Kişi Hakkında Olumsuz Bir Husus Bulunmadığı Halde Annesi, Babası, Eşi, Kardeşi veya Akrabası Hakkındaki İstihbari Bilgilere Dayanılarak Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırmasının Olumsuz Sonuçlandırılması Hukuka Aykırıdır
ANKARA
BÖLGE IDARE MAHKEMESI
4. IDARI DAVA DAIRESI
ESAS NO : 2025/1155
KARAR NO : 2025/1724
ISTINAF BASVURUSUNDA BULUNAN
(DAVALI) : MILLI SAVUNMA BAKANLIGI
VEKILI : ………..
KARSI TARAF (DAVACI) : ……………..
VEKILI : AV. YALÇIN TORUN (E-Tebligat)
ISTEMIN ÖZETI : Ankara 15. Idare Mahkemesi’nce dava konusu islemin iptali yönünde verilen 10/11/2022 gün ve E:2022/2441, K:2022/2533 sayılı kararın; davalı idare vekili tarafından, Hava Kuvvetleri Komutanlıgı muvazzaf astsubay temini kapsamında yapılan seçim asamasında basarılı olan davacının adaylık islemlerinin, güvenlik sorusturmasının olumsuz olduguna karar verilmesi neticesinde iptal edildigi, ilgili mevzuat hükümleri uygun olarak islem tesis edildigi belirtilerek davanın reddi gerektigi ileri sürülerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETI : Mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadıgı savunularak
talebin reddine karar verilmesi istenilmektedir.
TÜRK MILLETI ADINA
Dava; Hava Kuvvetleri Komutanlıgı’nın dıs kaynaktan muvazzaf astsubay temini kapsamında ………yılında yapılan seçim asaması sınavlarında basarılı olarak dıs kaynaktan muvazzaf astsubay adayı olmaya hak kazanan davacı tarafından, hakkında yaptırılan güvenlik sorusturması ve arsiv arastırmasının olumsuz olması nedeniyle adaylıgının sonlandırılmasına iliskin islemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıstır. Idare Mahkemesince, olayda, davacı hakkında yapılan güvenlik sorusturmasında; “Sahıs hakında bilgi bulunmadıgı, kardesi ……..hakkında …………’de ‘Elde veya üstte tasınan esyayı çekip almak suretiyle hırsızlık’ suçundan islem yapıldıgı, para ve hapis cezası verildigi, ….’……..’de ‘Ruhsatsız atesli silahlarla mermileri satın alma veya tasıma veya bulundurma’ suçundan islem yapıldıgı ve mahkumiyet kararı verildigi” seklinde bilgi notu bulundugu gerekçesiyle ……….. tarihinde toplanan Milli Savunma Bakanlıgı Üst Degerlendirme Komisyonu tarafından askeri ögrenci adayı olan davacı hakkında olumsuz degerlendirme sonucuna ulasıldıgı ve bunun üzerine davacının dava konusu islem ile astsubay temel egitiminin sonlandırıldıgının anlasıldıgı, bu durumda, hukukun evrensel bir prensibi olan ceza sorumlulugunun sahsiligi ve hiç kimsenin baskasının fiilinden dolayı sorumlu tutulamayacagı prensibi göz önüne alındıgında, ideolojik herhangi bir faaliyeti bulunmayan ve herhangi bir suçtan hüküm giymemis olan davacının, bilgi notunda yer alan kardesi hakkındaki bilgiler nedeniyle güvenlik sorusturmasının olumsuz degerlendirilerek davacının astsubay temel egitiminin sonlandırılarak, ilisiginin kesilmesine iliskin dava konusu islemde hukuka uyarlık bulunmadıgı gerekçesiyle dava konusu islemin iptaline karar verilmistir.
