Nüfus Hizmetleri Kanununda Yer Alan Kişisel Verilerin İşlenmesine ve Korunmasına Dair Düzenlemeler
1.Genel Olarak
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu 29.04.2006 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kanunun amacı 1. Maddesinde “kişinin doğumundan ölümüne kadar kişisel ve medeni durumuna, uyrukluğuna ve bunlarda meydana gelebilecek değişikliklere ait doğal ve hukuki olayların belirlenip saptanması, bu amaçla düzenlenmiş kütüklere yazılması, elektronik ortamda ulusal adres veri tabanının oluşturulması, nüfus kayıtları ile adres bilgilerinin ilişkilendirilmesini sağlamaktır.” şeklinde ifade edilmiştir.
2.Aile Kütüğü
Kanunun 7. Maddesinde her mahalle veya köy için ayrı aile kütüğü tutulacağı ve bu aile kütüklerinde kişilere ilişkin kişisel verilerin bulunacağı düzenlenmiştir. Kanunda kişilerin aile kütüklerinde bulunacak kişisel verileri sayma yöntemiyle belirlenmiştir. Aile kütüklerinde bulunacak kişisel verilerin; Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, kayıtlı bulunduğu il, ilçe, köy veya mahalle adı ile cilt, aile ve birey sıra numarası, kişinin adı ve soyadı, cinsiyeti, baba ve ana adı ile soyadları, evli kadınların önceki soyadları, doğum yeri ile gün, ay ve yıl olarak doğum tarihi ve kütüğe kayıt tarihi, evlenme, boşanma, soy bağının kurulması veya reddi, ölüm, vatandaşlığın kazanılması veya kaybedilmesi gibi kişisel durumda meydana gelen değişiklik veya yetkili makamlarca yapılan düzeltmeler, dini, medeni hali, yerleşim yeri adresi, fotoğrafı, biyometrik verisi, velayete ve vesayete ilişkin bilgiler olduğu bu verilerden T.C Kimlik numarası, yerleşim yeri adresi, fotoğrafı. biyometrik verisi, velayete ve vesayete ilişkin bilgilerin sadece elektronik ortamlarda tutulacağı düzenlenmiştir.
Bahse Konu Hizmetleri Üzere İçişleri Bakanlığına Bağlı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü ve Genel Müdürlüğe bağlı İl nüfus ve vatandaşlık müdürlüklerince yerine getirilmektedir. Sistemi yürütmek üzere Genel Müdürlükçe elektronik ortamda tutulan verilerin muhafaza edildiği Merkezi veri tabanı kurulmuş Merkezi veri tabanında tutulan kayıtların kurumlar ve kamu hizmeti sunan tüzel kişiler ile paylaşımını sağlayan Kimlik Paylaşımı Sistemi de oluşturularak bilgilerin paylaşımı olanaklı hale getirilmiştir.
3.Kişisel Verilerin Gizliliği
Nüfus Hizmetleri Kanununun Gizlilik başlıklı 9. maddesinde Nüfus kayıtları ve bu kayıtların tutulmasına dayanak olan belgeler gizli olduğu, bunların yetkili ve sorumlu memurlar ile teftiş ve denetim yetkisi olanlar dışında kimse tarafından görülüp incelenemeyeceği, mahkemelerin bu hükmün dışında olduğu, bahse konu bilgileri işleyen memurlar ve Kimlik Paylaşımı Sistemi kapsamında nüfus kayıtlarından faydalanan diğer görevlilerin de bu gizliliğe uymak zorunda oldukları, bu yükümlülüğün, kamu görevlilerinin görevlerinden ayrılmalarından sonra da devam ettiği düzenlenmiştir.
KVK Kanunun 2016 yılında kabulü ve yürürlüğe girmesi neticesinde 5490 sayılı Kanunun 45. Maddesinde 19.10.2017 tarihinde 7039 sayılı Kanun ile değişiklik yapılmış ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin KVK kanunu ile uyum sağlamaya çalışılmıştır. Nüfus Hizmetleri Kanununun “Kimlik Paylaşım Sisteminin Kullanılması” başlıklı 45/5 fıkrasına göre “Genel Müdürlük, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak işlenmesini, erişilmesini önlemek ve muhafazasını sağlamak amacıyla uygun güvenlik tedbirlerini alacak ve veri talebinde bulunan kurum ve kamu hizmeti sunan tüzel kişilerin de bu tedbirleri almasını takip edecektir.” Kanunda 45/1’de (Kimlik Paylaşım Sistemi (KPS) kapsamındaki bilgilerin bakanlıkça kimlerle paylaşılabileceği düzenlenmiştir.
