Bilgi Edinme Hakkı Kanununda Yer Alan Kişisel Verilerin İşlenmesine ve Korunmasına Dair Düzenlemeler
1.Genel
4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu 24.10.2003 tarihinde yayımlanmış ve altı ay sonra da yürürlüğe girmiş olup, bu kanunda da kişisel verilerin korunmasına yönelik düzenlemeler mevcuttur. Kanunun kapsamı ve uygulama alanı Kanunun 2. Maddesinde “Bu Kanun; kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının faaliyetlerinde uygulanır.“ şeklinde düzenlenerek, kanunun kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının faaliyetlerinde uygulanacağı açıkça düzenlenmiştir.
2.Bilgi Alma Hakkı ve Bilgi Verme Yükümlülüğü
Kanunun Bilgi edinme hakkı başlıklı 4. maddesinde “Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir.Türkiye’de ikamet eden yabancılar ile Türkiye’de faaliyette bulunan yabancı tüzel kişiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla ve karşılıklılık ilkesi çerçevesinde, bu Kanun hükümlerinden yararlanırlar. Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükleri saklıdır.” düzenlemesi mevcuttur. Devamında Bilgi verme yükümlülüğü başlıklı 5. maddede ise “Kurum ve kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgiveya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler” hükmü mevcuttur. Bu iki düzenleme birlikte değerlendirildiğinde Veri sorumlusu olarak hareket eden kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının gerçek ve tüzel kişilerin müracaatı halinde kanundaki kısıtlamalar dışında gerekli bilgiyi müracaat edene vermekle yükümlü oldukları görülmektedir. Kişisel verilerin korunması kapsamında ilgili kişiyi gerçek kişi olarak kabul ettiğimiz dikkate alındığında gerçek kişiler bu kanun kapsamında da veri sorumlusu olan kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına müracaat edebileceklerdir. İlgili kamu kurum ve kuruşları Kanunun 11. maddesi’ne göre başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi onbeş iş günü içinde sağlamakla yükümlüdürler.
Bilgi edinme hakkının sınırları kanunda yargı denetimine tabi tutulan yargısal faaliyetle ilgili işlemler, devlet sırrına ilişkin bilgi ve belgeler, İstihbarata ilişkin bilgi veya belgeler, ülkenin ekonomik çıkarlarına ilişkin bilgi veya belgeler, idarî soruşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler, adlî soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler, haberleşmenin gizliliğini ihlal edecek bilgi ve belgeler, ticari sır niteliğindeki bilgi ve belgeler, özel hayatın gizliliği kapsamındaki bilgi ve belgeler, kurumun iç uygulamalarına ilişkin düzenlemeler, fikir ve sanat eserlerine ilişkin bilgi ve belgeler kanun kapsamı dışında tutulmuştur.
3. Kişisel Verilerin Korunması ve Özel Hayatın Gizliliği
Kanunun 21. Maddesinde kişinin izin verdiği haller saklı kalmak üzere, özel hayatın gizliliği kapsamında, açıklanması halinde kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile hayatına, şeref ve haysiyetine, mesleki ve ekonomik değerlerine haksız müdahale oluşturacak bilgi veya belgelerin bu kanun kapsamı dışında kaldığı, kamu yararının gerektirdiği hallerde, kişisel bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün önceden haber verilerek yazılı rızası alınmak koşuluyla açıklanabileceği düzenlenmiştir. Kanunun 21. Maddesini içerisinde kişisel veriler kavramı kullanılmamış olup, kişinin sağlık bilgilerinin ve sağlık bilgileri dışında kişinin özel ve aile hayatına, şeref ve haysiyetine, mesleki ve ekonomik değerlerine haksız müdahale oluşturacak bilgi veya belgelerin ilgili kişinin rızası olmadıkça paylaşılmayacağı belirtilmiştir.
Kanunun 32. maddesi gereği yayımlandığı tarih olan 24.10.2003 tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe girmiştir. Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten 6698 sayılı KVK Kanununun yürürlüğe girdiği 07.04.2016 tarihine kadar KVK Kanunu 11. maddesinde düzenlenen ilgili gerçek kişinin öğrenme bilgi edinme hakları kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarından bilgi edinmede etkili olduğu şüphesizdir. Bilgi Edinme Hakkı Kanununun kapsamı kişisel veriler dışında diğer bilgilerinde öğrenilmesine olanak sağlaması, başvuruları gerçek kişiler dışında tüzel kişilerin de yapabilmesi açısından daha geniş bir alanı kapsamaktadır. Fakat 4982 sayılı Kanun diğer taraftan sadece tüm veri sorumlularından değil, sadece kamu kurum ve kuruluşlarından bilgi edinilmesine yönelik istemleri karşılamaktadır. Diğer taraftan 4982 sayılı kanun ilgili kişinin KVK Kanununun 11. maddesinde belirtilen bütün haklarının karşılanmasına olanak sağlamamaktadır. Kanunda bilginin edinileceği zaman süresi 15 gün olarak belirlenmiş olup, bu süre KVK Kanununda belirlenen 30 günlük süreden daha kısa bir süredir. KVK Kanunu kapsamında yapılan müracaat neticesinde hakkı ihlal edildiğini düşünen gerçek kişi KVK Kuruluna şikayet yoluyla başvuruda bulunabilir. 4982 sayılı Kanun kapsamında ise doğrudan idari yargıya müracaat edecektir.
Av. Yalçın TORUN
UYARI
Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.