İnfaz Hukukunun Temel İlkeleri

(Tekerrür, Koşullu Salıverilme, Erteleme, Cezaların İçtimaı, Müddetname, Çağrı Kağıdı, Adli Sicil ve Arşiv Kaydının Silinmesi)

 İnfaz Hukuku Kurallarının Derhal Uygulanması,   (Erteleme Koşullu Salıverilme ve Tekerüre İlişkin Hükümler) 

            İnfaz hukuku kuralları derhal uygulanacak kurallardır.  Erteleme, koşullu salıverilme ve tekerrüre ilişkin hükümler bu kuralın istisnasıdır. (TCK m.7/3) Erteleme, koşullu salıverilme ve tekerrüre ilişkin hükümlerde değişiklik yapıldığında  lehe olan hükümler uygulanır . Lehe olan hükümler uygulanırken belirlenen ceza hükmüne uygulanacak  hükümler belirlenirken  yeni yürürlüğe giren hükümler ile önceki hükümler mukayese edilerek lehe olan hükümler uygulanır.(TCK m. 9/3)

Cezanın İnfazında  Hüküm Öncesi Özgürlüğü Kısıtlayan  İşlemlerin Dikkate Alınması  (Tutukluluk süresi,   konutu terk etmeme tedbiri ve tedavi tedbiri vb.)

            Kesin hüküm öncesi özgürlüğü kısıtlayan işlemler ve bütün haller  temel hapis cezasından mahsup edilir.  Hükmün kesinleşmesinden önce işlenen diğer suçlara ilişkin özgürlüğü kısıtlayan işlemlerde/hallerde de bu husus dikkate alınır.  Örneğin uyuşturucu tedavisinde tedavide geçen süre, konutu terk etmeme yükümlülüğü ve tutuklamam vb.  özgürlüğü kısıtlayan işlemlerde  cezanın infazında dikkate alınarak mahsup uygulanır.

Adli para cezalarında bir günün karşılığı 500 TL olarak hesaplanır.

Cezaların İçtimaı (Toplanması ) (CGİK m.99, 101)

            Biren fazla kesinleşmiş cezanın varlığı durumunda cezaların toplanması infaz hakimliğince gerçekleştirilir.  Yetkili İnfaz Hakimliği en fazla kesinleşmiş cezayı veren yer İnfaz Hakimliğidir. Karar karşı itiraz edilebilir.

Tekerrürün İnfaz Süresine ve İnfaz Rejimine Etkisi  (Mükerrirlerin Durumu)

            Kesin hüküm sonrası yeni bir suç işlenirse tekerrür hükümleri uygulanır.   Tekerrür hükümlerinin uygulanması için 5 yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda 5 yıl içerisinde 5 yıldan az hapis cezası veya adli para cezası gerektiren suçlarda 3 yıl içerisinde  kasten yeni  bir suç işlenirse birinci tekerrür de  seçimlik cezalarda  adli para cezası yerine hapis cezası uygulanır,  cezanın infazı sonrası denetimli serbestlik hükümleri uygulanır,  ayrıca mükerrirlere ilişkin  infaz rejimi uygulanır. İkinci tekerrürü de ise koşullu salı verilmeye ilişkin hükümler uygulanmaz.  Tekerrürün uygulanması için cezanın infazı gerekmez.  18 yaşından küçükken işlenen suçlarda tekerrür uygulanmaz. Sırf askeri suç tekerrüre sebep olmaz. (TCK m.58, CİGK m.108)

İnfaz Sürecinde Görevli ve Yetkili Makamlar

            Mahkeme hükmün infazını onaylar ve savcılık makamına gönderir. İnfaz Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülür İnfaz sürecinde görevli makamlar İnfaz Savcılığı, Denetimli Serbestlik Müdürlüğü ve Ceza İnfaz Kurumudur.  Bahsedilen bu makamların işlemlerine karşı İnfaz Hakimliğine  şikayette bulunulur.  Şikayet reddedilirse hakimlik kararına karşı yargı çevresi içerisindeki 1.Ağır Ceza Mahkemesine itiraz edilir. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir.  Kesin karara karşı kanun yararına bozmaya gidilebilir

