Dolandırıcılık Sonucu Müşterinin Banka Hesabından Çıkan Paradan Banka Sorumlu Tutulabilir mi?
1. Giriş
Teknolojik gelişmeler, dijital bankacılık sistemlerinin yaygınlaşması ve elektronik ödeme araçlarının artması, dolandırıcılık suçlarının işlenme yöntemlerini önemli ölçüde değiştirmiştir. Günümüzde dolandırıcılık suçlarının büyük bir kısmı banka hesapları, internet bankacılığı, EFT, havale ve kredi kartı işlemleri aracılığıyla gerçekleştirilmektedir.
Bu durum, bankaların yalnızca finansal aracılık yapan kurumlar olmanın ötesinde, aynı zamanda müşteri varlıklarını koruma yükümlülüğü altında olan güven kuruluşları olduğu gerçeğini ortaya koymaktadır.
2. Bankaların Sorumluluğu
Bankaların sorumluluğu aşağıdaki mevzuattan doğmaktadır:
5411 Sayılı Bankacılık Kanunu
6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu
5464 Sayılı Banka Kartları Ve Kredi Kartları Kanunu
3. Bankaların Özen Borcu
TBK m.506 – Özen Borcu
“Vekil üstlendiği iş ve hizmetleri, vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle yürütmekle yükümlüdür.”
Banka ile müşteri arasındaki ilişki vekalet ilişkisi niteliğindedir.
4. Bankaların Kusursuz Sorumluluğa Yaklaşan Sorumluluğu
Bankalar güven kurumu oldukları için ağırlaştırılmış özen borcu altındadır.
Basit kusur bile sorumluluk için yeterlidir.
5. Bankaların Somut Yükümlülükleri
Bankalar aşağıdaki yükümlülüklere sahiptir:
a. Kimlik Doğrulama Yapmak Zorundadır
SMS doğrulama
çift faktörlü doğrulama
b. Şüpheli İşlemleri Tespit Etmek Zorundadır
Örnekler:
farklı şehirden giriş
olağandışı transfer
c. Şüpheli İşlemi Durdurmak Zorundadır
Bu yükümlülük, bankanın koruma yükümlülüğünün temel unsurudur.
6. Bankanın Sorumluluğuna Dair Örnek Yargıtay Kararı
“Mahkemece, yapılan yargılama sonucunda bilirkişi raporlarına göre, davacı bankaya kusur izafe edilemeyeceği bildirilse de basiretli davranma yükümlülüğü olan tacir bankanın ağırlaştırılmış özel yükümlülüğünün bulunduğu, şüpheli işlemin 3D güvenlik şifreleriyle yapılmış olmasına rağmen işlemin EPOS Lutikrosa açıklaması ile yapıldığı, işlemin gerçekleştirildiği IP adresine ulaşılamadığı, yapılan işlemin diğer harcamalara oranla çok daha yüksek olduğu, bankaların elektronik sistemlerinde şüpheli işlemleri algılayabilecek bir güvenlik duvarının da olması gerektiği, şifre gönderilmesinin bankayı sorumluluktan kurtarmayacağı, bankanın % 50 müterafik kusuru bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmi kabulüne, Kocasinan İlçe Tüketici Hakem Heyetinin kararının “Tüketicinin kısmi kabulüne, 1.264,005 TL’nin tüketiciye iadesine” şeklinde düzeltilerek onanmasına kesin olarak karar verilmiştir.
Kesin olarak verilen bu karara karşı Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına temyiz talebinde bulunulmuştur.
İnternet bankacılığını müşterilere özendiren davalı bankalar, kendilerine emanet edilen mevduatı korumaya özen yükümlülüğü gereğince internet bankacılığı işlemlerinde işlem yapanın gerçek müşteri olup olmadığını belirleme yönünde, gelişen dolandırıcılık yöntemlerine karşı, bunları önleyici gerekli alt yapıyı sağlayarak güvenlik önlemlerini almak zorunda olduğundan, mahkemenin kararındaki gerekçe bu yönüyle yerinde görülmüştür.” (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2021/4810 E, 2022/485 K, 21.01.2022 T)
7. Sonuç
Bankalar:
güven kurumu niteliğindedir
ağırlaştırılmış özen borcu altındadır
güvenlik eksikliğinden doğan zarardan sorumludur.
Av. Yalçın TORUN
Uyarı; Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.