Avukatlık Sözleşmesinde Şekil, İspat, Haklı/Haksız Fesih Durumlarında Avukatlık Ücreti
1. Avukatlık Sözleşmesinde Şekil ve İspat, Yazılı Sözleşme Bulunmaması Durumunda Avukatlık Ücreti
1136 sayılı Avukatlık Kanunu 163/1. fıkrasında “Avukatlık sözleşmesi serbestçe düzenlenir. avukatlık sözleşmesinin belli bir hukuki yardımı ve meblağı yahut değeri kapsaması gerekir. Yazılı olmayan anlaşmalar, genel hükümlere göre ispatlanır.” düzenlemesi mevcuttur. Aynı Kanunun 164/2. fıkrasında “Yüzde yirmibeşi aşmamak üzere, dava veya hükmolunacak şeyin değeri yahut paranın belli bir yüzdesi avukatlık ücreti olarak kararlaştırılabilir.” ve 164/4. fıkrasında ise “Avukatlık ücretinin kararlaştırılmamış olduğu veya taraflar arasında yazılı ücret sözleşmesinin bulunmadığı yahut ücret sözleşmesinin belirgin olmadığı veya tartışmalı olduğu veya ücret sözleşmesinin ücrete ilişkin hükmünün geçersiz sayıldığı hallerde; değeri para ile ölçülebilen dava ve işlerde asgari ücret tarifelerinin altında olmamak koşuluyla ücret itirazlarını incelemeye yetkili merci tarafından davanın kazanılan bölümü için avukatın emeğine göre ilamın kesinleştiği tarihteki müddeabihin değerinin yüzde onu ile yüzde yirmisi arasındaki bir miktar avukatlık ücreti olarak belirlenir. Değeri para ile ölçülemeyen dava ve işlerde ise avukatlık asgari ücret tarifesi uygulanır.” hükmü mevcuttur.
2. İş Sahibinin Birden Fazla Olması Durumunda Avukatlık Ücreti
Avukatlık Kanunu 165. madde” iş sahibinin birden çok olması halinde bunlardan her biri, sulh veya her ne suretle olursa olsun taraflar arasında anlaşmayla sonuçlanan ve takipsiz bırakılan işlerde her iki taraf avukat ücretinin ödenmesi hususunda müteselsil borçlu sayılırlar” şeklindedir. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu 2017/6 E ve 201879 k sayılı kararı ile her iki tarafında müteselsil olarak ödemekle yükümlü olduğu avukatlık ücretinin akdi vekalet ücreti dışındaki karşı yan vekalet ücreti olduğuna karar vermiştir. Av. K. 168/3 maddesinde “Avukatlık ücretinin takdirinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınır.” düzenlemesi mevcuttur.
3.Akdi Vekalet Ücretinin Belirlenmesinde Yazılı Sözleşme Yoksa Hangi Tarifenin Dikkate Alınacağı Hususu ve Muacceliyet Tarihi
Avukat ile iş sahibi arasındaki sözleşmede sözleşmenin yapıldığı tarihte ücret sözleşmesine taban olan asgari ücretin dikkate alınması gerektiği işin niteliği itibariyle izahtan varestedir. Av. K. 171/1 maddesinde “ Avukat, üzerine aldığı işi kanun hükümlerine göre ve yazılı sözleşme olmasa bile sonuna kadar takip eder.” Şeklinde düzenleme dikkate alınarak Yargıtayca avukatlık ücretinin avukat ile iş sahibi arasında aksine sözleşme yok ise , üstlenilen işin bitmesi ile muaccel olduğu kabul edilmektedir. ( Y.13.HD. 2012/26676- 2013/21352) Av. K. 164/4 “Avukatlık asgari ücret tarifesi altında vekalet ücreti kararlaştırılamaz. Ücretsiz dava alınması halinde, durum baro yönetim kuruluna bildirilir.” Düzenlemesi gereği ücretsiz dava alınması durumunda baroya bildirilmesi gerekmektedir. TBK 27. Maddesi gereği asgari ücret tarifesi altında avukatlık ücreti içeren anlaşmalarda kanuna aykırı olduğundan geçersiz olacaktır.
