İl Emniyet Müdürlüğü Bünyesinde Görev Yapan Polis Memuruna Meslekten Çıkarma Cezasını İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu’nun Vermesi Hukuka Aykırıdır
Karar Özeti
İl Emniyet Müdürlüğü bünyesinde görev yapan polis memurları hakkında meslekten çıkarma disiplin cezasının il emniyet müdürlüğü disiplin kurullarınca verilmesi gereklidir. Verilen disiplin cezaları valinin önerisi, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun uygun görüşü ve Bakanın onayı ile yürürlüğe girer. Bunun aksine olarak İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunca meslekten çıkarma cezası verilmesi işlemi, bakan onayı olsa bile hukuka aykırıdır. Zira İl disiplin kurulu yerine İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu tarafından verilen disiplin cezası, yetki ve usul unsuru yönünden hukuka aykırıdır.
Karar Metni (Anonimleştirilmiş)
T.C.
GAZİANTEP
BÖLGE İDARE MAHKEMESİ
BİRİNCİ İDARİ DAVA DAİRESİ
ESAS NO : 2026/…..
KARAR NO : 2026/…..
İSTİNAF BAŞVURUSUNDA BULUNAN (DAVACI) : …..
VEKİLLERİ : AV. YALÇIN TORUN/E-Tebligat
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1-İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
2-EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
VEKİLİ : ……………….
İSTEMİN ÖZETİ : ………. Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapmakta olan davacının, hakkında yürütülen disiplin soruşturması neticesinde 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin Kabul Edilmesine Dair Kanun’un 8/6-ı maddesinde yer alan “görev sırasında yardım isteyen güvenlik görevlilerine haklı bir neden yokken yardımdan kaçınmak veya bildiği ya da gördüğü bir suçun izlenmesi ve suçlunun yakalanması için gerekli girişimde bulunmamak” fiilini işlediğinden bahisle “meslekten çıkarma” disiplin cezası ile cezalandırılmasına ilişkin İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu’nun ……… tarih ve Dosya No:2024/….., Karar No:2024/…… sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada; ……. “davanın reddine” ilişkin …….. İdare Mahkemesi’nce verilen ……….. tarih ve E:2025/…., K:2025/……. sayılı kararın; hukuka aykırı olduğu,……. ileri sürülerek istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ : Mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu ileri sürülerek istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi Birinci İdari Dava Dairesi’nce, dosyadaki tüm bilgi ve belgeler, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü:
7068 sayılı Kanun’un “Disiplin cezası verilecek fiiller” başlıklı 8. maddesinin 6. fıkrasında, “(6) Meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiiller şunlardır: … (ı) bendi “Görev sırasında yardım isteyen güvenlik görevlilerine haklı bir neden yokken yardımdan kaçınmak veya bildiği ya da gördüğü bir suçun izlenmesi ve suçlunun yakalanması için gerekli girişimde bulunmamak” hükmü,
“Devlet memurluğundan çıkarma” başlıklı 9. maddesinde, “(1) Devlet memurluğundan çıkarma cezası uygulanacak fiiller ve bu cezayı verme yetkisi ile ilgili olarak 657 sayılı Kanun hükümleri uygulanır…” hükmü,
“Emniyet teşkilatı disiplin kurullarının görev ve yetkileri” başlıklı 17. maddesinde,
”(1) Emniyet teşkilatı disiplin kurullarının disiplin cezası verebilecekleri personel ve uygulamaya yetkili oldukları cezalar aşağıda gösterilmiştir.
a) İl polis disiplin kurulları, kuruldukları il emniyet kadrosundaki;
1) Polis memurları, çarşı ve mahalle bekçileri ile emniyet hizmetleri sınıfı dışındaki memurlara bütün disiplin cezalarını,
2) Komiser yardımcısı, komiser ve başkomiserlere meslekten çıkarma cezası dışında kalan diğer disiplin cezalarını,
b) Eğitim ve öğretim kurumlarındaki polis disiplin kurulları, kurum kadrosunda görevli polis memuru ve emniyet hizmetleri sınıfı dışındaki memurlar ile kurumda öğrenim gören polis memuru ve adaylarına bütün disiplin cezalarını,
c) Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulu;
1) Genel Müdürlük, il, eğitim ve öğretim kurumları kadrolarındaki emniyet hizmetleri sınıfı mensuplarından 8 inci meslek derecesinden 5 inci meslek derecesine (bu derece dahil) kadar olan personele meslekten çıkarma cezası dışında kalan diğer disiplin cezalarını,
2) İl emniyet kadrolarındaki komiser yardımcısı, komiser ve başkomiserler hakkında meslekten çıkarma cezasını,
3) Emniyet Genel Müdürlüğü merkez teşkilatı ile eğitim ve öğretim kurumları kadrolarındaki komiser yardımcısı, komiser, başkomiserler ile Emniyet Genel Müdürlüğü merkez teşkilatında görevli polis memurları ve emniyet hizmetleri sınıfı dışındaki memurlara bütün disiplin cezalarını,
ç) Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu, emniyet hizmetleri sınıfında bulunanlardan;
1) Genel Müdürlük, il, eğitim ve öğretim kurumları kadrolarındaki 8 inci meslek derecesinden 5 inci meslek derecesine (bu derece dahil) kadar olan personel hakkında meslekten çıkarma cezasını,
2) Genel Müdürlük, il, eğitim ve öğretim kurumları kadrolarındaki 1 inci, 2 nci, 3 üncü ve 4 üncü meslek derecelerinde bulunan personel hakkında durdurma cezaları ile daha alt cezaları, verebilir.
