“ İnternet asla unutmaz”

1. Genel

Unutulma Hakkı;  insan haklarına,  kişilik haklarına ve kişinin itibarına zarar veren  dijital ve analog ortamda paylaşılan  hukuka uygun veya hukuka aykırı  kişisel verilerin bu ortamlardan  kaldırılması  silinmesi erişimin engellenmesi yönündeki haklı  talebini gerçek kişiye veren bir haktır.  

Unutulma Hakkının konusu kişisel veriler olup, örnek vermek gerekirse, kişinin özel hayatını içeren kişisel veriler, kişinin özellikle itibarı başta olmak üzere manevi varlığına zarar veren kişisel veriler, kişi ile ilgili gerçekleri içermeyen kişisel veriler, kişinin geçmişinde yer alan bir gerçekliği içermesine rağmen uzun süreler geçtikten sonra  paylaşılmasında hiçbir hukuki yarar , kamu yararı bulunmayan kişisel veriler, özellikle kişinin gelecekte kendisiyle ilgili tasarımına ve gelişimine engel olan geçmişte yaşanan bir olayla ilgili her türlü kişisel verilerdir. Özellikle kişilerin kimlik bilgileri ile arama motorları üzerinde yapılan  aramalarda kişiyle ilgili paylaşılan kişisel veriler  açısından önem kazanmaktadır.  Her durumda mutlaka  unutulma hakkı kapsamında hiçbir kişisel verinin işlenmeyeceği  anlamını taşıyan mutlak bir hak olmayıp her somut olayda ayrı değerlendirme yapılmaktadır.  Bu kişisel verilerin unutulma hakkı kapsamında  olup olmayacağı konusunda değerlendirme yapılırken,  kişinin yaşı(çocuk olup olmadığı)  , kişisel verinin doğruluğu, verinin paylaşılmasındaki kamu yararı ve kişisel yarar arasındaki denge,  kişisel verinin paylaşılmasının basın özgürlüğü kapsamında olup olmadığı hususu,  kişisel verinin paylaşılmasından günümüze kadar geçen süre, kişinin toplumdaki tanınırlığı ve kamusal faaliyetiyle ilgili olması, onur kırıcı  ve hakaret içerip içermediği hususu, özel hayatın gizliliğini ihlal edip etmediği hususu   birlikte değerlendirilmektedir.

2. Hukuki Çareler ve Başvuru Yolları

Hukukumuz da unutulma Hakkına ulaşılması için farklı kanunlarda düzenlenmiş hukuki çareler mevcuttur. Bu hukuki çarelerin neler olduğu kısaca aşağıda ifade edilmiştir.     

a.6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu  

Arama Motorlarını İşleten Tüzel Kişiler  veri sorumlusu  olarak kabul görmektedir.  Kişisel Verilerinin Silinmesini veya yok edilmesini İsteyen ilgili kişi Kanunun 11. maddesi kapsamında kişisel verilerin silinmesini veya yok edilmesini veri sorumlusundan  ister.  Veri sorumlusu başvuruda yer alan talepleri, talebin niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde ücretsiz olarak sonuçlandırır.  Başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması veya süresinde başvuruya cevap verilmemesi hallerinde; ilgili kişi, veri sorumlusunun cevabını öğrendiği tarihten itibaren otuz ve her halde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikayette bulunabilir.   Şikayet üzerine unutulma hakkının şartlarının taşıdığı değerlendirildiğinde Kurul, tespit ettiği hukuka aykırılıkların veri sorumlusu tarafından giderilmesine karar vererek ilgililere tebliğ eder. Bu karar, tebliğden itibaren gecikmeksizin ve en geç otuz gün içinde yerine getirilir. Talebin reddine ilişkin  hukuki işleme karşı  idare mahkemelerinde dava açılabileceği gibi veri sorumlusu tarafından  idari para cezasına karşı Kabahatler Kanunu kapsamında Sulh Ceza Mahkemesinde dava açılabilir.

b. 5651 saylı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun Kapsamında Hukuki Çareler

 İnternet ortamında hakkında kişisel veriler paylaşılarak mağdur edilen ve kişilik hakları ihlal olan kişi içerik sağlayıcısına (yayını hazırlayıp paylaşana) buna ulaşamıyorsa  yer sağlayıcısına “who is”  araştırması ile  tespit edeceği   hizmet ve içerikleri barındıran sistemleri sağlayan veya işleten gerçek veya tüzel kişilerden yayının kaldırılmasını ister   Bunu yapamıyorsa veya seçimlik olarak  doğrudan sulh ceza hakimliğine de başvuruda bulunabilir.  Sulh ceza hakimliğinden erişimin  engellenmesine veya içeriğin çıkarılmasına karar verilmesini ister.

Eğer içerik  yayınlanan kişisel veri özel hayatın gizliliğini ihlal ediyorsa doğrudan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna  başvurarak  erişimin engellenmesi tedbirinin uygulanmasını isteyebilir.   Bu durumda Kurumun Başkanı bu talebi derhal Erişim Sağlayıcılar Birliğine gönderir başvuran  kişi aynı zamanda 24 saat içerisinde sulh ceza hakimliğine başvuruda bulunarak   erişimin engellenmesi talebinde bulunur. Hakim 48 saat içerisinde kararını verir .

 Burada dikkat edilmesi gereken husus özel hayatın gizliliği ve kişilik haklarının ihlali durumlarında ayrı hukuki çareler düzenlenmiş olmasıdır.  Özel hayatın gizliliğinin ihlali durumunda  usul hızlı işlemektedir.

c. Türk Ceza Kanunu

İlgili Kişi olayın özelliğine göre yapılacak değerlendirme neticesinde  TCK134. Maddesi “Özel hayatın gizliliğini ihlal”  135. maddesi “Kişisel verilerin kaydedilmesi” 136. maddesi “Verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme” ve 138. Maddesi “Verileri yok etmeme” suçları kapsamında ihbar ve şikayette bulunabilir.  Özel hayatın gizliliği suçu şikayete bağlı olup, diğer suçlar kamu adına kovuşturulmaktadır.

d.Tazminat Davası

Kişilik Hakları İhlal edilen kişi  uğradığı maddi ve manevi zararı Türk Borçlar Kanunu Haksız fiil hükümlerine göre  Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür.

NOT KONUYA İLİŞKİN  TV 100 TELEVİZYONUNDA  DEMET ŞENER İLE YÜZ ZÜZE  PROGRAMINDA YAPTIĞIMIZ SÖYLEYİŞİ İZLEYEBİLİRSİNİZ  ( 42. DAKİKADAN SONRA )

                                                                                                                          AV. YALÇIN  TORUN