Firar Suçunda Geçerli Mazeret Olarak Kabul Edilecek Haller Nelerdir? İstirahat Raporu Geçerli Mazeret midir?

A.Firar Suçu ve Cezasına İlişkin Genel Açıklamalar

Firar suçu, asker şahıslar tarafından işlenebilen suçlardan biridir.  Asker şahıslar ise 1632 Sayılı Kanun madde 3’te sayılmıştır. Buna göre Askerî şahıslar; Mareşalden asteğmene kadar subaylar, astsubaylar, Millî Savunma Bakanlığı ile Türk Silahlı Kuvvetleri kadro ve kuruluşunda çalışan sivil personel, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve er, erbaş ve erler ile askerî öğrencilerdir.  Bu tanımda yer alan askeri şahıslar tarafından firar suçu işlendiğinde 1632 Sayılı Kanun madde 66 gereği kamu davası açılarak cezalandırılmaları söz konusu olmaktadır. Söz konusu Kanun’un 66.Maddesi şu şekildedir;

“Madde 66– 1) Aşağıda yazılı askeri şahıslar bir yıldan üç yıla kadar hapsolunur:

a) Kıt’asından veya görevi icabı bulunmak zorunda olduğu yerden izinsiz olarak altı günden fazla uzaklaşanlar,

b) Kıt’asından veya görevini yapmakta olduğu yerden izin, istirahat veya hava değişimi alarak ayrılanlardan, dönmeye mecbur bulundukları günden itibaren altı gün içerisinde özürsüz olarak gelmeyenler,

2) Aşağıda yazılı hallerde hapis cezası iki yıldan aşağı olamaz.

a) Suçlu, silah, mühimmat ve bunların teçhizat veya nakil vasıtalarından ve hayvanlardan birini veya ordu hizmetine tahsis edilen herhangi bir şeyi beraberinde götürmüş ise;

b) Suçlu hizmet yaparken kaçmış ise;

c) Suçlu mükerrir ise;

3) Seferberlikte bu maddede yazılı mehiller yarıya indirilir.”

B.Firar Suçunda Geçerli Mazeret Nasıl Değerlendirilmektedir?

Mazeret(özür) kavramına ilişkin yargısal içtihatlara bakıldığında geçerli mazeret(özür) ile ilgili detaylı bir değerlendirme yapılması ve çeşitli hususların bir arada değerlendirilmesi gerekmektedir. Örnek teşkil eden bir dosyada İzmir Bölge Adliye Mahkemesi, 11. CD., E. 2018/1055 K. 2020/2150 T. 14.7.2020 Sayılı kararında “mazeret(özür)” kavramı ile ilgili şu açıklamalara yer vermiştir.

“TSK İç Hizmet Yönetmeliğinin 57. maddesinde “izinli bulunurken vaktinde kıt’asına veya memuriyetine dönemeyecek kadar sıhhi mazereti çıkanlar ile ailesi fertlerinden birinin ağır hastalığı veya ölümü, kaza, doğum, yangıngibibeklenmeyen felâket karşısında kalanlar”dan ve 58. maddesinde ise “hava ve yol halleri nakil vasıtalarının vaziyeti sebepleri ile vukua gelecek gecikmeler”den bahsedilmesi karşısında TSK İç Hizmet Yönetmeliği’nin 57 ve 58. maddelerinde sayılan ve bunlara benzerlik arz eden durumların izin tecavüzü suçunun oluşumuna engel olacak”özür”olarak kabul edilebileceği görülmekte olup, bu madde metinleri irdelendiğinde, beyan olunan özrün önceden beklenmesi mümkün olmayan ve birliğe zamanında dönmeyi zorlaştıran ciddi olay bir olması, önlenemez karakter arzetmesi ve geçirilen süre ile çelişmeyen bir orantı taşıması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, her olayda, fail tarafından özür olarak ileri sürülen hususların, askerlik hizmetine üstün tutulabilir nitelikte bulunup bulunmadığı, beklenen bir durum olup olmadığı, aniden ortaya çıkıp çıkmadığı, failin özür nedeniyle ne kadar süreyle birliğinden ayrı kaldığı, birliğine katılmakta geciktiği süre içinde özür oluşturan hâli gidermeye ve bir an önce birliğine katılmaya yönelik olarak ne gibi davranışlar sergilediği, geçirilen süre ile çelişmeyen bir orantı taşıyıp taşımadığı dikkate alınarak suçunun oluşumuna engel olacak bir özür teşkil edip etmediğinin belirlenmesi gerekmekte olup, “özür” unsurunun, kanun koyucunun amacını aşacak şekilde yorumlanmaması gerekmektedir.”

C.İstirahat Raporu Geçerli Mazeret Olarak Dikkate Alınmalıdır

İstirahat raporu, personelin sağlık yönünden geçerli bir mazereti olduğu anlamına gelmekte olduğundan firar suçu değerlendirilirken bu raporun süre hesabında dikkate alınması gerekmektedir. Bu kapsamda emsal kararlar da şu şekildedir;

“sanığın kanunun aradığı 6 günden fazla uzaklaşma unsuru tamamlanmadan rapor aldığı ve rapor bitiminde birliğine teslim olduğu gözetildiğinden eyleminin mesai çizelgesine uymama disiplinsizliğini oluşturduğu anlaşılmakla unsurları oluşmayan firar suçu yönünden sanık hakkında beraat kararı verilmiştir.” (Tarafımızca takip edilen dosyada verilen karar)

 “sanığın Fındık/Güçlükonak1.Komando Taburu Karargah ve Karargah Destek Bölük Komutanlığı emrinde görev yaptığı, 12/10/2018 tarihinde Şırnak Devlet Hastanesinden 30 gün hava değişimi aldığı, hava değişimi raporu bitiminde 12.11.2018-21/11/2018 tarihleri arasında 10 gün, 21.11.2018-30/11/2018 tarihleri arasında 10 gün, 05.12.2018-14/12/2018 tarihleri arasında 10 gün istirahat raporları aldığı, 30/11/2018 tarihindeki raporun bitmesine müteakip 01.12.2018 tarihinde 4 gün hava değişimi süresini geçirmiş ise de 6 tam gün olmadığı için suç oluşturmadığı, sanığın en son raporunun 14/12/2018 tarihinde bittiği, 15/12/2018 tarihinde çalışabilir olduğu, sanığa 15/12/2018 tarihinden itibaren memleketi Adana ili ile birliğinin bulunduğu Şırnak ili arası 1 gün dönüş yol süresi verildiğinde sanığın en geç 16/12/2018 tarihinde saat 00:00’a kadar birliğine katılması gerekirken katılmadığı, 18/12/2018 tarihinde kendiliğinden Cizre KTM’ye katıldığının anlaşılması karşısında sanığın eyleminin izin tecavüzü suçunun oluşması için gerekli olan 6 tam günü geçmediği bu suretle suçun oluşmadığı anlaşılmakla” (Diyarbakır BAM 5.CD 2022/1639e.2023/840k. 27/4/2023 tarihli kararı)

Av.Yalçın TORUN

Uyarı; Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları  Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.