GÖREVİNİZ ESNASINDA MEYDANA GELEN KAMU ZARARININ TAMAMINI ÖDEMEK ZORUNDA DEĞİLSİNİZ

Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır. Kamu zararından doğan alacaklar, kusurlu olduğu düşünülen kamu görevlilerinden, zararın oluştuğu tarihten itibaren işleyecek faiziyle birlikte tahsil edilir. Kamu zararından sorumlu olduğu düşünülen kamu görevlisine bir kamu zararı tebliğ belgesi tebliğ edilir. Kamu görevlisi menfi tespit davası açarak kendi kasıt, kusur veya ihmaline dayalı olan bir kamu zararının oluşmadığını ya da oluşan kamu zararında kusur veya ihmali varsa bu zararın tamamından değil de kusuru oranında sorumlu olduğunu tespit eden bir karar alabilir.

Tarafımızca takip edilen bir davada; görev esnasında meydana gelen trafik kazasında Jandarma Genel Komutanlığına ait aracın zarar görmesi nedeniyle müvekkilimizden 437.889,74 TL kamu zararını ödemesi istenmiş, bunun üzerine  tarafımızca menfi tespit davası açılmış ve yapılan yargılama neticesinde müvekkilimizin meydana gelen kamu zararının yalnızca 22.645,9 TL’sinden sorumlu tutulabileceğine, geriye kalan 415.243,84 TL’den sorumlu olmadığına karar verilmiştir. Gerekçeli karar metni aşağıda sunulmuştur.

“ANKARA .. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/…
KARAR NO : 2024/…..

DAVACI : ……
VEKİLİ : Av. YALÇIN TORUN 
DAVALI : JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI 
VEKİLİ : Av. ….

DAVA : Menfi Tespit (Haksız Eylemden Kaynaklanan)

