7555 sayılı Kanunla Türk Parasının Kıymetinin Korunması Hakkında Kanun’da Yapılan Değişiklikler
1.Maddede yapılan değişiklik ile
Cumhurbaşkanı’nın Türk lirasının değerini koruma amacıyla karar alma, düzenleme, sınırlandırma yetisine artık kıymetli maden rafinajı da eklenerek kapsam bu şekilde genişletilmiştir. Bu bağlamda Cumhurbaşkanı, döviz, değerli madenler, taşlar ve artık kıymetli maden rafinaj faaliyetleri ile ilişkili tüm alım-satım ve dolaşım işlemlerini kontrol etme ve gerektiğinde düzenleme yapma yetkisine sahiptir.
3.Maddede yapılan değişiklik ile
A.İzinsiz Kıymet Giriş-Çıkışı İçin Verilecek Para Cezalarının Aralığı Genişletildi
Madde metninde sayılan döviz, altın ve benzeri kıymetlerin izinsiz biçimde yurda sokulması veya yurt dışına çıkarılması fiili, eğer 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında ayrıca bir suç ya da kabahat oluşturmuyorsa:
1.İlgili kişiye, eşya veya kıymetin rayiç bedelinin yarısı ile iki katı arasında idari para cezası verilebilecek.
2.Bu fiil yalnızca teşebbüs aşamasında kalmışsa, cezada yarı oranında indirim yapılacak.
Önceki düzenlemede, bu fiillere sabit şekilde kıymetin rayiç bedeli kadar ceza uygulanıyordu.
B.Yetkisiz Ekonomik Faaliyetlere Uygulanacak Yaptırımlar Netleştirildi
Daha önce “ticari faaliyette bulunanlar” şeklinde yer alan ifade, “yetkisiz faaliyette bulunanlar” olarak değiştirildi.
Gerekli izin veya yetki belgesi olmaksızın yapılan faaliyetler için verilecek idari para cezası aynı şekilde devam ederken, faaliyet gösterilen iş yerinin faaliyeti artık:
Bir ay süreyle durdurulacaktır.
Önceki düzenlemede bu süre “bir aydan altı aya kadar” olarak öngörülüyordu.
Ayrıca yetkisiz faaliyete ilişkin idari para cezası kararının kesinleştiği tarihi izleyen beş yıl içinde aynı ihlalin tekrarı halinde,
1.Ceza doğrudan üst sınırdan uygulanacaktır.
C.Kasten Yetkisiz Faaliyette Bulunan İş Yerlerine Sürekli Durdurma ve Üst Sınırdan Ceza Uygulaması Getirildi
Yetkisiz faaliyette bulunan bir iş yerinin reklam, ilan veya yaptığı işin niteliği dikkate alındığında, bu iş yerinin ilgili faaliyeti özellikle yapmak amacıyla kurulduğu anlaşılıyorsa:
1.Bu iş yerinin tüm faaliyetleri sürekli olarak durdurulur.
2.Ayrıca ilgili kişiye idari para cezası üst sınırdan uygulanır.
Önceki düzenlemede yalnızca tüm faaliyetlerin sürekli durdurulması söz konusuydu.
D.Tekerrür Halinde Cezaların Artırımı İçin Süre Sınırı Getirildi
Kanunda yer alan idari kabahatlerin (örneğin yetkisiz faaliyet ya da döviz kıymetlerine ilişkin ihlallerin),
1.Aynı fiil nedeniyle verilen cezanın kesinleştiği tarihi izleyen beş yıl içinde yeniden işlenmesi halinde,
2.Uygulanacak idari para cezası iki katına çıkarılacaktır.
3.Ancak beşinci fıkrada belirtilen yetkisiz faaliyete ilişkin özel durumlar, bu genel tekerrür hükmünden istisna tutulmuştur.
E.Kavram Düzenlemesi Yapıldı
Daha önce idari para cezalarıyla ilgili düzenlemelerde geçen “suç” ifadesi, daha uygun olarak “kabahat” şeklinde düzeltilmiştir, çünkü söz konusu yaptırımlar, ceza hukuku kapsamında değil, idari nitelikli yaptırımlardır.
4.Maddede yapılan değişiklik ile
A.Faaliyet İzni Zorunluluğu Getiriliyor
Aşağıda belirtilen bazı ekonomik faaliyetlerin yapılabilmesi için artık Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan izin alınması zorunlu hale getirilmektedir:
1.Ticari amaçla döviz alım-satımı yapmak,
2.Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasası’nda üye olarak faaliyet göstermek,
3. Kıymetli maden rafinajı yapmak,
4.Kimberley Süreci Sertifika Sistemi kapsamında faaliyet göstermek.
Önceden bu faaliyetlerin açık şekilde izinle bağlandığı belirtilmiyordu; değişiklikle birlikte izin alma zorunluluğu net ve açık hale getiriliyor.
B.Yetki ve Denetim Mekanizması Genişletiliyor
1.Bu kanun ve buna bağlı mevzuat kapsamında faaliyet izni alan anonim şirketlerin, kendilerine tanımlanmış ekonomik amaç ve konuların dışına çıktıkları tespit edilirse, Hazine ve Maliye Bakanlığı faaliyet izinlerini iptal etmeye yetkili olacaktır.
