KVK Kurulu İlke Kararı ; Veri Sorumlularınca Açık Rıza ve Aydınlatma Metinleri Ayrı Hazırlanmalıdır.
Karar No: 2026/347 | Karar Tarihi: 18.02.2026 | R.G. Tarihi: 24.03.2026 / Sayı: 33203
Kişisel Verileri Koruma Kurulu — İlke Karar
1. Kararın Özeti
Açık rıza metni ile aydınlatma metninin iç içe geçmiş biçimde sunulması, KVKK uygulamasında en yaygın hukuka aykırılık olarak tespit edilmektedir. Kurul, 18.02.2026 tarihli bu ilke kararıyla iki kavramın hem hukuki nitelik hem de belge düzeni bakımından kesin çizgiyle birbirinden ayrılması gerektiğini bağlayıcı olarak hüküm altına almıştır.
2. Temel Kavram Ayrımı
Aydınlatma Yükümlülüğü — KVKK m. 10
Aydınlatma yükümlülüğü, ilgili kişinin onayına veya talebine bağlı olmaksızın veri işlemeye başlamadan önce her durumda yerine getirilmesi zorunlu bir bilgilendirme yükümlülüğüdür. Bu metin sözleşme niteliği taşımaz; dolayısıyla onay, kabul veya rıza içeremez. İlgili kişiden alınabilecek tek geri bildirim “okudum ve anladım” ifadesidir.
Açık Rıza — KVKK m. 3, 5, 6
Açık rıza; “belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rıza” olarak tanımlanmaktadır. Açık rıza şartına dayalı işlemlerde aydınlatma yapıldıktan SONRA, ayrı bir belgede veya ayrı bir bölümde rıza alınmalı; ilgili kişiye “Açık rıza veriyorum” ile “Açık rıza vermiyorum” seçeneklerinin her ikisi de sunulmalıdır.
3. Aydınlatma — Açık Rıza Karşılaştırma Tablosu
| ÖLÇÜT | AYDINLATMA METNİ | AÇIK RIZA METNİ |
| Hukuki dayanak | KVKK m. 10 | KVKK m. 3, 5, 6 |
| Amaç | Bilgilendirme | İzin alma |
| İlgili kişi onayına bağlılık | Hayır — her durumda zorunlu | Evet — özgür iradeyle verilir |
| Ne zaman yapılır? | Veri işlemeye başlamadan önce | Aydınlatma SONRASINDA |
| Doğru beyan ifadesi | “Okudum ve anladım” | “Acık rıza veriyorum / vermiyorum” |
| Sözleşme niteliğinde midir? | Hayır | Hayır; ancak ispat yükümlülüğü veri sorumlusundadır |
4. Kurul’un Tespit Ettiği Hukuka Aykırılıklar
Kurul, uygulamada aşağıdaki ihlalleri sıklıkla tespit etmektedir:
✗ İç içe metin: Açık rıza ve aydınlatma metninin tek belgede birleştirilmesi.
✗ Yanlış beyan ifadesi: “Okudum ve kabul ediyorum” veya “okudum ve onaylıyorum” gibi rıza içeren ifadelere aydınlatma metninde yer verilmesi.
✗ Kopyalama: Başka bir veri sorumlusunun metninin kendi faaliyetlerine uyarlanmadan birebir kullanılması.
✗ Muğlak ifade: “Kişisel verileriniz Kanun’un 5 ve 6. maddesi kapsamında işlenmektedir” gibi hangi şartın uygulandığını göstermeyen ifadeler kullanılması.
✗ Yanıltıcı aktarım ifadesi: Yurt dışına aktarım yapılmıyorken yapılıyor izlenimi yaratan ifadeler kullanılması.
✗ Gereksiz uzunluk: Kanun m. 11’in tamamına metinde yer verilmesi.
✗ Gereksiz rıza talebi: Açık rıza gerektirmeyen işlemlerde dahi ilgili kişilerden açık rıza alınması.
5. Veri Sorumlularının Uyması Gereken Kurallar
Kurul kararı uyarınca veri sorumlularının yerine getirmesi zorunlu yükümlülükler şunlardır:
✓ Önce aydınlatma: Aydınlatma yükümlülüğü, hangi işleme şartına dayanılırsa dayanılsın veri işlemeye başlamadan önce her durumda yerine getirilmelidir.
✓ Ayrı metinler: Açık rıza şartına dayalı işlemlerde aydınlatma ve açık rıza metinleri farklı başlıklar altında, ayrı belgeler olarak ya da aynı sayfada alt alta ayrı bölümler şeklinde düzenlenmelidir.
✓ Ayrı beyanlar: Her iki metin aynı sayfada yer alsa bile ilgili kişiden her biri için ayrı ayrı beyan alınmalıdır.
✓ Gereksiz rıza talep etme: Açık rıza gerektirmeyen işlemlerde yalnızca aydınlatma yapılmalı, ayrıca açık rıza metni sunulmamalıdır.
✓ Doğru beyan ifadesi: Aydınlatma metninde yalnızca “okudum ve anladım” ifadesi kullanılmalı; onay, kabul veya rıza içeren ifadelere yer verilmemelidir.
✓ Özgün metin: Her veri sorumlusu kendi organizasyonuna ve faaliyetlerine özgü metin hazırlamalı; başkasının metnini kopyalamamalıdır.
✓ Sade dil: Metinler açık, anlaşılır, sade ve yanıltıcı olmayan bir dille kaleme alınmalıdır.
✓ Kısa ve öz: Kanun m. 11’in tamamı yerine “Kanun’un 11. maddesi kapsamındaki haklarınız” ifadesi yeterlidir.
✓ İşleme amacı ve hukuki sebebi: Aydınlatma metninde işlenen veriler ve kategorileri, işleme amacı ve hukuki sebebi açık ve net biçimde belirtilmelidir.
6. Yaptırım
Bu kurallara uyulmadığının tespiti halinde ilgili veri sorumlular hakkında KVKK m. 12/1 (idari ve teknik tedbirler yükümlülüğü) ve KVKK m. 18 hükümleri gereğince idari para cezası uygulanacaktır. İlke kararı Resmî Gazete‘de yayımlanmış olup tüm veri sorumlularını bağlamaktadır.
7. Tek Cümlelik Özet
“Aydınlatma metni “aydınlatma metnini okudum ve anladım” der; açık rıza metni “açık rıza veriyorum” veya “açık rıza vermiyorum” der — bu ikisi aynı belgede birleşemez.” |
Hazırlayan: Torun Hukuk Bürosu — Av. Yalçın TORUN
Kaynak: KVKK Kurul Kararı 2026/347, R.G. 24.03.2026 / 33203