Komutanlık Tasarrufuyla Görev Değişikliğinin Hukuka Aykırı Olması Ve Mahkemece İptali

Bu makalede komutanlık tasarrufuyla görev değişikliğinin hangi şartlar altında hukuka aykırı olabileceği  ve il içi atamaların hangi durumlarda hukuka aykırı olabileceği konuları ele alınmıştır.

a. İçtihat Özetleri Örnekleri

1 – Özeti:Zorlayıcı bir nedene dayalı çok kısa bir süreye ilişkin haller ile ek görev durumu müstesna olmak üzere; bir subayın atandırıldığı görev yeri dışında çalıştırılması mümkün değildir.

2 – Özeti:Subay ve astsubayların Kuvvet Konıutanlıklarınca atandırıldıkları görev yerlerinde çalıştırılmaları esas olup, istisnaen İç Hizmet Kanununun 20 nci maddesinin verdigi yetkiye dayarularak ve takdir hakkı objektif kullanılmak suretiyle,ast Komutanlıklarca durumun gerekli kıldıgı süre kadar, atandıkları görev yeri dışında gorevlendirilıneler i mumkündür.

3 – Özeti:Subayların atanmaları Subay Meslek Programları Yönetmeliğinde öngörülen mesleki gelişim süresine göre Kuvvet Komutanlıklarınca tesis edilebileceğinden; komutanlık tasarrufuyla satın alma komisyon başkan vekili olan davacının bu görevden alınarak bir başka yerde görevlendirilmesi hukuka aykırıdır. 

4 – Özeti:İç Hizmet Yönetmeliğinin 611.maddesi gereğince kışlalarda kurulan nizam karakollarında, vardiya sistemiyle geçici olarak personel görevlendirilmesi mümkün olup, bu şekildeki görev ihtiyacının karşılanması, atana yerinin değiştirilmesi anlamında bir görevlendirme kabul edilemeyeceğinden; davacı astsubayın nizam karakolunda görevlendirilmesinde hukuka aykırılık yoktur.

5 – Özeti:Davacı subayın 2.bölgede atanmış olduğu tabur komutanlığı görevinden tugay komutanının emriyle alınarak aynı tugaya bağlı bir başka garnizondaki tabur komutanıyla görev yerlerinin değiştirilmesi işlemi yetki, sebep ve amaç yönlerinden hukuka aykırılıkla sakatlanmıştır.

6 – Özeti:Barış kadrosu bulunmayan ve davacının görev yaptığı birliğin kadro ve teşkilat yapısı içinde bir ünite durumunda olan Aliağa Özel Eğitim Merkezinde, tesisin kontrol, gözetim ve idamesi için kış sezonu boyunca, atandığı göreviyle bağını sürekli olarak kesmeyecek şekilde davacı astsubayın görevlendirilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

7 – Özeti:Bir subayın yada astsubayın Atama Yönetmeliğinde gösterilen zorlayıcı ve ivedi haller olmadıkça atandırıldığı görev yeri dışında çalıştırılması mümkün olmadığından; davacı astsubayın süreklilik arzeden mahiyette ve atamaya yetkili makamın dahi tasvibini görmeyen, keza hizmet gerekleri ile bağdaşmayan görev yeri değişikliği işlemi hukuka aykırıdır.

8 – Özeti:Mevcut sağlık sorununa uygun şekilde KKK.lığınca ataması yapılan davacı astsubayın, atama makamının bilgisi dışında Komutanlık tasarrufuyla kıta kadrosunda görevlendirilmesi hukuka aykırıdır.

9 – Özeti: Atama yetkisine sahip makamın bilgisi dışında komutanlık tasarrufu ile yapılan geçici görevlendirme işleminde hukuka uyarlılık bulunmamaktadır.

b.Değerlendirme

1.Yukarıda ifade ettiğimiz yetkili makamlar dışındaki makamlarca personelin görevlendirilmesi ve yer değiştirmesinde işlem yetki açısından hukuka aykırıdır.

 Yetki açısından hukuka aykırılık :   İdare Hukuku öğretisinde klasik olarak “Astın üst yerine geçerek işlem tesis etmesi” şeklinde özetlenen fiili durumlarda, işlemin “yetki unsuru” yönünden hukuka aykırılıkla sakatlanacağı ve salt bu nedenle işlemin esası incelenmeden, yetki yönünden sakatlığına işaret edilerek iptali yoluna gidilmesi gerektiği ifade edilmekte; idari yargı uygulaması da bu doğrultuda bulunmaktadır. Nitekim ANAYASA’ nın 128 nci maddesinde yazılı olduğu ürere; “memurların ve diğer kamu görevlilerin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hak ve yükümlükleri… kanunla düzenlenir” hükmüne istinaden çıkartılmış bulunan 926 sayılı T.S.K. Personel Kanununun 121/a maddesinde aynen “Subay ve astsubayların atanmaları: a) Asteğmen Albay rütbelerindeki subaylar ile astsubayların atanmaları; Kuvvet Komutanlıklarınca… yapılır”

2.Görevlendirme ve yer değiştirme geçici olmalı zaruri olmalı ve hizmetin gereklerinden kaynaklanmalı subjektif olmamalıdır.