2.Ayrıca, döviz alım-satım faaliyeti yürüten şirketlerin hangi bölgelerde faaliyet göstereceğini, ilin ve ilçenin nüfusu, ticaret ve turizm hacmi gibi kriterleri dikkate alarak yine Bakanlık belirleyecektir.
C.Faaliyet İzinlerine İlişkin Ücret Tarifesi Uygulanacak
Her bir faaliyet izni için farklı ücret tarifeleri getirilmektedir. Bunlar, kanuna ekli (1), (2) ve (3) sayılı Ücret Tarifeleri olarak düzenlenecek.
1.Döviz alım-satımı izni: (1) sayılı Tarife(Tarifeye ulaşmak için; https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D28/Y3/KanunMetni/d59620a8-4fb7-43f0-93de-9bc80c41d625.htm),
2.Kıymetli maden piyasasında faaliyet izni: (2) sayılı Tarife(tarifeye ulaşmak için; https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D28/Y3/KanunMetni/d59620a8-4fb7-43f0-93de-9bc80c41d625.htm),
3.Rafinaj faaliyeti izni: (3) sayılı Tarife uygulanacaktır(Tarifeye ulaşmak için; https://cdn.tbmm.gov.tr/KKBSPublicFile/D28/Y3/KanunMetni/d59620a8-4fb7-43f0-93de-9bc80c41d625.htm).
D.Şube Açma ve Adres Değişikliği Gibi Durumlarda İlave Ücret Alınabilecek
1.Döviz alım-satım faaliyeti yapan anonim şirketlerin şube açma yetkisine sahip şirkete dönüşmesi halinde, aynı bölgede geçerli olan iki farklı ücret arasındaki fark ilave ücret olarak alınacaktır.
2.Adresin başka bir faaliyet bölgesine taşınması halinde de, yeni bölgedeki ücret, mevcut bölgedekinden fazlaysa, aradaki fark kadar ilave ücret tahsil edilecektir.
E.Bazı Hallerde Ayrı Ayrı ve Pay Oranına Göre Ücret Alınacak
1.Rafinaj faaliyeti için her ayrı üretim yeri ve her ayrı kıymetli maden için ayrı ayrı ücret alınacaktır.
2.Şirket hisselerinin devri durumunda, ilgili tarife uyarınca devralınan pay oranı dikkate alınarak ücret hesaplanacaktır.
3.Eğer şirketin birden fazla faaliyet izni varsa, her biri için ayrı ayrı ücret alınacaktır.
4.Ancak aşağıdaki özel durumlarda ücret alınmayacaktır:
a.Paylar veraset yoluyla geçiyorsa,
b.Pay devri mahkeme kararıyla oluyorsa,
c.Devralan kişi, mevcut ortağın eşi, altsoyu, üstsoyu veya kardeşiyse.
F.Ücretlerin Tahsil Yeri ve Artış Esası Belirlendi
1.Bu maddede öngörülen ücretler vergi dairelerine yatırılacaktır.
2.Ücretler her yıl, Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılacaktır.
3.Hesaplamada esas alınacak tutar, ilk başvuru tarihinde geçerli olan tarifedeki ücret olacaktır.
G.Cumhurbaşkanına Ücretleri Artırma veya Azaltma Yetkisi Veriliyor
Cumhurbaşkanı, kanuna ekli tarifelerde yer alan ücretleri:
a.İki katına kadar artırmaya,
b.Yarısına kadar indirmeye yetkilidir.
Yapılması öngörülen kanun değişiklikleriyle birlikte;
- İzinsiz döviz ve kıymet hareketleri daha yüksek idari para cezalarıyla karşılık bulacak şekilde düzenlenmiş, cezaların alt ve üst sınırları genişletilerek caydırıcılık artırılmıştır.
- Yetkisiz ekonomik faaliyetlerin tanımı netleştirilmiş, bu faaliyetlerde bulunan kişi ve şirketler için daha ağır yaptırımlar (örneğin üst sınırdan para cezaları ve faaliyet durdurma) getirilmiş, tekrarı halinde sürekli durdurma gibi kalıcı önlemler öngörülmüştür.
- İdari para cezalarının uygulanmasında “kabahat” ve “tekerrür” esasları daha belirgin hale getirilmiş, cezaların iki katına kadar çıkarılabilmesinin önü açılmıştır. Bu sayede tekrarlayan ihlallerin önüne geçilmesi hedeflenmiştir.
- Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın izin verdiği faaliyetlerde, başvuru ve onay süreçlerine ilişkin olarak alınabilecek ücretler ve bu ücretlerin uygulanma usulleri ayrıntılı şekilde tanımlanmış; bu kapsamda belirlilik ve ölçülülük ilkesi gözetilerek uygulama birliği sağlanmıştır.
- Döviz alım-satımı, kıymetli maden işlemleri ve rafinaj gibi alanlarda faaliyette bulunacak şirketler için izin zorunluluğu açık şekilde düzenlenmiş, faaliyet bölgeleri ve şubeleşme gibi konularda da Bakanlığa yönetsel takdir ve denetim yetkisi tanınmıştır.
Bu düzenlemeler genel olarak;
- Kambiyo ve mali piyasalardaki düzenlemelerin daha sıkı ve denetlenebilir hale getirilmesini amaçlamaktadır.
Av.Yalçın TORUN
Uyarı; Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.