Asker ve Kolluk Personelinin Sicil İptal Davaları
GİRİŞ
Sicil, Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK), Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı gibi askeri ve kolluk kurumlarında görev yapan personelin mesleki yeterliliğini, disiplinini, görev başarısını ve terfiye uygunluğunu belirleyen en kritik belgelerden biridir. Sicil işlemlerinin hukuka aykırı düzenlenmesi, personelin kariyerini doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle sicil iptal davaları, mesleki geleceği etkileyen önemli bir yargısal denetim mekanizmasıdır.
YETKİLİ MAHKEMELER
Eskiden bu davalara Askeri Yüksek İdare Mahkemesi (AYİM) bakarken, 2017 yılında yapılan anayasa değişikliğiyle AYİM kapatılmıştır. Günümüzde:
Jandarma ve Sahil Güvenlik personeli için idari yargı (idare veya vergi mahkemeleri),
TSK personeli için ise görevlerine göre yine idari yargı yolu açıktır.
Yetkili mahkeme, genellikle sicil işlemini gerçekleştiren idarenin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.
SİCİL İPTAL DAVALARINDA DİKKATE ALINAN KRİTERLER
Sicil iptaline ilişkin yargı kararları incelendiğinde şu kriterlerin öne çıktığı görülmektedir:
Objektiflik ve Tarafsızlık: Sicil üstlerinin, sicil düzenlerken kişisel değerlendirme, hissi kanaat, intikam saiki gibi unsurlardan uzak kalması zorunludur.
Menfi kanaat belirtme yasağı: Sicil belgesinde olumsuz kanaat belirtilmişse bunun açık ve somut verilere dayanması gerekir.
Geçmiş sicillerle tutarlılık: Yüksek sicillerin ardından ani ve izahsız düşüşler yargı tarafından şüpheyle karşılanmakta ve sicil iptali sebebi sayılabilmektedir.
Üç ay birlikte çalışma şartı: Sicil üstü ile değerlendirilen personel arasında en az 3 aylık fiili birlikte çalışma bulunması gerekir.
ZAMANAŞIMI VE DAVA AÇMA SÜRESİ
Sicil iptal davalarında en çok sorulan konulardan biri, dava açma süresidir. Hukuken sicil belgesi tebliğ edilmediği sürece dava açma süresi başlamaz. Ancak uygulamada:
Sicil sonucu öğrenildiği tarihten itibaren 60 gün içinde idari dava açılması gerekir.
Tebliğ yoksa ve personel sicil notunu öğrendiyse, bu öğrenme tarihi esas alınır.
Bazı yargı kararları ve görüşler, zaman aşımı olmadığını, yıllar önceki sicillerin bile iptalinin mümkün olabileceğini belirtmektedir.
DİĞER HUSUSLAR
Subaylığa geçiş ve terfilerde sicil etkisi: Sicil notları, subaylığa geçişte ve terfilerde doğrudan etkili olup, sicil iptali bu süreçler için kritik önemdedir.
Sicil üstünün hukuka aykırı takdir yetkisi kullanımı: Eğer üst, hukuka uygun gerekçelere dayanmadan düşük sicil verirse bu durum iptal sebebidir.
Takdirname, ödül ve ceza geçmişi: Sicil değerlendirmesinde, takdir ve ödül belgeleri ile disiplin cezaları dikkate alınmakta ve dava sürecinde bunlar önemli delil olarak kullanılmaktadır.
SONUÇ
Sicil iptal davaları, yalnızca hukuka aykırı işlem yapılmış personelin hakkını korumakla kalmaz; aynı zamanda TSK ve kolluk kuvvetlerinde liyakat ilkesinin korunması açısından da önem taşır. Sicil notları; terfi, tayin, kurs, görev ve ödüllendirme gibi birçok işlemde belirleyici olduğu için, bu konuda yaşanan haksızlıkların yargı yoluyla giderilmesi mümkün ve gereklidir.
Stj.Av.Şirin ÇAKIR
Av.Yalçın TORUN
Uyarı; Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Stj.Av.Şirin ÇAKIR, ve Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.