Ayrımcılık Nedeniyle Meslekten Çıkarma
1.Giriş
7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun madde 8/6-a hükmü uyarınca “Görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapmak veya personel arasında bu yolda ayrım yapıcı tutum ve davranışlarda bulunmak” disiplinsizliği meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmaktadır. Meslekten çıkarma cezası ise Kanunun 7. maddesinde “Personelin emniyet, jandarma ve sahil güvenlik teşkilatlarında bir daha çalıştırılmamak üzere meslekten çıkarılmasıdır.” şeklinde tanımlanmıştır.
2. Açıklamalar
Anayasa madde 10 hükmüne göre herkes dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Bu unsurlar üzerinden insanlar arasında ayrım yapmak hem Anayasaya hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine aykırıdır. Nitekim TCK madde 122’de ayrımcılık bir suç olarak nitelendirilmiştir. Ayrımcılık aynı zamanda 7068 sayılı Kanunda da ağır bir disiplinsizlik olarak tespit edildiği üzere meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılması öngörülmüştür.
Ayrımcılık disiplinsizliğinin gerçekleştiğinin kabulü için ayrımcılığın; belli ve gerçek kişileri hedef alması, görevdeyken yapılması ve kasıtlı olması gerekmektedir. Ayrımcılık yazılı ve sözlü olabileceği gibi aynı zamanda her çeşit hal, hareket ve muamele yoluyla bir kişinin dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep gibi unsurlar üzerinden ayrıştırılması şeklinde de gerçekleşebilmektedir.
3. Meslekten Çıkarma Cezası Vermeye Yetkili Mercii
Disiplin amirleri tarafından meslekten çıkarma cezası verilemez. Meslekten çıkarma disiplin cezası ancak disiplin kurulları tarafından verilebilen bir cezadır. Nitekim meslekten çıkarma disiplin cezasını vermeye yetkili disiplin kurulları ilgilinin rütbesine göre değişiklik göstermektedir. Emniyet personelleri bakımından personelin rütbesine göre hangi disiplin kurulu tarafından meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılabileceği Kanunun 17. maddesinde düzenlenmiş iken Jandarma personelleri açısından bu husus Kanunun 20. maddesinden düzenleme altına alınmıştır.
4. Zamanaşımı ve Yetkili Mahkeme
7068 sayılı Kanun madde 29’da disiplin cezalarına ilişkin zamanaşımı süreleri öngörülmüştür. Meslekten çıkarma cezası bakımından; fiilin işlendiğinin disiplin amiri tarafından öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde ve herhalde disiplin cezasını gerektiren fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğramaktadır.
Personele verilen meslekten çıkarma disiplin cezası niteliği itibariyle idari işlem mahiyetinde olduğundan, disiplin cezasının iptali için başvurulacak görevli ve yetkili mahkeme disiplin cezasını alan personelin görevli bulunduğu yerdeki İdare Mahkemeleridir.
5.Hukuki Çare
7068 sayılı Kanun madde 8/6-a uyarınca “Görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapmak veya personel arasında bu yolda ayrım yapıcı tutum ve davranışlarda bulunmak” disiplinsizliği nedeniyle meslekten çıkarma disiplin cezası alan personelin bu disiplin cezasına itiraz etmesi mümkün olmayıp idari yargı yoluna başvurması gerekmektedir. Çünkü Kanunun 30/5. maddesinde disiplin kurullarının verdiği disiplin cezalarına karşı ancak idari yargı yoluna başvurulabileceği düzenlenmiştir.
Bu kapsamda; meslekten çıkarma cezası alan personelin, ceza kararı kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içerisinde kendisinin görevli bulunduğu yerin İdare Mahkemelerinde iptal davası açması gerekir. İptal davası ile birlikte yürütmenin durdurulması talebinde bulunulması hak kayıplarının önlenmesi açısından çok önemlidir.
Meslekten çıkarma disiplin cezasının iptali halinde ise ilgili personelin yoksun kaldığı parasal haklarının ve özlük haklarının iadesini talep etme hakkı mevcuttur. İdareye karşı tam yargı davası açılarak manevi tazminat, özlük haklarının iadesi ve yoksun kalınan parasal hakların ödenmesi istenebilir. Tam yargı davası sonrasında ilgili merciilere idari başvuru yapılarak, mahkeme ilamının yerine getirilmesi ve mahkemece iptal edilen disiplin cezası neticesinde geçmişe dönük olarak meydana gelen zararların telafisi talep edilebilecektir.
Stj. Av. Nurullah ÖZÜN & Av. Yalçın TORUN
Uyarı
Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Stj.Av. Nurullah ÖZÜN’e Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.