(3) Emniyet hizmetleri sınıfında bulunanlardan 1 inci, 2 nci, 3 üncü ve 4 üncü meslek derecelerindeki personel hakkında meslekten çıkarma cezası vermeye Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulu yetkilidir.
(4) Emniyet Genel Müdürlüğü merkez ve taşra teşkilatındaki tıbbi, teknik ve mali hizmetler veren şube müdürlükleri ve daha üst kadrolara, emniyet hizmetleri sınıfı dışından atama yapılması halinde, bu kadrolara atananlar hakkında; meslekten çıkarma cezası dışındaki disiplin cezaları Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunca, meslekten çıkarma cezası Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunca verilir” hükmü,
”Emniyet teşkilatı disiplin kurullarınca verilen kararların kesinleşmesi” başlıklı 18. maddesinde, ”(1) Disiplin kurullarınca verilen kararlardan;
a) İl polis disiplin kurulunun verdiği meslekten çıkarma cezası dışındaki kararları valinin onayıyla; meslekten çıkarma cezası kararları valinin önerisi, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun uygun görüşü ve Bakanın onayıyla,
b) Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulu ile eğitim ve öğretim kurumlarındaki polis disiplin kurullarının meslekten çıkarma dışındaki kararları Emniyet Genel Müdürünün onayıyla; meslekten çıkarma kararları Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun uygun görüşü ve Bakanın onayıyla,
c) Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun kararları, Bakanın onayıyla, kesinleşir.
(2) Birinci fıkra kapsamında Bakan onayına sunulan kararlardan uygun görülmeyenler ile birinci fıkranın (a) ve (b) bentleri uyarınca intikal eden ve Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunca uygun görüş belirtilmeyen dosyalar Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunca kesin karara bağlanır …” hükmü,
”Disiplin amirlerinin ve kurullarının belirlenmesi ve çalışmasına dair esaslar” başlıklı 26. maddesinde, ”(1) Disiplin soruşturmasının açılmasında ve disiplin amiri veya disiplin kurulunun saptanmasında disiplinsizlik yaptığı iddia edilen personelin fiili işlediği tarihte çalıştığı yer esas alınır. Fiilin mehil müddetinde işlenmesi halinde ilişik kestiği yerde görevli kabul edilir. Ast memur ile üst memurun aynı fiile iştiraki halinde yetkili disiplin kurulu, üst memur hakkında disiplin cezası vermeye yetkili disiplin kuruludur. Disiplin konusu fiili işledikten sonra; rütbe veya kadro/görev unvanında değişiklik olan personel hakkında karar vermeye yetkili disiplin amiri veya disiplin kurulu, personelin son kadro/görev unvanı karşılığı rütbe esas alınmak suretiyle tespit ve tayin olunur.” hükmü yer almıştır.
657 sayılı Kanun’un ”Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar” başlıklı 126. maddesinde, ”Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde valiler tarafından verilir.
Devlet memurluğundan çıkarma cezası amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verilir.
Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi yoktur, cezayı kabul veya reddeder. Ret halinde atamaya yetkili amirler 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttirler.
Özel kanunların disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullarla ilgili hükümleri saklıdır.” hükmü yer almıştır.