Mahkememizde görülmekte bulunan Menfi Tespit (Haksız Eylemden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,görev esnasında meydana gelen trafik kazasında
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili mahkememize sunduğu …. tarihli dava dilekçesi ile; “Müvekkil …olay tarihinde … Jandarma Komutanlığına bağlı …’de devriye elemanı ve şoför olarak görev yapmaktadır. Müvekkil sabahları saat 08.30 sıralarında mesaiye başlamaktayken …. tarihinde, …. Devlet Hastanesine sevki gereken kişilerin ikametlerinden alınarak öncelikle karakola ardından ….’e getirilmesi için saat 08.00 civarında mesaiye başlamıştır. Yanında kolluk görevlisi …. ile birlikte … Mahallesinde ikamet etmekte olan yürüme zorluğu bulunan ve …’e sevki gereken …. isimli kişinin ikametine doğru yola çıkmışlardır. Saat 09.00 sıralarında ….’yu aldıktan sonra müvekkilin sevk ve idaresindeki jandarmaya ait araçla … İlçe merkezine doğru yola çıkmışlardır. Müvekkil, süre kısıtlaması bulunduğundan hastaneye sevkin ardından ….Ağır Ceza Mahkemesinin duruşma saatine yetişmek amacıyla aracın tepe lambasını açmış, süresi içerisinde kişilerin sevkinin sağlanamaması halinde Mahkeme tarafından ikaz edilerek haklarında görevi ihmal suçlamasıyla soruşturma açılması ihtimaline binaen işlemleri hızlı bir şekilde yapması gerekmiştir. Müvekkil kaza mahalli olan kavşağa yaklaşmadan yaklaşık 60 – 70 metre önce gidiş istikametine göre yeşil ışık yanmakta iken ışığın kırmızıya döndüğünü fark ettiğinde, aracın sağ ön koltuğunda oturan araç komutanı …..’a “kırmızıda duralım mı?” diye sormuş, ….’ın “kontrollü biçimde geç” demesi üzerine yolun sağ ve sol tarafını kontrol ederek kırmızıda geçmiştir. Ancak bir anda ……’nın sürücüsü olduğu aracı fark edince direksiyonu sağa doğru kırmıştır. Fakat yaptığı manevra yeterli olmayınca jandarma aracının sol ön tarafı ile müteveffanın aracının sağ ön kısmı çarpışmıştır. Söz konusu trafik kazası nedeniyle müvekkile …… tarihinde ….. plakalı araçtaki hasara karşılık, kusurlu olduğu ileri sürülerek 437.889,74 TL kamu zararına sebep olduğu, bu kamu zararını 30 gün içerisinde yasal faizi ile birlikte ….. Mal Müdürlüğüne ödemesi gerektiği bildirilmiştir. Müvekkilin ödeme gücünün olmaması durumunda borcun 5 yıllık süre ile taksitlendirilebileceği belirtilmiştir. Ayrıca borca itiraz edilmesi durumunda borca itiraz dilekçesinin 30 gün içerisinde müvekkilin görev yaptığı kuruma sunulması gerektiği belirtilmiştir…müvekkilden, kusur ve ihmaline dayanarak talep edilen 437.889,74 TL ve buna işleyecek faiz tutarındaki kamu zararının, müvekkilin kusur ve ihmalinin olmaması nedeniyle, mevcut olmadığının tespitini talep ettiklerini, ifade etmiştir.
Davacı Vekili Ek Beyan Dilekçesinde;
“İşbu dava ikame edildikten sonra ….’te davalı idarece müvekkile “kişi borcu dosyası/kamu zararı tutarında yaşanan değişiklik” konulu evrak tebliğ edilmiştir. Söz konusu evrak EK’te sunulmaktadır. Buna göre trafik kazasına karışan Jandarma aracının onarılmayacak derecede hasar görmesi nedeniyle kayıt silme işlemi nedeniyle üst kademeye sevk edildiği, aracın rayiç bedelinin 486.000,00 TL olduğu, bu beldeden aracın hurda bedeli olan 353.216,40 TL’nin ve sigorta şirketi tarafından yapılan 43.000,00 TL’nin mahsup edilmesi sonucunda 93.529,76 TL kamu zararı oluştuğu, bu zararın 46.764,88 TL olarak ….. ve ……’a eşit olarak rücu edildiği, bu tutarın yasal faiziyle ödenmesi gerektiği bildirilmiştir.
Öncelikle zarara ilişkin yapılan bu güncel hesaba dair bilgi ve belgelerin davalı idareden getirtilmesinin ve zarar hesabı yapılırken bu hususların göz önünde bulundurulmasını talep etmekteyiz.
Ayrıca belirtmekte fayda vardı ki meydana gelen kamu zararının eşit olarak müvekkile ve …..’a rücu edilmesi hukuka aykırıdır. …… Ağır Ceza Mahkemesi’nde ….. Esas sayılı dosya ile devam eden kovuşturma aşamasında alınan Adli Tıp Kurumu’nun kusur tespitine dair raporu incelendiğinde “Sanık sürücü …..’nın tali derecede kusurlu olduğu, araç komutanı …..’ın tali derecede kusurlu olduğu, müteveffa sürücü …..’nın asli derecede kusurlu olduğu” şeklinde değerlendirmede bulunduğu görülmektedir. Meydana gelen kazada müteveffa ….. asli kusurlu olup, ……’nın kusuru göz ardı edilmiştir. Kusur hesabı yapılırken bu hususun da dikkate alınmasını talep etmekteyiz.” Şeklinde ifade edilmiştir.
Davalı Jandarma Genel Komutanlığı Vekili Cevap Dilekçesinde Özetle;
“…..İl J. K.lığı, …. İlçe J.K.lığında J.Uzm Çvş olarak görevli bulunan davacının , …. tarihinde sürücüsü olduğu ….. plakalı hizmet aracı ile adli devriye görevini ifa ederken, …. İlçesi …. kavşağında , sürücülüğünü …. isimli şahsın yaptığı ….. plakalı araç ile çarpışması sonucu, çift taraflı, ölümlü ve maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiştir. Söz konusu kazaya ilişkin olarak  ……. İl J. K.lığının …….. tarih ve …. sayılı İlk Kaza Raporunda; davacı J. Uzm.Çvş. …..’nın aracın hızını azaltmayarak kırmızı ışıkta durmaması ve diğer araç sürücüsü, dava dışı ……’nın ise aracın hızını kavşaklara yaklaşırken azaltmaması nedeniyle iş bu kazanın meydana geldiği belirtilmiştir. İş bu kazaya ilişkin olarak idarece tanzim edilen İdari Tahkikat Raporunda; ..Meydana gelen kaza sonucunda trafik ekiplerince …. tarihinde düzenlenen kaza tespit tutanağı incelendiğinde ; kazanın oluşunda …… plakalı jandarma devriye aracın sürücüsü J. Uzm. Çvş. …….’nın ; 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununun 47/1- b maddesi ( Kırmızı Işık Kuralına Uymamak) ile 52/1 A maddesinde ( Aracın hızını kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken , tepe üstlerine yaklaşırken dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine girerken azaltmamak) yazılı ihlali, Kazaya karışan ………. plakalı sivil plakalı araç sürücüsü ……..’nın ise 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununun 52/1 A maddesinde ( Aracın hızını kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken, tepe üstlerine yaklaşırken, dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlerine, tüneller dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken hızını azaltmamak) yazılı ihlali yaptıkları tespit edilmiştir “ şeklinde değerlendirmede bulunulmuştur. Dava konusu olaya ilişkin gerçekleştirilen ……….. tarihli Disiplin Soruşturma Raporunda “..J.Uzm. Çvş. ………’ya ; 