ICSID Hakem Kararlarının Yorumu

Tahkim usulünde kararın açık olmaması, anlaşılmasında zorluk çekilmesi veya birbirine aykırı hükümler ihtiva etmesi halinde karardaki gerçek anlamın öğrenilmesi için kararın yorumlanması istenebilir. Diğer bir ifade ile kararın yorumu talebi için kararın içerdiği belirli bir konuda, bu konunun anlaşılması veya bu konunun anlamı hususunda taraflar arasında bir uyuşmazlık olmalıdır. Hakem kararının yorumlanması, hakem kararında verilen hükmü değiştirmemekte sadece bu hüküm yorumlanmakta ve açıklanmaktadır. Prensip olarak hakem heyeti karar verdikten sonra bu kararı değiştiremez. Kararın yorumu talebi sonrası hakem heyetinin daha önce unuttuğu bir hususu karara dahil etmesi veya kararı düzeltmesi mümkün değildir[1].

Kararın yorumu usulü ICSID Sözleşmesinin 50‘inci maddesinde düzenlenmiştir. ICSID Sözleşmesi 50’inci maddeye göre:

“1. Kararın anlamı veya kapsamı hakkında taraflar arasında bir anlaşmazlık olursa, taraflardan biri Genel Sekretere yazılı başvuruda bulunarak kararın yorumunu isteyebilir.

2.Başvuru, mümkün olursa, Kararı veren Heyete yapılmalıdır bu mümkün olmaz ise bu Kısmın 2. Bölümüne göre yeni bir Heyet oluşturulur. Heyet şartların böyle gerektirdiğini düşünerek, yeni karar aşamasında, eski kararın uygulanmasını durdurabilir.”

Kararın açık ve anlaşılır olmadığına ilişkin genel yakınmalar kararın yorumlanması talebi için gerekçe teşkil etmeyecek ve kabul görmeyecektir. Kararın yorumunda uyuşmazlığın varlığının kabul edilebilmesi için, belirli bir oranda taraflar arasında iletişimin yapılmış olması da gereklidir. Yorum talebinde bulunabilmek için açık ve anlaşılır olmadığı iddia edilen hususların sadece teorik değil, pratik sonuçları da olmalıdır. Kararın yorumu ancak nihai kararlar için talep edilebilecektir. Ara kararların, özellikle heyetin kendisinin yetkili olduğuna dair verdiği ara kararın uyuşmazlığı çözen nihai kararla birlikte yorumlanmaları talep edilebilecektir[2].

Yorum kararına ilişkin bir talep olmalıdır. Heyet, taraflardan birinin talebi olmadan kendiliğinden böyle bir karar veremez. Yorum kararı talebi için herhangi bir zaman sınırlaması mevcut değildir. Karar verildikten sonra herhangi bir zaman yorum kararı talep edilebilir.

ICSID Sözleşmesinin 50‘inci maddesi, yorum kararlarının esas kararın bir parçası olacağını ifade etmemektedir. Fakat ICSID kararlarının icrasına ilişkin 53‘üncü maddesinin  2’nci fıkrasında,  kararın 50, 51 ve 52’nci maddelerine göre verilen iptal, tashih kararı, ek karar ve yorum kararlarını  kapsadığı belirtilmektedir. Bu sebeple yorum kararları tanıma ve tenfiz için ICSID Sözleşmesinin 50’inci maddesiyle uyumlu olarak yorumlandığı şekilde bağlayıcı olacaktır. Diğer taraftan yorum kararı talebi üzerine verilen bir yorum kararı nihai bir karar olmaksızın kendi başına bir anlam ifade etmeyecektir. Ek karar  ve tashih kararı, karar düzeltmesi sonucu oluşan bir düzeltme kararı ve  iptal kararı da uyuşmazlığı çözen  nihai karar olmaksızın bir anlam ifade etmeyecektir.

Sözleşmenin 50‘inci maddesinde, eğer taraflar arasında bir kararın yorumu ve anlaşılması konusunda uyuşmazlık olursa, taraflardan herhangi birinin yazılı olarak Genel Sekreterliğe başvurabileceği belirtilmektedir. Eğer mümkünse bu başvuru, kararı veren hakem heyetine gönderilecektir. Yorum kararı talep etmenin arkasındaki maksat, kararın anlaşılamayan yönlerini anlaşılır kılmaktır. Bu sebeple kararı veren hakem heyetinin yorum kararı vermesi mantıklı görünmektedir. Bu mümkün olmadığı taktirde ICSID Sözleşmesinin 2‘nci bölümüne göre yeni bir hakem heyeti oluşturulacaktır. Yeni heyet oluşturulurken en azından bir hakemin eski heyette görev alan hakem olması sağlanmalıdır. Böylelikle yeni hakemler eski heyetin yaklaşımına bağlı kalabileceklerdir. Bu yeni heyet sadece bahse konu kararın yorumlanması için oluşturulacaktır. Hakem heyeti eğer gerekli görürse kararın uygulanmasını yorum kararını verinceye kadar askıya alabilecek yani kararın yürütmesini durdurabilecektir. Yeni heyetin görevi yeni bir karar vermek değil orijinal kararı anlaşılır kılmaktır[3].

[1] Akıncı, age,s.179-180

[2] Course On Dıspute Settlement – Module 2.8. ICSID: Post-Award Remedies and Procedures,
UNCTAD/EDM/Misc.232/Add.7, s.9.

http://www.unctad.org/Templates/Search.asp?intItemID=2068&lang=1&frmSearchStr= ICSID&frmCategory=all&section=whole, (31.10.2009)

[3] Course On Dıspute Settlement – Module 2.8. ICSID: Post-Award Remedies and Procedures,
UNCTAD/EDM/Misc.232/Add.7, s.10.

http://www.unctad.org/Templates/Search.asp?intItemID=2068&lang=1&frmSearchStr= ICSID&frmCategory=all&section=whole, (31.10.2009)