‘’Davacı hakkındaki vaki “atamalı olduğu görev yerinde çalıştırılması yolundaki istemin reddine dair” işlemin, süreklilik arzeden mahiyette ve atamaya yetkili makamın tasvibi dışında kalan bir işlem mesabesinde olduğu, işlemde “zaruret” ve “geçicilik” unsurlarından söz edilemeyeceği gibi, “hizmet gerekleri” genel amacını aştığı ve sübjektif bir mahiyete dönüşerek, genel bir atama imiş gibi devamlılık niteliği kazandığında da kuşku bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, sebep ve amaç unsurları bakımından hukuka aykırı bulunan İŞLEMİN İPTALİNE,’’

 3.Yetkili makam tarafından atama için belirlenen zaman dışında ancakgörev ihtiyaçları ve diğer idari ve zaruri sebeplerle atama yapılabilir. Bu duruma aykırı işlemler hukuka uygun değildir.

4.Görevlendirme işlemi Yetkili Komutanlığın  atanan personelin a) Garnizon kalış süresi, b) Eşlerin çalışma durumu, e) Çocukların öğrenim gereksinmelerini dkkate alarak yaptığı işlemdir. Bu durumda komutanlık emriyle görevlendirme işlemi (yetkili komutanın onayı olmaksızın) görevlendirilen şahsın bütün haklarını göz ardı edebilir. Bu durumda bu görevlendirme işlemi hukuka aykırıdır.

5.Kurs ve eğitim görerek atandığı görev dışında görevlendirilen personelin görevlendirme işlemi hukuka aykırıdır.  Silah teknisyeninin idari kısımda görevlendirilmesi gibi.

c.Mevzuat

1.926 sayılı TSK Personel Kanunu

Madde 121- Subay ve astsubayların atanmaları:

a) (Değişik bent: 29/07/1983 – 2870/10 md.) Asteğmen-albay rütbelerindeki subaylar ile astsubayların atanmaları; Kuvvet Komutanlıklarınca, yapılır.

2.2803 sayılı Kanun

Madde 14 – Subay, astsubay ve uzman jandarmanın atanmaları;

a) Asteğmen – albay (Albay dahil) rütbelerindeki subaylar ile astsubay ve uzman jandarmaların atanmaları Jandarma Genel Komutanınca, yapılır.

(Değişik fıkra: 20/08/1993 – KHK-507/1 md.)İhtisaslaşma gereği olarak, özel eğitim görmüş personel nokta atamasına tabi tutulur. Ancak nokta ataması yapılmayıp, il jandarma komutanlıkları emrine atanan astsubay ve uzman jandarmalardan emniyet ve asayiş görevi alacak olanların istihdam yerleri ve il içi yer değiştirmeleri il jandarma komutanının teklifi üzerine valinin onayı ile belirlenir.

3.İl İdaresi Kanunu

Madde 11 –

    Ç) Jandarma, polis, gümrük muhafaza ve diğer özel kolluk kuvvetlerinin bütün ast ve üstlerinin il içine münhasır olmak üzere geçici veya sürekli olarak vali tarafından yerleri değiştirilebilir ve bundan hemen İçişleri, Gümrük ve Tekel Bakanlıklarına bilgi verir.

4.Uzman Jandarma Kanunu

Madde 19 – Atamalar Jandarma Genel Komutanlığının teklifi ve İçişleri Bakanının onayı ile yapılır. İllerde görev yapmak üzere atanacaklar iller emrine, diğerleri doğrudan görev yapacakları birlikleri emrine atanır. İller emrine atananların görev yerleri İl Jandarma Alay komutanının teklifi, valinin onayı ile belirlenir, diğer birliklere atananların görev yerleri ise ilgili komutanlarınca belirlenir.

(Değişik fıkra: 27/02/2008 – 5744 S.K./1. md.)(*) Uzman Jandarma Okulunu başarı ile bitirenler, altı ay süre ile stajyer olarak görevbaşı eğitimine tabi tutulmak üzere kura ile atanır. Sağlık durumu, idari, asayiş ve diğer zorunlu sebepler dışında atandıkları görev yerlerinde asgari iki yıl kalmayanlar yeniden atamaya tabi tutulmaz. İl içindeki yer değiştirme işlemleri bu şarta tabi değildir.