26/10/1994 günlü, 4045 sayılı Güvenlik Sorusturması, Bazı Nedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu Personeli ile Kamu Görevine Alınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402 Numaralı Sıkıyönetim Kanununda Degisiklik Yapılmasına Iliskin Kanun’un 1. maddesinde; “Güvenlik Sorusturması ve Arsiv Arastırması; kamu kurum ve kuruluslarında, yetkili olmayan kisilerin bilgi sahibi olmaları halinde devlet güvenliginin, ulusal varlıgın ve bütünlügün, iç ve dıs menfaatlerin zarar görebilecegi veya tehlikeye düsebilecegi bilgi ve belgelerin bulundugu gizlilik dereceli birimler ile askeri, emniyet ve istihbarat teskilatlarında çalıstırılacak kamu personeli ve ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalısacak personel hakkında yapılır. Devletin güvenligini, ulusun varlıgını ve bütünlügünü iç ve dıs menfaatlerinin zarar görebilecegi veya tehlikeye düsebilecegi bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplarının tespiti, birim ve kısımların tanımlarının yapılması,
güvenlik sorusturmasının ve arsiv arastırmasının usul ve esasları ile bunu yapacak merciler ve üst kademe yöneticilerinin kimler oldugu Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüge konulacak yönetmelik ile düzenlenir.” hükmü yer almakta iken, 18/10/2018 tarihli ve 7148 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile Bazı Kanunlarda Degisiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 29. maddesiyle söz konusu maddeye 2. fıkra olarak; “Güvenlik sorusturması ve arsiv arastırması yapmakla görevli birimler, güvenlik sorusturması ve arsiv arastırması kapsamında bakanlıklar ile kamu kurum ve kurulusları arsivlerinden ve elektronik bilgi islem merkezlerinden bilgi ve belge almaya, 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin besinci ve 231 inci maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında tutulan kayıtlara ulasmaya, Cumhuriyet bassavcılıkları tarafından yürütülen sorusturma sonuçlarını, kovusturmaya yer olmadıgına dair kararlar ile kesinlesmis mahkeme kararlarını almaya yetkilidir.” hükmü eklenmis; anılan hüküm Anayasa Mahkemesinin 19/02/2020 günlü, E:2018/163, K:2020/13 sayılı kararı ile iptal edilmistir.
07/04/2021 günlü, 7315 sayılı Güvenlik Sorusturması ve Arsiv Arastırması Kanunu’nun “Amaç ve kapsam” baslıklı 1. maddesinde, “Bu Kanun, güvenlik sorusturması ve arsiv arastırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına iliskin temel ilkeleri, kimler hakkında yapılacagını, arastırma konusu edilecek bilgi ve belgelerin neler oldugunu, bu bilgilerin ne sekilde kullanılacagını, hangi mercilerin sorusturma ve arastırma yapacagını, Degerlendirme Komisyonunun olusumu ve çalısma usul, esaslarını, veri güvenligi ile verilerin saklanma ve silinme sürelerini düzenlemektedir.” hükmü; “Degistirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler” baslıklı 13. maddesinde, “(8) 26/10/1994 tarihli ve 4045 sayılı Güvenlik Sorusturması, Bazı Nedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu Personeli ile Kamu Görevine Alınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402 Numaralı Sıkıyönetim Kanununda Degisiklik Yapılmasına Iliskin Kanun yürürlükten kaldırılmıstır.” hükmü; “Atıflar” baslıklı 14. maddesinde, “(1) Mevzuatta 4045 sayılı Kanuna yapılan atıflar bu Kanuna yapılmıs sayılır.” hükmü düzenlenmistir.
Dava konusu islem tarihinde güvenlik sorusturması ve arsiv arastırması, 4045 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yapılmaktadır. Anılan Kanun’un 1. maddesinin Anayasa Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile iptal edilmesi ve 4045 sayılı Kanun uyarınca yapılan islemlere yönelik bireysel basvurularda verilen ihlal kararları dikkate alınarak kanun koyucu tarafından 7315 sayılı Kanun yürürlüge konulmus ve 4045 sayılı Kanun da yürürlükten kaldırılmıstır.
7315 Kanun’la, Anayasa Mahkemesi kararları dogrultusunda, güvenlik sorusturması ve/veya arsiv arastırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına iliskin temel ilkeler belirlenmis; kimler hakkında yapılacagı, arastırma konusu edilecek bilgi ve belgelerin neler oldugu, bu bilgilerin ne sekilde kullanılacagı, hangi mercilerce sorusturma ve arastırma yapılacagı, bu kapsamda Degerlendirme Komisyonunun olusumu ve çalısma usul, esasları, kisisel veri güvenligi ile kisisel verilerin saklanma ve silinme süreleri düzenlenmistir.
Bu itibarla, Anayasa Mahkemesi kararlarındaki kanuni düzeyde eksik düzenleme bulundugu yolundaki gerekçeler göz önüne alınmak suretiyle kanun koyucu tarafından 7315 sayılı Kanun’la yeni yasal düzenleme yapılmak suretiyle bu konudaki eksiklikler giderildiginden; somut olayda, kisisel verilerin güvenliginin saglanması ve özel hayatın gizliliginin korunması amacına yönelik olarak 7315 sayılı Kanun ile getirilen çerçevede degerlendirme yapılması gerektigi sonucuna varılmıstır.