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Yönetmeliğinde belirtilen genel trafik kuralları, özel ve resmi araç kazalarına karşı alınacak tedbirler ve araç sürücülerinin uyması gereken kuralları belirten eğitim konularının trafik timleri tarafından verilmesine rağmen; ……….. günü sevk ve idaresindeki ……….. plakalı jandarma devriye aracıyla adli bir görevin ifasından dönerken …….. ilçesi ………… Kavşağına yaklaştığında trafik lambalarında kendisine kırmızı ışık yanmasına rağmen hızını azaltmayarak kırmızı ışıkta geçerek kavşak içerisinde …….. plakalı araçla çarpışması sonucu yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazasının olmasına sebep olması ve kazada yaralanan ……… plakalı araç sürücüsü ………..’nın tedavi gördüğü hastanede ………. tarihinde vefat etmesi olayında kusurlu olduğu tespit edildiğinden 7068 Sayılı Kanunun 8/5 ( ç-13) maddesinde düzenlenen “ Yirmi dört ay uzun süreli durdurma cezasını gerektiren fiiller” bölümünde yer alan “ Hizmet aracıyla ağır kusuru veya hizmetten ayrılabilen kişisel kusuruyla trafik kazası sonucu ölüme sebebiyet vermek” disiplinsizliğinden disiplin soruşturma dosyası hazırlanması kanaatine varılmıştır.” şeklinde değerlendirmede bulunulmuştur. Kazaya ilişkin olarak, davacı  ……….’nın sanık olarak yargılandığı ……….Ağır Ceza Mahkemesinin …….. Esas sayılı dosyası ile açılan dosya halen derdesttir. Davacı dilekçesinde her ne kadar “ kırmızıda duralım mı “ diye sormasına rağmen araç komutanı ….’ın kendisine “ kontrollü biçimde geç” demesi üzerine kırmızı ışıkta geçtiğini belirtmiş ise de davacının iş beyanı , söz konusu kamu zararından kurtulmaya yönelik olduğundan ve olaya dair gerçekleştirilen idari tahkikat sırasında ifadesine başvurulan araç komutanı ……’ın iş bu beyanın tam aksi beyanda bulunduğu görüldüğünden davacının mesnetsiz iddiasına bu suretle itibar edilmemelidir. Kaldı ki, Anayasa’nın “ Kanunsuz Emir” başlıklı 137. Maddesi “ Kamu hizmetlerinde herhangi bir sıfat ve suretle çalışmakta olan kimse, üstünden aldığı emri, yönetmelik, tüzük, kanun veya Anayasa hükümlerine aykırı görürse, yerine getirmez ve bu aykırılığı o emri verene bildirir. Ancak, üst emrinde ısrar eder ve bu emrini yazı ile yenilerse , emir yerine getirilir, bu halde emri yerine getiren sorumlu olmaz “ hükmüne göre kanuna aykırı olarak verilen emir yazılı olarak verilmediği sürece uygulanması mecburi olmayıp davacı da askeri personel olarak bu konuda bilgi sahibi olduğundan davacının bu yöndeki iddiası bu nedenle mesnetsizdir.” denilerek davanın reddi talep edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
………..Ağır ceza mahkemesinin ………. esas sayılı dosyası UYAP kayıtları, borç tebliğ belgesi ve itiraz dilekçesi, olayla ilgili belgeler dosyaya kazandırılarak incelenmiştir.
Deliller toplandıktan sonra dosya bilirkişi kuruluna verilerek …….. tarihli rapor alınmıştır. Raporda; …… günü meydana gelen yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazası sonucunda davalı kuruma ait ……….. plakalı …… model ……….. marka kamyonetin kaza sonucu kaza mahallinde çekilen fotoğraflara, kaza krokisi, beyanlar ve diğer belgelere göre çarpışma noktasından 19 metre ileride 86 numaralı binaya çarparak durabilmiştir. Dava konusu Jandarma görev aracının oto korkuluklara çarpıp aşarak yoldan çıkarak şarampole yuvarlandığı, aracın ağır derecede hasar gördüğü, “kupa şasesi, motor kaputu, ön tamponu, tampon demiri, ön far ve sinyal lambaları, sağ ön çamurluk, davlumbaz, ön panel komple, sol ön çamurluk ve davlumbaz, sol ön hava kutusu, sol iç podya, sol ön direk sacı, sol marşpiyel sacı, sol ön kapı, sol arka kapı, tavan sacı, sol arka direk, sol ön direk, sol arka çamurluk ve davlumbaz, ön cam, su radyatörü, fan motoru, intercooler, radyatör hortumu, sigorta kutusu, tavan döşemesi, sürücü-yolcu-diz-tavan airbagleri, emniyet kemerleri, dikiz aynası, direksiyon kutusu” parçalarının hasar gördüğü görülmektedir. …. İl Jandarma Komutanlığı Bakım Onarım Bölük Komutanlığı tarafından hazırlanan hasar durum tespit raporunda yer alan yedek parçalar dışında söz konusu hasarlı parçaların sökülmesi, yeni yedek parçaların montajı, kaporta, şasi, mekanik, elektrik, döşeme/kilit, boya işçilikleri hesap edilmemiş olup söz konusu işçilikler de hesaba katıldığında hasarlı aracın onarım bedelinin çok daha yüksek olacağı değerlendirilmiştir. …model …….. marka kamyonetin rapor tarihi itibariyle emsal araçların ikinci el bedelinin ortalama 1.820.000TL olduğu tespit edilmiştir. Olay tarihi ….. tarihi itibariyle Tüik YİÜFE değişim katsayısı ile bu bedelin 486.000-487.000 TL aralığında olacağı görülmüştür. Buna göre Jandarma Genel Komutanlığı ilgili birimleri tarafından tespit edilen olay tarihindeki 486.800TL rayiç bedelin hasarsız haldeki aracın mevcut durumu, teknik özellikleri, km’si, donanımı göz önüne alındığında uygun ve makul bir değer olduğu tespit edilmiştir. Aracın tamir edilmesi durumunda en az 437.889,74TL yedek parça masrafı olacağı ve işçilik masraflarının olacağı göz önüne alındığında araç onarılsa bile onarımının ekonomik olmayacağı ve aracın 2. El rayiç bedelinden fazla masraf yapılacağı dikkate alındığında aracın pert total uygulanması uygun görülmüştür. Aracın hurda bedelinin 353.216,40TL olarak Jandarma Genel Komutanlığı ilgili birimleri tarafından hesap edildiği ve aracın perte ayrıldığı dikkate alındığında aracın hasarsız haldeki bedelinden hurda bedeli (sovtaj bedeli) çıkartıldığında 486.800TL-353.216,40TL=133.583,60TL zarar bedeli bulunmaktadır. 43.000TL sigorta şirketi tarafından ödendiğinden davalı kurum zararının 133.583,60TL-43.000TL= 90.583,60TL olmaktadır.
SONUÇ:
1-……. Plakalı aracın Dava dışı sürücüsü …….’nın, olayın meydana gelmesinde, % 50 (yüzde elli) oranında kusurlu olduğu;
2-………. Plakalı Jandarma Genel Komutanlığına ait aracın davacı sürücüsü …..’nın, olayın meydana gelmesinde, % 25 (yüzde yirmi beş) oranında kusurlu olduğu;
3-………  Plakalı aracın, Jandarma Genel Komutanlığına ait aracın komutanı ……..’ın, olayın meydana gelmesinde, % 25 (yüzde yirmi beş) oranında kusurlu olduğu;
4- Davacı …..  %25 oranında kusurlu olduğundan olay tarihi itibariyle davalı toplam Kurum zararı olan 90.583,60TL’nin %25’i oranında 90.583,60×0,25= 22.645,90TL’den sorumlu olduğu yönünde görüş ve kanaatine varılmıştır.

