte İnceleme Yapmadığını tespit etmiştir.
Bu sebeple:
Yaşam Hakkının Usul Boyutunun İhlal Edildiğine karar verilmiştir.
8.Giderim ve Sonuç
Anayasa Mahkemesi aşağıdaki sonuçlara hükmetmiştir:
İhlal Kararı
- Yaşam hakkının maddi boyutu ihlal edilmemiştir.
- Yaşam hakkının usul boyutu ihlal edilmiştir.
Yeniden Yargılama Kararı
İhlalin giderilmesi için dosyanın:
Van 3. İdare Mahkemesine yeniden yargılama yapılmak üzere gönderilmesine karar verilmiştir.
9.Kararın Hukuki Önemi
Bu karar, özellikle şu yönlerden emsal niteliğindedir:
- Tıbbi ihmal davalarında yalnızca Adli Tıp raporuna dayanılarak karar verilemeyeceğini,
- Aydınlatılmış onam yükümlülüğünün ayrıca ve açıkça incelenmesi gerektiğini,
- İdari yargının yaşam hakkı kapsamında daha titiz inceleme yükümlülüğü bulunduğunu,
Yaşam hakkının usul boyutunun bağımsız bir koruma alanı oluşturduğunu açık şekilde ortaya koymaktadır.
Av. Yalçın TORUN
Uyarı; Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.