Kişinin Kendisi Dışındaki Kişiler (Ailesi, Yakın Çevresi) Hakkında Elde Edilen Verilere Dayanılarak Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Olumsuz Sonuçlandırılabilir mi?
A.Giriş
7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu uyarınca kamu görevine ilk kez veya yeniden atanacak kişiler hakkında yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının amacı, kamu hizmetine uygunluk açısından bireyin geçmişinin devletin güvenliği, kamu düzeni ve anayasal düzene bağlılık yönünden değerlendirilmesidir. Ancak bu süreçte, kişinin sadece kendi fiilleri değil, bazen ailesine ilişkin bilgiler de dikkate alınmakta ve bu durum, Anayasa’da güvence altına alınan temel hak ve özgürlükler açısından tartışma yaratmaktadır.
B.Arşiv Araştırması Kimler Hakkında Yürütülür?
7315 Sayılı Kanun madde 3’e göre; arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yürütülür.
C.Arşiv Araştırması Kapsamında Hangi Hususlar Araştırılır?
7315 Sayılı Kanun madde 4’e göre; arşiv araştırmasında, kişinin adli sicil kaydının, kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığı, kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığı, kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları, kamu davasının açılmasının ertelenmesine ilişkin kararlar, hükmün açı8klanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararlar, kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olgular, hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığı hususları araştırılmaktadır.
Görüldüğü üzere arşiv araştırmasında tespit edilecek hususlar, hakkında arşiv araştırması yürütülen kişi ile ilgili verilerle sınırlı olup, kişinin yakın çevresi(örneği ailesi) hakkında veriler arşiv araştırmasına dahil değildir.
D.Güvenlik Soruşturmasının Kimler Hakkında Yürütülür?
7315 sayılı Kanun’un 3. Maddesine göre; gizlilik dereceli birimler ile Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ile ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak öğretmenler, üst kademe kamu yöneticileri, özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler ile milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler hakkında hem güvenlik soruşturması hem de arşiv araştırması yapılır.
E.Güvenlik Soruşturmasında Hangi Hususlar Araştırılır?
7315 Sayılı Kanun madde 5’e göre; güvenlik soruşturmasında, kişinin başlayacağı görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal veriler, kişinin yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiği, terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığı hususlar araştırılır.
Önemle belirtmekte fayda vardır ki güvenlik soruşturmasında elde edilen verilerin doğruluğunun mutlaka somut ve hukuken kabul edilebilir bilgi ve belgelerle desteklenmesi gerekir. Örneği kişi hakkında salt istihbari bilgiye dayanılarak güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandırılamaz.(Detay için; https://yalcintorun.av.tr/yalnizca-istihbari-bilgilere-dayanilarak-guvenlik-sorusturmasi-olumsuz-sonuclandirilamaz/ )
F. Kişi Hakkında Olumsuz Bir Husus Bulunmadığı Halde Annesi, Babası, Eşi, Kardeşi veya Akrabası Hakkındaki Bilgilere Dayanılarak Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Olumsuz Sonuçlandırılabilir mi?
Yukarıda kapsamı detaylı olarak izah edilen güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının 7315 Sayılı Kanun’a göre; kişi temelli inceleme yapılmalı, kişiye yönelik elde edilen verilerin değerlendirmeye tabi tutulmalı ve araştırma yapılan kişi dışındaki şahıslara (anne, baba, es, kardeş, akraba gibi) ait veriler değerlendirmeye alınmamalıdır.
G.Kişi Hakkında Yürütülen Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırmasının Olumsuz Sonuçlandırılması Halinde Hukuki Çareler Nelerdir?
Bazı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında kişinin özellikle çekirdek ailesi hakkında elde edilen verileri dikkate alarak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını olumsuz sonuçlandırdığı görülebilmektedir. Bu durumda ilgili kişinin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandırıldığı tarihten itibaren 60 gün içerisinde idari yargıda dava açması gerekmektedir. Açılan davalarda mahkemeler kişinin kendisi dışında annesi, babası, eşi, kardeşi veya akrabası hakkındaki bilgilere dayanılarak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandırılmasını hukuka aykırı bulmakta ve dava konusu işlemi iptal etmektedir. Emsal bir karar şu şekildedir;
“Bu bağlamda, davacının kardeşi hakkındaki istihbari bilginin davacı aleyhine değerlendirilemeyeceği açıktır. Bu durumda, davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda kendisine yönelik olarak astsubay adayı olmasına engel teşkil edecek herhangi bir bilgi bulunmadığı, davacının kardeşiyle ilgili istihbari bilginin de 7315 sayılı Kanun hükümlerine göre davacı aleyhine değerlendirilemeyeceği dikkate alındığında yukarıda belirtilen istihbari bilgiye dayanılarak davacının, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığından bahsedilemeyeceği kanaatine varıldığından dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiş olup, dava konusu işlemin iptali yönünde verilen İdare Mahkemesi kararı da sonucu itibariyle yerinde görülmüştür.” (Kararın tamamına ulaşmak için; https://yalcintorun.av.tr/kisinin-annesi-babasi-esi-kardesi-veya-akrabasi-hakkindaki-istihbari-bilgilere-dayanilarak-guvenlik-sorusturmasi-ve-arsiv-arastirmasinin-olumsuz-sonuclandirilmasi-hukuka-aykiridir/ )
Av.Meryem KILIÇ
Av. Yalçın TORUN
UYARI
Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Av.Yalçın TORUN ve Av. Meryem KILIÇ’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.