Dava, trafik kazası nedeniyle davalı aracında oluşan hasardan dolayı borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. Toplanan deliller ve alınan bilirkişi kurulu raporuna göre, ……. Plakalı sivil aracın Dava dışı sürücüsü ……..’nın, ….. Caddesinde, . ……….. Mahallesi istikametinden seyirle gelerek, ……… Bulvarındaki sinyalizasyon sistemi ile donatılmış kavşakta, kendisine hitap eden yeşil ışık yanması üzerine kavşağa giriş yaptığı sırada; sağındaki … Bulvarı kavşak kolundan, yüksek seyir hızıyla gelerek kavşağa giriş yapan, davacı sürücü ….. yönetimindeki, ……. plakalı, geçiş üstünlüğüne sahip, tepe lambası yanar ve sirenleri çalışır durumdaki aracı gördüğünde ve siren sesini duyduğunda, geçiş üstünlüğüne sahip aracın geçişini beklemediği ve yolunu açmadığı olayda; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun; 71.Maddesini ihlali ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 142.Maddesini ihlali nedeniyle asli kusurlu olduğu,
-…….. Plakalı Jandarma Genel Komutanlığına aracın davacı sürücüsü ……; geçiş üstünlüğüne sahip, ………. plakalı araçla, …….. Bulvarından, ……… istikametine doğru yüksek seyir hızıyla gelerek, ……. Caddesi Kavşağında, kendisine hitap eden kırmızı ışıkta, tepe lambası yanar ve sireni çalışır durumda, geçiş üstünlüğü hakkını kullanarak kavşağa giriş yaptığı sırada, solundaki kavşak kolundan gelen araçları yeterince kontrol etmediği, bu sırada solundaki kavşak kolundan gelerek, kendisine hitap eden yeşil ışıkta geçmekte olan, dava dışı sürücü …….. yönetimindeki ……… plakalı araçla, kavşak alanı içerisinde, hızını azaltmadan yüksek seyir hızıyla çarpıştıkları olayda; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun; 52/a. Maddesini ihlali nedeniyle tali kusurlu olduğu,
-……….. Plakalı Jandarma aracının, araç komutanı ……..; araç komutanı olarak bulunduğu, geçiş üstünlüğüne sahip araçla sinyalizasyon sistemi ile kontrol edilen kavşağa girişte, kendilerine hitap eden kırmızı ışık yanarken, tepe lambası yanar ve sirenleri çalışır durumda, geçiş üstünlüğü hakkını kullanarak geçtikleri sırada, araç sürücüsünün hızını azaltmasını sağlayacak uyarıları yeterince yapmadığı ve sürücüyü, diğer kavşak kollarından yeşil ışıkta geçiş yapan araçları, kontrol etmeden geçiş yapmaması konusunda, yeterince uyarmadığı olayda, tali kusurlu olduğu, kanaatine varılmıştır.