4. Haklı ve Haksız Nedenle Azlin Şartları ve Azil Durumunda Avukatlık Ücreti
6098 sayılı Kanun’un 505 inci maddesi; “Vekil, vekâlet verenin açık talimatına uymakla yükümlüdür. Ancak, vekâlet verenden izin alma imkânı bulunmadığında, durumu bilseydi onun da izin vereceği açık olan hâllerde, vekil talimattan ayrılabilir. Bunun dışındaki durumlarda vekil, talimattan ayrılırsa, bundan doğan zararı karşılamadıkça işi görmüş olsa bile, vekâlet borcunu ifa etmiş olmaz.” hükmünü içermektedir. Aynı Kanun’un 506 ncı maddesi; “Vekil, vekâlet borcunu bizzat ifa etmekle yükümlüdür. Ancak vekile yetki verildiği veya durumun zorunlu ya da teamülün mümkün kıldığı hâllerde vekil, işi başkasına yaptırabilir. Vekil üstlendiği … ve hizmetleri, vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle yürütmekle yükümlüdür. Vekilin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alanda … ve hizmetleri üstlenen basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranış esas alınır. ” şeklindedir. 1136 sayılı Kanun’un (1136 sayılı Kanun) 34 üncü maddesi; “Avukatlar, yüklendikleri görevleri bu görevin kutsallığına yakışır bir şekilde özen, doğruluk ve onur içinde yerine getirmek ve avukatlık unvanının gerektirdiği saygı ve güvene uygun biçimde davranmak ve Türkiye Barolar Birliğince belirlenen meslek kurallarına uymakla yükümlüdürler.” ;Aynı Kanun’un 174 üncü maddesi; “Avukatın azli halinde ücretin tamamı verilir. Şu kadar ki, avukat kusur veya ihmalinden dolayı azledilmiş ise ücretin ödenmesi gerekmez.” hükümlerini içermektedir.
İş sahibi haklı azil ile avukatı azlettiğini ispat etmekle yükümlüdür. Burada tanık dinlenebilmektedir. İş sahibi avukatı haklı nedenle azlettiğini ispat etmediğinde de azil geçerlidir, fakat sonuçları farklıdır. Azil esnasında bir sebep gösterilmese de yargılama sırasında haklı bir sebebe dayanılabilir. İş sahibi azlin haklılığına ilişkin birden fazla sebebe de dayanabilir. Azlin haklı veya haksız olduğunu belirleyen mahkeme kararının gerekçesinde bu hususu tartışarak belirlemelidir. Azlin haklı olup olmadığı konusu Avukatlık Kanununun 34. Maddesi dikkate alınarak belirlenir. 8 avukatın işi takipsiz bırakması, sık sık mazeret vererek duruşmalara katılmaması, zamanında bilgi vermemesi, eksik bilgi vermesi alınan paraları müvekkiline bildirmemesi yaptığı kesintileri açıklamamış olması vb sebeplerle haklı azil gerçekleşebilmektedir. Haklı azil durumunda azil tarihinde tamamlanmış işler karşılığında avukat ücrete hak kazanacaktır. Emsal Yargıtay Kararı aşağıdadır. “1136 sayılı Kanun’un 174 üncü maddesi ve Dairemizin yerleşmiş içtihatlarına göre haklı azil halinde ancak azil tarihinde tamamlanmış işler karşılığında avukat ücrete hak kazanacak olup, davacıların vekil olarak takip ettiği Ankara 16. İcra Müdürlüğünün 2014/17622 Esas sayılı dosyasında 09.11.2015 ile 07.09.2017 tarihleri arasında peyderpey dosya borcunun tahsil edildiği, İcra Müdürlüğü tarafından 15.10.2017 tarihinde icra dosyası borçlusu Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından dosyaya yatırılan fazla miktarın iade edildiği, bu durumda azil tarihi olan 03.11.2017 tarihinden önce dosyadaki alacak tamamen tahsil edilmekle, dosyanın azilden önce tamamlanmış işlerden olduğu ve davacı avukatların bu dosya yönünden akdi ve karşı yan vekalet ücretine hak kazanmış oldukları anlaşılmakla, Ankara 16. İcra Müdürlüğünün 2014/17622 Esas sayılı dosyası için de akdi ve karşı yan vekalet ücretlerinin hesaplanması ve davacıların uhdesinde tuttuğu miktarlarla karşılaştırmak suretiyle alacakları bulunup bulunmadığının tespit edilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, icra dosyası yönünden vekalet ücreti hesaplanmaksızın düzenlenen bilirkişi raporu hükme esas alınarak karar verilmiş olması usul ve kanuna aykırı olup kararın bozulması gerekmiştir. Y 3. HD. 2023/1058, 2024/613”
5.Haklı Nedenle Azil Durumunda Ücret
Azil avukatın kusur ve ihmalinden kaynaklanmış ise kendisine ücret ödenmeyecektir. İş sahibinin gerekli masrafları zamanında vermeyip, işin yavaş yürüdüğünü iddia etmesi, avukattan hukuka aykırı taleplerde bulunarak bunu gerçekleştirmediği için azletmesi, avukatından bilgi ve belge saklaması sonrasında avukatın işi iyi yürütmediğini iddia etmesi, iş sahibinin işi başka bir avukatla yürütmesi, , karşı yan ile anlaşarak işi takip etmek istemediğinden avukatı azletmesi vb hususlar haksız azil işlemine örneklerdir. Haksız azilde avukat akdi vekalet ücreti ve karşı yan vekalet ücretini yani ücretin tamamını hak edecektir. Avukatlık Kanunu 164/4 maddesi gereği dava ve takibin hangi aşamasında olduğuna bakılmaksızın ücret alacağı muaccel hale gelecektir.
Av. Yalçın TORUN
Uyarı; Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.