Nitekim 7315 sayılı Kanun’un yürürlüge girdigi tarihten sonra Danıstay Idari Dava Daireleri Kurulunun pek çok kararında (günlü, E:2022/884, K:2023/1488; günlü, E:2022/667, K:2023/211; 23/01/2023 günlü, E:2022/882, K:2023/53 sayılı kararlar) güvenlik sorusturması ve arsiv arastırması kaynaklı uyusmazlıklarda 7315 sayılı Kanun çerçevesinde degerlendirme yapılması gerektigi belirtilmistir. Dava dosyasının incelenmesinden, Hava Kuvvetleri Komutanlıgı’nın dıs kaynaktan muvazzaf astsubay temini kapsamında ……… yılında yapılan seçim asaması sınavlarında basarılı olarak dıs kaynaktan muvazzaf astsubay adayı olmaya hak kazanan davacı hakkında yaptırılan güvenlik sorusturması ve arsiv arastırmasının olayda, davacı hakkında yapılan güvenlik sorusturmasında; “Sahıs hakında bilgi bulunmadıgı, kardesi ……….hakkında …….’de ‘Elde veya üstte tasınan esyayı çekip almak suretiyle hırsızlık’ suçundan islem yapıldıgı, para ve hapis cezası verildigi, ……..’de ‘Ruhsatsız atesli silahlarla mermileri satın alma veya tasıma veya bulundurma’ suçundan islem yapıldıgı ve mahkumiyet kararı verildigi” seklindeki bilgi notu esas alınarak olumsuz sonuçlandıgından bahisle adaylık islemlerinin sonlandırılması üzerine bakılan davanın açıldıgı anlasılmaktadır.
Dava konusu islem, 7315 sayılı Kanun kapsamında degerlendirildiginde; 7315 sayılı Kanun’un 4. ve 5. maddelerinde güvenlik sorusturması ve arsiv arastırması yapılırken hangi hususlara bakılacagı düzenlenmis olup, anılan düzenlemelerde kisi temelli inceleme yapılması gerektigi, kisiye yönelik elde edilen verilerin degerlendirmeye tabi tutulacagı ve arastırma yapılan kisi dısındaki sahıslara (anne, baba, es, kardes, akraba gibi) ait verilerin degerlendirilmede esas alınamayacagı açıktır.
Bu baglamda, davacının kardeşi hakkındaki istihbari bilginin davacı aleyhine degerlendirilemeyecegi açıktır. Bu durumda, davacı hakkında yapılan güvenlik sorusturması ve arsiv arastırması sonucunda kendisine yönelik olarak astsubay adayı olmasına engel teskil edecek herhangi bir bilgi bulumadıgı, davacının kardesiyle ilgili istihbari bilginin de 7315 sayılı Kanun hükümlerine göre davacı aleyhine degerlendirilemeyecegi dikkate alındıgında yukarıda belirtilen istihbari bilgiye dayanılarak davacının, güvenlik sorusturması ve arsiv arastırmasının olumsuz sonuçlandıgından bahsedilemeyecegi kanaatine varıldıgından dava konusu islemde hukuka uyarlık görülmemis olup, dava konusu islemin iptali yönünde verilen Idare Mahkemesi kararı da sonucu itibariyle yerinde görülmüstür.
Öte yandan, davacının diger sartları tasıyıp tasımadıgı hususunun davalı idarece ayrıca incelenebilecegi açıktır.
Açıklanan nedenlerle; davalı idare vekilince istinaf basvurusuna konu edilen karar, usul ve esas yönünden hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadıgından, 2577 sayılı Yasanın 45/3. maddesi uyarınca basvurunun yukarıda belirtilen gerekçe ile reddine, asagıda dökümü yapılan ……..TL istinaf ve temyiz asamasına ait yargılama giderinin istinaf basvurusunda bulunan üzerinde bırakılmasına ve posta gideri avansından artan miktarın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 333. maddesi uyarınca talep edilmesi halinde derhal, talep edilmemesi halinde ise, karar kesinlestikten sonra re’sen istinaf basvurusunda bulunana iadesine, 2577 sayılı Yasanın 46. maddesinin (d) bendi geregince 30 gün içerisinde Danıstaya temyiz yolu açık olmak üzere, 25/04/2025 tarihinde oybirligiyle karar verildi.
Av.Yalçın TORUN
Uyarı; Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.