Disiplinsizliğin Tanımında Belirtilen Fiil İşlenmeden Yani Tipiklik Şartı Oluşmadan Verilen Disiplin Cezası Hukuka Aykırıdır
İSTİNAF YOLUNA BAŞVURAN (DAVACI) : …
VEKİLİ : AV. YALÇIN TORUN / (e-tebligat)
İSTİNAF YOLUNA BAŞVURAN (DAVALI) : … VALİLİĞİ / (e-tebligat)
VEKİLİ : AV. … / (aynı adreste)
İSTEMİN ÖZETİ : … ili, … İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde jandarma astsubay kıdemli çavuş olarak görev yapan davacı tarafından, hakkında başlatılan disiplin soruşturması neticesinde “Görev dışında amir ve üstlerine saygısız davranmak” hükmüne aykırı davrandığı gerekçesiyle 7068 sayılı Kanunun 8/3/a-5 maddesi uyarınca “Üç Gün Aylıktan Kesme” cezası ile cezalandırılmasına ilişkin … Valiliği İl Jandarma Konutanlığı’nın … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; “Uyuşmazlıkta; disiplin soruşturması kapsamında düzenlenen … tarihli soruşturma raporunda davacının alınan ifadesinde özetle; ” … günü sabah saat … ile … günü sabah saat … arasında … J.Krk.K.lığı emrinde nöbetçi astsubay, hazır kıt’a ve yol kontrol ve arama noktasında devriye komutanı olarak görevli olduğu, ilgili tutnakta belirtildiği üzere, nöbetçi astsubay olarak görevlendirildiği ve sorumlu olduğu saat aralığının … tarihi sabah saat … ile … tarihi sabah … olduğu, nöbet tarihinde sorumlu olduğu mesai saatlerine riayet ederek, görevini gereği gibi yerine getirdiği, … tarihi saat … sıralarında bitiş saatine uygun olarak yol kontrol ve arama noktasını Uzm.Çvş. …’ ya devrederek … İl J.K.’ lığı istikametine doğru … İlçe J.K. J.Yb. … ile görüşmek üzere hareket ettiği, … İlçe J.K. J.Yb. …’nin odasında iken … J.Krk.K. J.Asb.Üçvş. … tarafından 1-2 kez arandığını, ancak cep telefonu sessiz konumda bulunduğu için duymadığını, akabinde … İlçe J.K.’nın ısrarla karakola dönüp, tutanağı imzalaması gerektiğini belirttiği, kendisini ifade etme fırsatı vermediği için ve aylardır yaşadığı olumsuz durumları anlatmak üzere, İl J.K.Yrd. J.Alb. …’in yanına görüşmeye gittiği esnada telefonu elinde iken … J.Krk.K. J.Ash.Kad.Üçvş, …’nın aradığını gördüğünü, aramaya tekmil vererek askeri nizam içerisinde cevapladığını, karakol komutanı kendisine nerede olduğunu ve yol kontrol ve arama noktasını kime devrettiğini sorduğu kendisinin de … günü saat …-… saatleri arasında, görevli olan Uzm.Çvş. …’ya görev yerinde ve karakolda devrettiğini, gece yaşanan habersiz denetleme ile ilgili … İl J.K.lığında bulunduğunu belirttiğini, akabinde Krk.K.’nın karakola dönmesi ve gece yapılan habersiz denetleme tutanağını imzalamasını istediğini, kendisinin de defaten imzadan imtina edeceğini belirttiğini, görüşmeyi sonlandırdıklarını, aradan çok zaman geçmeden, tekrar ısrarla Krk.K.’nın kendisini arayarak hemen karakola geri dönmesini, aksi durumda tutanak tutacağını, ikinci cezayı yersin diyerek görüşmesini sürdürdüğünü, tahrik edici tutum karşısında kendisinin de “siz beni tehdit mi ediyorsunuz” dediğini ve ikinci görüşmeyi de sonlandırdıklarını..” ifadelerine yer verdiği, J. Kad. Çvş. …’nun alınan ifadesinde özetle;”… Karakol komutanının … astsubayı (davacıyı) kendi telefonuyla aradığı, ancak kendisinin telefonu açmadığı, yaklaşık 10-15.dk. sonra tekrar aradığını ve bu sefer … astsubayın telefonunu açtığı, Karakol komutanının telefonunun hoparlörünü açtığı ve kendilerinin de duymasını istediğini, … Astsubaya “Neden telefonunu açmıyorsun? Haber vermeden neden görev yerinden ayrıldın? Toplantı yapacağız, karakola gelir misin” dediğini, … Astsubay’ın ise “Gelip gelmemeyi düşünüyorum, şu an düşünce aşamasındayım” dediğini ve görüşmenin sonlandığını…” beyan ettiğini, J.Asb.Üçvş …’nın alınan İfadesinde özetle ;”… Kormutanın odasında, J.Asb.Üçvş. … ve Uzm. Kad.Çvş. …’nun yanındayken J.Asb.Kd.