3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu ile İl Yatırım ve Hizmetlerine İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun’un ek 5. maddesinde, “Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunun görevleri şunlardır: a) Bakanlık merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatı, Bakanlığa bağlı kuruluşlar, mahalli idareler ve bunların bağlı kuruluşları ile mahalli idare birliklerinde istihdam edilen memurlar hakkında gerek görülmesi halinde Devlet memurluğundan çıkarma cezasını vermek. b) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak. Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulu kararları kesindir.” hükmü yer almıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden; ……. İl Emniyet Müdürlüğü ……… Polis Merkezliği Amirliğinde polis memuru olarak görev yapan davacı tarafından, hakkında yapılan disiplin soruşturması sonucunda “görev sırasında yardım isteyen güvenlik görevlilerine haklı bir neden yokken yardımdan kaçınmak veya bildiği ya da gördüğü bir suçun izlenmesi ve suçlunun yakalanması için gerekli girişimde bulunmamak” fiilini işlediğinden bahisle 7068 sayılı Kanun’un 8/6-ı maddesi uyarınca ”meslekten çıkarma” cezasıyla cezalandırılmasına dair İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun …. tarih ve Dosya No:2024/……., Karar No:2024/…….. sayılı kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, davacı hakkında yürütülen disiplin soruşturması neticesinde soruşturmacı tarafından, davacının, 7068 sayılı Kanun’un 8/6-ı maddesinde düzenlenen “görev sırasında yardım isteyen güvenlik görevlilerine haklı bir neden yokken yardımdan kaçınmak veya bildiği ya da gördüğü bir suçun izlenmesi ve suçlunun yakalanması için gerekli girişimde bulunmamak” fiilini işlediğinden bahisle “meslekten çıkarma” cezasıyla cezalandırılmasının teklif edildiği, ancak davacının durumu İl Polis Disiplin Kurulu ile Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunda görüşülmeden İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun …….. tarih ve Dosya No:2024/……, Karar No:2024/…….. sayılı kararı ile 7068 sayılı Kanun’un 8/6-ı maddesi uyarınca davacının ”meslekten çıkarma” cezasıyla cezalandırıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığı çözmek için davacı hakkında İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunca meslekten çıkarma cezası verilip verilemeyeceğinin ortaya konulması gerekmektedir.
7068 sayılı Kanun’un 9. maddesinde, Devlet memurluğundan çıkarma cezası uygulanacak fiiller ve bu cezayı verme yetkisi ile ilgili olarak 657 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı kuralına yer verilmiştir. 657 sayılı Kanun’un 126. maddesinde ise, Devlet memurluğundan çıkarma cezasının amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verileceği, disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisinin olmadığı, cezayı kabul veya reddedeceği düzenlenmiştir.
Diğer taraftan, 7068 sayılı Kanun uyarınca il emniyet müdürlüğünde görevli polis memurları hakkında meslekten çıkarma cezası verme yetkisi kural olarak il polis disiplin kurulundadır.
Ancak 7068 sayılı Kanun’un 18. maddesinin 2. fıkrası uyarınca meslekten çıkarma cezası Bakan veya Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulununca uygun görülmeyen dosyalar ile aynı Kanun’un 26. maddesinin 1. fıkrası uyarınca ast memurun üst memura tabi olması durumunda Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunca polis memurları için meslekten çıkarma cezası verilebilmektedir.
Bu bağlamda; İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun, il emniyet müdürlüğü kadrosunda bulunan bir polis memuruna yukarıda belirtilen istisnai hallerde meslekten çıkarma cezası verme yetkisi bulunmakta; bu istisnai durumlar dışında, cezayı vermesi durumunda, verilen cezanın yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olacağı açıktır.
Somut olayda ise, soruşturmacı tarafından, davacının “meslekten çıkarma” cezasıyla cezalandırılmasının teklif edildiği, ancak davacının durumu İl Polis Disiplin Kurulu ile Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunda görüşülmeden İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu’nca …… tarih ve Dosya No:2024/……, Karar No:2024/…… sayılı karar ile davacının “meslekten çıkarma” cezası ile cezalandırıldığı görülmektedir.
Bu durumda, davacı hakkında teklif edilen “meslekten çıkarma” disiplin cezası verme yetkisi kural olarak il polis disiplin kurulunda bulunduğundan ve yukarıda belirtilen istisnalar dışında İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun il emniyet müdürlüğünde görevli polis memurları hakkında meslekten çıkarma cezası verme yetkisi bulunmadığından, davacının 7068 sayılı Kanun’un 8/6-ı maddesi uyarınca ”meslekten çıkarma” cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin olarak tesis edilen dava konusu işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle;
1-Davacının istinaf başvurusunun KABULÜNE,
2-………… İdare Mahkemesi’nce verilen ……… gün ve E:2025/……, K:2025/…… sayılı kararın KALDIRILMASINA, dava konusu işlemin İPTALİNE,
3-Karar sonucu değiştiğinden yargılama giderlerinin yeniden hüküm altına alınmasına,
4-İlk derece aşamasında yapılan 4.733,80-TL yargılama gideriyle 2.952,00-TL istinaf yargılama giderinin ve iş bu kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı davalar için belirlenen 40.000,00-TL avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5-Posta giderine karşılık yatırılmış olan avanstan artan tutarın 6100 sayılı Kanunun 333. maddesi uyarınca kararın kesinleşmesinden sonra talep edilmemesi halinde Mahkemesince ilgilisine re’sen iadesine,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 46. Maddesi uyarınca kararın tebliğini izleyen tarihten itibaren 30 gün içinde Danıştay nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, ……… tarihinde oybirliğiyle karar verildi.