MECLİSE SUNULAN KANUN TEKLİFİ İLE 6191 SAYILI SÖZLEŞMELİ ER VE ERBAŞ KANUNU’NDA YAPILMASI ÖNGÖRÜLEN DEĞİŞİKLİKLER
A. Giriş
Türkiye Büyük Millet Meclisine 23.05.2024 tarihinde, 2 / 2168 esas sayılı “Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi“ sunulmuştur.
B. Kanun Teklifinin Getirdiği Düzenlemeler Nelerdir?
1. Sözleşmeli Erlerin görevde başarısız olma halleri kanun ile düzenleme altına alınmıştır.
Kanun telifinin 48. maddesine göre 6191 Sayılı Kanuna 6/A maddesi eklenmiştir. Eklenen bu maddeye göre görevde başarısız olma halleri şunlardır;
a. Atış, spor ve eğitim faaliyetlerinde ilgili mevzuatında öngörülen standartlara ulaşamamak,
b. Harekât, operasyon, iç güvenlik, hudut ve kolluk/asayiş görevleri ile kadro görevinin gereklerini yerine getirmede yetersizlik veya isteksizlik göstererek vazifeyi yahut birliğin emniyetini tehlikeye düşürmek veya görevin yapılmasını aksatmak.
Yukarıda sayılan hallerden birinin rapor, tutanak ve her türlü belge ile kanıtlanması halinde o sözleşmeli erin sözleşmesi feshedilecektir. Söz konusu düzenleme ile idarenin sözleşme fesih konusunda sahip olduğu takdir yetkisi genişletilmiştir.
2. Sözleşmeli Erlerin kendilerinden istifade edilememe halleri kanun ile düzenleme altına alınmıştır.
Kanun telifinin 49.Maddesine göre 6191 Sayılı Kanuna 6/B maddesi eklenmiştir. Eklenen bu maddeye göre kendilerinden istifade edilememe halleri şunlardır;
a. Mücbir sebepler hariç gelirinin çok üstünde borçlanmaya düşkün olan ve bu borçlarını ödememeyi alışkanlık haline getirmek,
b. Görevine, sosyal ve aile yaşantısına zarar verecek derecede menfaatine, içkiye, kumara düşkün olmak veya Türk Silahlı Kuvvetlerinin, Jandarma Genel Komutanlığının veya Sahil Güvenlik Komutanlığının itibarını sarsacak şekilde yüz kızartıcı, utanç verici veya toplumun genel ahlak yapısına aykırı fiillerde bulunmak,
c. Devletin, Türk Silahlı Kuvvetlerinin, Jandarma Genel Komutanlığının veya Sahil Güvenlik Komutanlığının manevi şahsiyetine zarar verecek nitelikte suç veya disiplinsizlik teşkil eden tutum, davranış veya fiillerde bulunmak,
ç. İntihara teşebbüs etmek, kendisini veya bir başkasını kasten hizmete yaramayacak hale getirmek ve getirtmek, kasten veya silah kullanımına yönelik mevzuat, talimat ya da emirlere açıkça aykırı olacak şekilde ateşli silah ile kendisini veya başkasını yaralamak,
d. Uyuşturucu ve uyarıcı maddeleri yapmak veya kullanmak, bunların yapılmasına, kullanılmasına, saklanmasına, nakledilmesine, yakalanacağı sırada ortadan kaldırılmasına, satılmasına veya satın alınmasına aracı olmak, kullanılmasını kolaylaştırmak ya da özendirmek,
e. Mazeretsiz olarak bir sözleşme yılı içinde toplam yedi gün ve daha uzun süre göreve gelmemek,
f. Türk Silahlı Kuvvetlerinde komando birliklerinde görev yapmak üzere Komando branşında istihdam edilmek üzere temin edilenlerden en az dört yıl hizmet süresini tamamlamadan, vazifenin sebep ve tesiri nedenleri hariç, komando niteliğini kaybettiği yönünde sağlık kurulu raporu almak,
Yukarıda sayılan durumlardan herhangi birinin rapor, tutanak ve her türlü belge ile kanıtlanması halinde o sözleşmeli erin sözleşmesi feshedilecektir.Söz konusu düzenleme ile idarenin sözleşme fesih konusunda sahip olduğu takdir yetkisi genişletilmiştir.
3. Uzman Erbaşlığa geçiş şartları kanunla düzenleme altına alınmıştır.
Kanun telifinin 53.Maddesine göre 6191 Sayılı Kanuna Ek Madde 5 eklenmiştir. Eklenen bu madde şu şekilde olacaktır;
“Uzman erbaşlığa geçirilme:
EK MADDE 5- (1) Sözleşmeli erbaş ve erlerden bu fıkradaki şartları sağlayanlar; kuvvet komutanlıklarının, Jandarma Genel Komutanlığının ve Sahil Güvenlik Komutanlığının ihtiyaç duyacağı miktar kadarı, aynı kuvvet komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik
Komutanlığı içerisinde olmak şartı ile uzman erbaşlığa nasbedilirler. Uzman erbaşlığa geçirilmeye ilişkin usul, esas ve şartlar aşağıda belirtilmiştir:
a) En az lise mezunu olmak veya komando nitelikliler için en az ilköğretim okulu mezunu olmak.
b) Uzman erbaş olmaya istekli olmak.
c) Başvuru tarihinde ikinci hizmet yılım tamamlamış olmak.
ç) Yönetmelikte öngörülen sınavlarda başarılı olmak.
d) 18/3/1986 tarihli ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununda ve bu Kanuna göre yürürlüğe konulacak yönetmelikte belirtilen; ceza durumuna, kişisel ve ahlakî niteliklere, disiplin durumuna, görevdeki başarısına, sağlık durumuna, mesleki yeterliliğe ve sahip olması gereken diğer niteliklere ilişkin şartlan sağlamak.
e) Tabi tutulacakları temel askerlik eğitiminde başarılı olmak.
(2) Sözleşmeli erbaş ve erlerden uzman erbaşlığa naspedilecekler;
a) Uzman çavuş rütbesinde göreve başlatılırlar.
b) Tabi tutulacakları eğitimler esnasında özlük haklan yönünden sözleşmeli erbaş ve er statüleri devam eder. Eğitimlerde başanh olamayanlar ile kendi isteği ile ayrılanlardan, istekli olan ve sözleşmeli erbaş ve er olmak için gerekli olan şartları kaybetmemiş olanlar sözleşmeli erbaş ve er olarak hizmete devam ettirilirler. Eğitimini başarıyla tamamlayarak, bu madde kapsamında uzman erbaş naspedilenler için, 3269 sayılı Kanunun 12 nci maddesinde öngörülen intibak dönemi uygulanmaz.
c) Bu personelin sözleşmeli erbaş ve erlikte geçen hizmet süreleri uzman erbaşlık hizmet süresinden sayılmaz.”
Av.Meryem KILIÇ
Av.Yalçın TORUN