Çvş. …’ (davacıyı) telefon ile aradığını, ancak telefona cevap vermediğini, yaklaşık 10-15. dk. sonra tekrar aradığını ve telefonu açtığında hemen hoparlörü açtığını ve J.Asb.Kd.Çvş. …“Neden telefonunu açmıyorsun? Haber vermeden neden görev yerinden ayrıldın? Toplantı yapacağız, karakola gelir misin” dediğini. Cevaben; “Gelip gelmemeyi düşünüyorum, şuan düşünce aşamasındayım, muhtemelen gelmem” dediğini ve görüşmenin sonlandığını…” beyan ettiğini, J.Asb.Üçvş. …’nin alınan ifadesinde özetle; “…Karakol komutanının … astsubayı kendi telefonuyla aradığını, ancak kendisinin telefonu açmadığını, yaklaşık 10-15.dk, sonra tekrar aradığını ve bu sefer … Astsubay’ın telefonunu açtığını, Karakol Komutanının telefonunun hoparlörünü açtığı ve kendilerinin de duymasını istediğini, J.Asb.Kd.Çvş. …“Neden telefonunu açmıyorsun? Haber vermeden neden görev yerinden ayrıldın? Toplantı yapacağız, karakola gelir misin” dediğini, cevaben; “Gelip gelmemeyi düşünüyorum, şuan düşünce aşamasındayım, muhtemelen gelmem” dediğini ve görüşmenin sonlandığını…” beyan ettiği, öte yandan … tarihli tutanak ile ifadelerde yer verilen telefon görüşmesinin de kayıt altına alındığı görülmektedir.
Bu durumda, dava dosyasındaki bilgi ve belgelerden, davacının komutanına hitaben “gelip gelmemeyi düşünüyorum şu an düşünce aşamasındayım ” demek suretiyle askeri hiyerarşi içerisinde amirine karşı saygı sınırlarını aşacak nitelikte davranış ve tutumda bulunduğunun sabit olduğu görülmekle, davacının “Görev dışında amir ve üstlerine saygısız davranmak” fiilini işlediği sübuta erdiğinden, davacının eylemine uyan 7068 sayılı Kanunun 8/3-a/5 maddesi uyarınca “3 Günlük Aylıktan Kesme Cezası” ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Öte yandan, davalı vekili tarafından savunma dilekçesi verilmediği, Mahkememizce yapılan ara karar üzerine bilgi/belge gönderildiği görüldüğünden, davalı taraf lehine avukatlık ücretine hükmedilmemiştir.” gerekçesiyle davanın reddine dair … İdare Mahkemesi’nin … gün ve E:… K:… sayılı kararının; davacı tarafından; tahrik edici ve bezdirme niteliği taşıyan davranışlara maruz kaldığı, saldırgan bir üsluptan çok yardım isteği içeren ve çaresizliğini vurgulayan ifadelerle yardım arayışında olduğu, amirine saygısızca davranışlarda bulunmadığı, verilen disiplin cezasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması, davalı idare tarafından ise; idare lehine avukatlık ücreti takdir edilmesi gerektiği ileri sürülerek kaldırılması istenilmektedir.
DAVACININ İSTİNAFA CEVABININ ÖZETİ : İstinafa konu kararın hukuka uygun olduğu ileri sürülerek istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
DAVALI İDARENİN İSTİNAFA CEVABININ ÖZETİ : İstinafa konu kararın hukuka uygun olduğu ileri sürülerek istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesince işin gereği görüşüldü:
Dava; … ili, … İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde jandarma astsubay kıdemli çavuş olarak görev yapan davacı tarafından, hakkında başlatılan disiplin soruşturması neticesinde “Görev dışında amir ve üstlerine saygısız davranmak” hükmüne aykırı davrandığı gerekçesiyle 7068 sayılı Kanunun 8/3/a-5 maddesi uyarınca “Üç Gün Aylıktan Kesme” cezası ile cezalandırılmasına ilişkin … Valiliği İl Jandarma Konutanlığı’nın … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
Davacının istinaf istemi yönünden:
7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun’un 8-3/a-5 maddesinde; ”Üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektiren fiiller; … 5) Görev dışında amir ve üstlerine saygısız davranmak” hükmüne yer verilmiş ve Kanuna ek “Emniyet Personeli Disiplin Ceza Puanları” başlıklı (1) Sayılı Çizelge’de “aylıktan kesme” cezasının ceza puanı üç (3) olarak belirlenmiştir.