Buna göre;
1-…….. Plakalı sivil aracın Dava dışı sürücüsü ………..’nın, olayın meydana gelmesinde, % 50 (yüzde elli) oranında kusurlu olduğu;
2-………… Plakalı jandarma aracın davacı sürücüsü ……’nın, olayın meydana gelmesinde, % 25 (yüzde yirmi beş) oranında kusurlu olduğu;
3-………… Plakalı jandarma aracın, araç komutanı ………….’ın, olayın meydana gelmesinde, % 25 (yüzde yirmi beş) oranında kusurlu olduğu ve belirlenen hasar ve kusur oranı gözetildiğinde, talep edilen 437.889,74TLnin davacının %25 kusuru dışında kalan 415.243,84TLsinden borçlu olmadığına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda ayrıntılı açıklandığı üzere.
1- Davanın kısmen kabul kısmen reddine
Davacının, davalı tarafından borç tebliğ belgesi ile istediği dava konusu 437.889,74TLnin 415.243,84TLsi ve bu miktara işleyecek faizlerinden borçlu olmadığının tespitine,
Fazlaya ilişkin istemin reddine,
2- Davalı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davacı tarafından başlangıçta yatırılan …….. TL peşin harcın karar kesinleştiğinde talep halinde davacıya iadesine,
3- Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince hesaplanan ……. TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4- Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince hesaplanan …….. TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5- Davacı tarafından karşılanan …….. TL ilk masraf, ……. TL bilirkişi ücreti ve …….. TL posta ücreti olmak üzere toplam ……TL yargılama giderinin kabul oranı dikkate alınarak hesaplanan ……..TL’sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
6- Yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair; gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı açıkça okunup, usulen anlatıldı.”

Av. Meryem KILIÇ & Av. Yalçın TORUN

Uyarı

Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Av.Yalçın TORUN’ ve Av.Meryem KILIÇ’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.