Atamayla ilgili diğer hususlar yönetmelikte belirtilir.

5.Uzman Erbaş Kanunu

Madde 18 – (Değişik madde: 27/07/1993 – KHK – 489/8 md.; Değiştirilerek kabul: 10/02/2004 – 5085 S.K./11. md.)(*)

Uzman erbaşlar, sözleşme süreleri içinde değişik bölge ve garnizonlara Türk Silahlı Kuvvetlerinin hizmet ihtiyacı esas alınmak suretiyle atanma ve yer değiştirme işlemlerine tabi tutulurlar veya kurs dahil geçici görevle görevlendirilirler. Bu şekilde atanan veya geçici görevle görevlendirilenlere ve ayrıca terhislerinden sonra uzman erbaş olarak atananlarla kendi kusurları olmaksızın hizmet sürelerinin bitiminde ayrılanlara 6245 sayılı Kanun ve Bütçe Kanunu esaslarına göre harcırah verilir.

6.Subay ve Astsubay Atama Yönetmeliği

Madde 8 – Kadro ve rütbe değişiminin getirdiği kısıtlamalar ölçüsünde atamalarda personelin asgari sayıda garnizon değiştirmesi esas alınır. Subay ve astsubayların, asgari 2 yıl çalışabilecekleri garnizonlara atandırılmaları göz önünde bulundurulur.

Madde 13 – Subay ve astsubayların atamaları:

a) Asteğmen – albay rütbelerindeki subaylar ile astsubayların atamaları; Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca yapılır.

e) Askeri hakimler, Gülhane Askeri Tıp Akademisi öğretim üyesi olan profesör ve doçentler ile Jandarma general, subay ve astsubaylarının atamaları; özel kanunları gereğince, Sahil Güvenlik Komutanlığı amirallerinin atamaları ise 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu hükümlerine göre yapılır.

f) (Değişik bent: 09/04/2011 – 27900 S. R.G. Yön./1. md.)(*) Çeşitli nedenlerle yapılacak görevlendirmelerde; görevlendirmenin3 aya kadar yapılması durumunda Kuvvet Komutanlığına,Jandarma Genel Komutanlığına ve Sahil Güvenlik Komutanlığına bilgi verilmek suretiyle asgari Tümen/Tugay ve eşidi Komutanlıklarca (Sahil Güvenlik Komutanlığında Alay ve eşidi), görevlendirmenin 3 aydan fazla süreler için yapılması durumunda ise görevlendirme ilgili birliğin teklifi ile Kuvvet Komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca yapılır.

Amirlerince uyarılmalı, düzelme sağlanamadığında idari ve yasal tedbirler alınmalı ve yürürlükteki mevzuat usullerine göre belgelenmelidir. Bu tedbirler alınmadan atama teklifinde bulunulamaz.</p> Görevine devam etmesi hizmet açısından önemli sakıncalar doğuracak personel için atama dönemine bağlı kalınmaksızın görevden alınma teklifinde bulunulduğunda, bu teklifin gerekçesi atamaya yetkili makama yazılı olarak bildirilir.

Madde 23 – Aşağıdaki hallerde, genel atama dönemine bakılmaksızın her zaman atama yapılabilir.

a) Kendisinin, eşinin ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının hayati önemi haiz atamaya esas sağlık durumu ve buna bağlı kadroların boşalması,

b) Terfi,

c) İstifa, emeklilik veya ölümden dolayı kadroların boşalması,

ç) Sicil (sicil notu, sicil tam notunun yüzde altmış (%60)ından aşağı düşen subay ve astsubaylar, öncelikle bulundukları garnizon dahilinde, bunun mümkün olmaması halinde garnizon hizmet süresine bakılmaksızın diğer garnizonlara, sicil üstleri değişecek şekilde atandırılabilirler.),

d) Sıralı sicil üstlerince görevde verimli olunamadığının saptanması,

e) Kuvvet veya sınıf değişikliği,

f) Gördüğü kurs veya öğrenimle ilgili olan boş kadrolara atanma,

g) Atamayı gerektiren bir eğitime seçilme nedeniyle boşalan kadrolara atama veya aynı nitelikli bir eğitimden göreve atanma,

ğ) Eş veya çocuklarının ölümü,

h) Görev ihtiyaçları,

 ı) Kilit/kritik kadroların zorunlu boşalması,

i) Konuş, kuruluş ve kadro değişiklikleri,

j) Astsubaylıktan subaylığa geçirilmesi,

k)Diğer idari, asayiş ve zaruri sebepler.

Av. Yalçın TORUN

UYARI

Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.