Bakanlık, merkezi veri tabanında tutulan verileri Nüfus Hizmetleri Kanunun’da belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde kurumlarla; kimlik verilerini, kamu hizmeti sunan tüzel kişilikler, Sigortacılık Kanunu çerçevesinde faaliyette bulunan sigorta ve emeklilik şirketleri, Bankacılık Kanunu çerçevesinde faaliyette bulunan bankalar, Risk Merkezi ve 5411 sayılı Kanunun 73 üncü maddesinin son fıkrası uyarınca bilgi paylaşımı amacıyla kurulmuş şirketler, Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu kapsamındaki finansal kiralama şirketleri ile finansman şirketleri ile, yerleşim yeri ve diğer adres bilgilerini ise Bakanlıkça belirlenen adrese dayalı kamu hizmeti sunan kuruluşlar, Sigortacılık Kanunu çerçevesinde faaliyette bulunan sigorta ve emeklilik şirketleri, Bankacılık Kanunu çerçevesinde faaliyette bulunan bankalar, Risk Merkezi ve 5411 sayılı Kanunun 73 üncü maddesinin son fıkrası uyarınca bilgi paylaşımı amacıyla kurulmuş şirketler, Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu kapsamındaki finansal kiralama şirketleri ve finansman şirketleri ile paylaşmaktadır. İlgili kurum ve kuruluşlar kendi iş ve işlemlerine esas olmak üzere sadece ilgili kişilerin bilgilerini alabilecekler ve aldıkları bilgileri tanımlanmış hizmetlerin yerine getirilmesi dışında başka hiçbir amaçla kullanamayacaklardır.
4.Kişisel Verilerin Paylaşılması
Kanunun 45. Maddesi serbest piyasa ekonomisinde mal ve hizmet dolaşımını sağlamak için kişisel verilerin, sigorta ve emeklilik şirketleri, bankalar, risk merkezleri, finansal kiralama ve faktöring şirketleri ile paylaşılmasına rıza olmasa dahi olanak sağlayan bir düzenlemedir. Bahse konu düzenlemenin özel hayata saygı hakkıyla mal ve hizmet dolaşımının sağlanması arasında dengenin kurulması açısından değerlendirmeye tabi tutulması gerektiğini düşünmekteyiz.
Kanunun 45/2. Maddesinde “Veri paylaşımından yararlanacakları belirlemeye, paylaşımın kapsamına ve hangi yöntemle yapılacağına karar vermek üzere Genel Müdürlük bünyesinde Veri Paylaşımı Kurulu oluşturulur. Veri Paylaşımı Kurulunun çalışma usul ve esasları Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir.” düzenlemesi mevcut olup, kişisel verilerden yararlanacakları belirleme yetkisinin kurula verildiği görülmektedir. Oysa bu konu anayasanın 20. Maddesinde belirlenen “Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde….işlenebileceği” ve 13. maddesinde belirlenen “temel hak ve hürriyetlerin özlerine dokunulmaksızın ……. ve ancak kanunla sınırlanabileceği” ilkesine aykırılık oluşturduğunu düşünmekteyiz.
Kanunun 45. Maddesinde “Bu Kanun ile kurulan veri tabanlarının istatistik amaçlı kullanımında 10/11/2005 tarihli ve 5429 sayılı Türkiye İstatistik Kanunu hükümleri uygulanır.” düzenlemesi mevcut olup, yapılan atıf neticesinde Türkiye İstatistik Kanunu 9. Maddesinde mevcut “Kurum ve kuruluşlar, resmi istatistik üretiminde kullanılmak üzere, kendi görev alanları ile ilgili konularda topladıkları, işledikleri ve sakladıkları kayıt ve diğer veri dosyalarını ve her türlü harita ile uzaktan algılanmış veriyi, belirlenen süre içerisinde ücret talep etmeksizin Başkanlığa vermek veya kullanımına açmakla yükümlüdürler.” düzenlemesi gereği Türkiye İstatistik Kurumu ile paylaşılmaktadır.
Av. Yalçın TORUN
UYARI
Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.