İnfaz Nedeniyle Düzenlenecek Yakalama Emri ve Çağrı Kağıdı

            Savcılık makamı infazın gerçekleşmesi için  taksirle işlenen suçlarda 5 yıldan az hapis,  kasten işlenen suçlarda 3 yıldan az hapis cezası gerektiren mahkumiyet hallerinde çağrı kağıdı, diğer mahkumiyet hallerinde   yakalama emri  düzenler. Çağrı kağıdı hükümlünün cezasını çekmesi için çağrılmasıdır.  Hükümlü nerede çağrıya uyarsa orada infaza başlanır. Bu durum infaz yerinin belirlenmesi açısından hükümlünün lehine sonuç doğurur. Çağrı kağıdı  sonrası veya çağrı kağıdı düzenlenmesinden önce savcılığa başvuran hükümlü cezanın infazının ertelenmesini de talep edebilir.      Çağrı kağıdı ile çağrıldıktan sonra 10 gün içerisinde gelmeyen hükümlü için yakalama emri düzenlenir.

Cezanın İnfazında Müddetname/ Süre Belgesi (CGİK m. 20/4)

            İnfaz müddetname ile başlar.  Müddetname de mahkumun salı verileceği tarih, ceza süresi, hangi mahkeme hükmüne ilişkin olduğu, hükümlünün infaz kurumuna alınış tarihi ve bunun gibi bilgileri içerir. Müddetnaminin süresini ilişkin her zaman İnfaz Hakimliğine şikayet yoluyla başvurmak mümkündür CİGK 98  1-b

Cezanın İnfazının  Ertelenmesi

            Hükümlünün ağır akıl hastalığı, bir yeni doğum yapmış olması, ağır hastalığının bulunması, çocuğun hastalığı nedeniyle (CGİK m. 16) hükümlünün başvurusu üzerine cezanın infazı ertelenebilir.  Hükümlü çağrı kağıdı ile çağrıldığında veya  çağrı kağıdı ile çağrılmadan önce doğrudan kendisi savcılığa müracaat eden hükümlü  cezanın ertelenmesi talebinde bulunabilir.  Hükümlünün talepte bulunması  durumunda her defasında bir yılı geçmeyecek şekilde 2 kez infaz ertelenebilir.  İnfazın ertelenme rejimi terör ile örgüt suçlarında ve mükerrirlere uygulanmaz.

İnfaz Hakimliği

       Cezanın infazına ilişkin hükümlerde sıkıntı varsa başvurulacak merci Ceza İnfaz Hakimliğidir.  Bu yolun adı şikayettir. Ceza İnfaz Hakimliğine şikayet cezanın infazına ilişkin işlemin tesis edildiği günden itibaren 15 gün,  her halükarda 30 gün içerisinde yapılması gerekmektedir.  Müddetnamenin hesabında sıkıntı varsa burada başvuru süresi aranmaz. (İHK m.4, 5)

Adli Sicil Kaydı ve Arşiv Kaydının  Silinmesi (Adli Sicil Kanunu m.9)

      Cezanın infazının tamamlanması, diğer bir ifadeyle hak edilerek tahliyenin gerçekleşmesi durumunda adli sicil kaydı silinerek arşiv kaydına alınır. Bunun dışında genel af ve ceza zaman aşımının dolması durumunda da silme işlemi gerçekleştirilerek ceza arşiv kaydına alınır.  Silme işlemini gerçekleştirecek kurum Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğüdür.  Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü kararları idari bir işlem olup, idari yargıda bu kararlara karşı başvurmak mümkündür Adli sicil kaydının silinerek arşiv kaydına alınması e devlet üzerinden de yapılabilmektedir.   Arşiv kayıtları,  ilgilinin ölümü üzerine, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınması koşuluyla onbeş yıl geçmesiyle, yasaklanmış hakların geri verilmesi kararı alınması koşulu aranmaksızın otuz yıl geçmesiyle, diğer mahkumiyetler bakımından kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren beş yıl geçmesiyle, tamamen silinecektir (Adli Sicil Kanunu m 12) . Arşiv Kayıtlarına   Mahkeme, hakim ve Cumhuriyet Başsavcılığı doğrudan doğruya,  Kolluk ve diğer kamu kurum ve kuruluşları Adalet Bakanının onayı ile, ulaşabilecektir. . Kamu kurum ve kuruluşları  arşiv kaydı alınmasını öngördüğü hallerde, Adalet Bakanlığının belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde ilgili kişiler hakkında adli sicil ve arşiv kayıtlarında sorgulama yapabilirler. (Adli Sicil Kanunu m. 13 )

Av.Yalçın TORUN