Aynı Kanunun 27/2. maddesinde, “Yapılan soruşturma sonucunda fiilin, disiplin kurulunun görev alanına giren başka bir disiplinsizliği oluşturduğu anlaşılırsa buna uygun olan disiplin cezası tayin edilir.” hükmüne yer verilmiş, 31. maddesinde; “(1) Disiplin amirleri veya disiplin kurulları tarafından savunma alınmadan disiplin cezası verilemez. (2) Disiplin amirince veya yetkili disiplin kurulu başkanı ya da görevlendireceği kurul üyelerinden biri tarafından ilgiliden savunma istenir. Savunma için verilen süre yedi günden az olamaz. Süresi içinde savunmasını yapmayan personel, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır. (3) Hakkında disiplin soruşturması yapılan personel, ikinci fıkra gereğince kendisinden savunma istenmesinden itibaren soruşturma evrakını inceleme hakkına sahiptir. (4) Hakkında meslekten çıkarma cezası veya Devlet memurluğundan çıkarma cezası istenen personel, soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahiptir.” hükmüne yer verilmiş, 34. maddesinin 1. fıkrasında, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Yasanın disipline ilişkin hükümlerinin uygulanacağı öngörülmüştür.
Dava dosyasının incelenmesinden; … ili, … İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde jandarma astsubay kıdemli çavuş olarak görev yapan davacının, … J.Krk.K.lığı-Daimi Yol Kontrol Noktası’nda … günü saat… sıralarında … İlçe Jandarma Komutanı Jandarma Yarbay … ve … J.Krk.K. J.Asb.Kad.Üçvş. … tarafından habersiz olarak yapılan denetim akabinde J.Asb.Kd.Çvş, … denetlemede tespit edilen eksikliklerle İlgili karakol komutanı ile herhangi bir değerlendirme yapmadan görev yerinden ayrıldığı, karakol komutanı tarafından kendisi telefonla aranmasına rağmen önce cevap vermediği akabinde cevap verirken görgü ve nezaket kurallarına aykırı konuşma yaptığının tespit edildiğinden bahisle disiplin soruşturması başlatıldığı, yürütülen diplin soruşturması neticesinde “Görev dışında amir ve üstlerine saygısız davranmak” fiilini işlediği sonucuna varılarak 7068 sayılı Kanun’un 8/3-a/5 maddesi uyarınca 3 günlük aylıktan kesme cezası ile cezalandırılmasının teklif edildiği, getirilen teklif doğrultusunda … Valiliği İl Jandarma Konutanlığı’nın … tarih ve … sayılı işlemi ile 7068 sayılı Kanun’un 8/3-a/5 maddesi uyarınca 3 günlük aylıktan kesme cezası ile tecziye edildiği ve anılı işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Disiplin cezaları, ağırlığı ve önemi sebebiyle Anayasa’nın 38. maddesindeki suç ve cezalara ilişkin kurallara tabi tutulmuşlardır.”Kanunsuz suç ve ceza olmaz” ilkesi uyarınca, ceza yaptırımına bağlanan her bir fiilin tanımının yapılması ve kanunun ne tür fiilleri suç sayarak yasakladığının hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirtilmesi gerekmektedir. Sözü edilen suç tanımlaması yapıldıktan sonra, suçun karşılığı olan cezanın ve suç sayılan fiili gerçekleştiren kamu görevlisinin hangi disiplin kuralını ihlal ettiğinin açık bir şekilde ortaya konulması da zorunludur. Söz konusu fiil, mevzuatta öngörülen tanıma uymuyorsa verilen disiplin cezasının hukuka aykırı olacağı açıktır.
Disiplin cezalarını düzenleyen kanunlarda personele verilecek ceza türleri ile bu cezaların verilmesini gerektiren eylem ve davranışların listelenmesi suretiyle belirlendiği görülmekte olup, bu sıralama yapılırken “durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre” denilmek suretiyle suçun kanunda tanımlanan tipe uygun olması gerektiği vurgulanmış, suçun tipiklik ya da kanunilik unsurunun ne kadar önemli olduğunu gösterecek şekilde; cezalandırılacak aynı veya benzer nitelikteki eylem veya tutumlar; özürlü veya özürsüz, kusurlu ve kusursuz, kasten veya kasıt olmadan yapılması ya da tutumun sürekliliği ve kesintili yapılması durumları için farklı cezalar öngörülmüştür. Böylece kanun koyucu, Anayasanın getirdiği, suçta ve cezada kanunilik ilkesini, açık tanımlamalarla ortaya koymuş olmaktadır. Bu durumda idareler de memurun herhangi bir eylemine ceza verecekleri zaman, eylemin kanundaki suç tipine tam olarak uyup uymadığını hiç bir tereddüde mahal bırakmayacak şekilde belirlemek, eylem suç tipine tam olarak uymamakta ise diğer suç tiplerine uygunluğunu araştırmak, bunlardan uyan cezayı vermek, eğer hiçbir suç tipine uygun değilse ceza vermekten kaçınmak zorundadırlar. Zira ceza hukukunda şüpheden ve belirsizlikten sanığın yararlanacağı evrensel bir ilke olarak benimsenmiştir.
Olayda; davacının, denetlemede tespit edilen eksikliklerle İlgili karakol komutanı ile herhangi bir değerlendirme yapmadan görev yerinden ayrıldığı, karakol komutanı tarafından kendisi telefonla aranmasına rağmen önce cevap vermediği akabinde cevap verirken görgü ve nezaket kurallarına aykırı konuşma yaptığının tespit edildiğinden bahisle disiplin soruşturması başlatıldığı, yürütülen diplin soruşturması neticesinde “Görev dışında amir ve üstlerine saygısız davranmak” fiilini işlediği sonucuna varılarak 7068 sayılı Kanun’un 8/3-a/5 maddesi uyarınca 3 günlük aylıktan kesme cezası ile cezalandırılmasının teklif edildiği, getirilen teklif doğrultusunda … Valiliği İl Jandarma Konutanlığı’nın … tarih ve … sayılı işlemi ile 7068 sayılı Kanun’un 8/3-a/5 maddesi uyarınca 3 günlük aylıktan kesme cezası ile tecziye edildiği görülmekte ise de, davacıya; görev yerini izinsiz terk ettiği, karakol komutanı aramasına rağmen telefona bakmadığı, sonrasında aralarında geçen telefon konuşmasında görgü ve nezaket kurallarına aykırı konuşma yaptığının tespit edildiği şeklinde fiillerin isnat edildiği, davacının hangi fiilinden dolayı cezalandırıldığının işlemde açıkça belli olmadığı, öte yandan davacının saygısızca değil nezaket kurallarına aykırı şekilde amiriyle telefonla konuştuğunun tespit edilmesine rağmen davacının “Görev dışında amir ve üstlerine saygısız davranmak” fiilini işlediği sonucuna varılarak 7068 sayılı Kanun’un 8/3-a/5 maddesi uyarınca 3 günlük aylıktan kesme cezası ile cezalandırıldığı, bu nedenle davacının görev dışında amir ve üstlerine saygısız davrandığından bahsedilemeyeceği açıktır.
Bu durumda, disiplin suçunun ancak yasanın ilgili maddesinde tarif edilen şekilde gerçekleşmesi halinde cezai müeyyide uygulanabilmesi olarak tanımlanan tipiklik unsuru göz önüne alındığında, davacının eyleminin “Görev dışında amir ve üstlerine saygısız davranmak” tanımına uymadığı, dolayısıyla davacıya isnat edilen fiilin bu kapsamda değerlendirilemeyeceği, diğer bir ifadeyle isnat edilen fiil ile anılan Kanun maddesinin örtüşmediği ve disiplin hukukunda yer alan “tipiklik” şartının gerçekleşmediği anlaşıldığından, anılan madde uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Davalı İdarenin istinaf istemine gelince:
Davanın reddine karar verilmiş olması ve kendilerini avukat marifetiyle temsil ettirmek suretiyle süresi içerisinde savunma verdiklerinden bahisle taraflarına vekalet ücreti ödenmesi gerektiği ileri sürülerek istinaf talebinde bulunulmuş ise de; Dairemizce dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş olması nedeniyle davalı idarenin istinaf isteminin reddine karar verilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle; davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, Van 2. İdare Mahkemesi’nin ……. gün ve E:2022/……, K:2023/……… sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, aşağıda dökümü yapılan istinaf aşamasına ait 147,25-TL davalı yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına, ilk derece ve istinaf aşamalarına ait toplam 1.029,65-TL davacı yargılama giderinin ve işbu kararın verildiği tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen 18.000,00-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, artan posta avansının Mahkemesince yatıranlara iadesine, bu kararın 2577 Sayılı İ.Y.U.K’nun 45. maddesi uyarınca kesin olduğunun taraflara bildirilmesine, 26/03/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Stj.Av.Hasan SEVİNÇ
Av.Yalçın TORUN
Uyarı; Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Stj.Av.Hasan SEVİNÇ, ve Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.