Silahlı Kuvvetlerden Çıkarıldıktan Sonra Görevine Dönen Personelin OYAK Kapsamındaki Zararlarının İdarece Tazmin Edilmesi Gerekir
Davacı, Jandarma Genel Komutanlığı emrinde görev yapmakta iken Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla Silahlı Kuvvetlerden çıkarılmış, ancak bu işlem İdare Mahkemesi tarafından iptal edilerek görevine iade edilmiştir. Davacı statü dışında kaldığı sürede OYAK aidatlarının ödenmediğini, bu nedenle emsallerine göre kar payı ve emsal farkı kaybına uğradığını ileri sürerek idareden bu zararların karşılanmasını talep etmiş, başvurusunun reddi üzerine dava açmıştır. Davalı idare, OYAK aidatlarının yalnızca maaş ödemelerinden yasal kesinti yoluyla aktarıldığını, maaş ödemesi olmadığı sürece aidat yatırılmasının mümkün olmadığını, bu nedenle işlemin hukuka uygun olduğunu savunmuştur. Mahkeme, Anayasa ve 205 sayılı OYAK Kanunu hükümlerine atıfla, davacının üyeliğinin hukuka aykırı bir işlem sonucu sonlandığını, bu süreçte aidatların yatırılmadığını ve davacının kusuru olmaksızın zarara uğradığını tespit etmiştir. Hukuka aykırı işlemlerden doğan zararların idare tarafından tazmin edilmesi gerektiği vurgulanarak, davacının OYAK’tan elde etmesi gereken kar payı, nema ve emsal farkının ödenmemesinin idareye yüklenebilir olduğu sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, dava konusu işlemin iptaline ve davacının emsalleriyle eşitlenebilmesi için gerekli farkların davalı idare tarafından OYAK’a ödenmesine karar verilmiştir.
T.C.
İSTANBUL
….. İDARE MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/……
KARAR NO : 2025/……
DAVACI : ……
DAVALI : …….. VALİLİĞİ
VEKİLİ : AV…….
–
DAVANIN ÖZETİ : Jandarma Genel Komutanlığı …… İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde ……olarak görev yapmakta iken, Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulu’nun …/…/2014 tarih ve 2014/… sayılı kararı ile Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası ile tecziye edilen ve İstanbul … İdare Mahkemesinin E:2024/…., K:2024/… sayılı iptal kararı üzerine görevine iade edilen davacı tarafından, söz konusu işlem nedeniyle statü dışında geçirdiği sürelerde OYAK üye aidatlarının kendisi adına OYAK’a zamanında ödenmediğinden bahisle emsallerine göre oluştuğu belirtilen kar payı ve emsal farkı tutarının OYAK’a ödenmesi talebiyle yapılan …/…/2024 tarihli başvurunun reddine ilişkin …….. Valiliği İl Jandarma Komutanlığı’nın …/…./2024 tarih ve …….. sayılı işleminin; hukuka ve mevzuata aykırı olduğu ileri sürülerek iptali ve mahrum kaldığı OYAK kar payı ödemelerinin ve emsal farklarının hesaplanarak davalı idare tarafından OYAK’a ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ: OYAK üye aidatlarının, istihkak olmayıp yasal bir kesinti olduğu ve personele maaş ödemesi yapılırken OYAK matrahına esas tutar üzerinden belirlenen oran kadar kesinti istihkaktan yapılarak OYAK’a gönderildiği, maaş ödemesi haricinde mahkeme kararı olmadan personel adına OYAK’a herhangi bir ödeme yapılamadığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul … İdare Mahkemesi’nce, dava dosyası incelenerek işin gereği görüşüldü:
Dava, Jandarma Genel Komutanlığı ….. İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde ……olarak görev yapmakta iken, Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulu’nun …/…/2014 tarih ve 2014/… sayılı kararı ile Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası ile tecziye edilen ve İstanbul … İdare Mahkemesinin E:2024/…., K:2024/… sayılı iptal kararı üzerine görevine iade edilen davacı tarafından, söz konusu işlem nedeniyle statü dışında geçirdiği sürelerde OYAK üye aidatlarının kendisi adına OYAK’a zamanında ödenmediğinden bahisle emsallerine göre oluştuğu belirtilen kar payı ve emsal farkı tutarının OYAK’a ödenmesi talebiyle yapılan …/…/2024 tarihli başvurunun reddine ilişkin …… Valiliği İl Jandarma Komutanlığı’nın …/…/2024 tarih ve ……. sayılı işleminin iptali ve mahrum kaldığı OYAK kar payı ödemelerinin ve emsal farklarının hesaplanarak davalı idare tarafından OYAK’a ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasanın 125. maddesinin son fıkrasında idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hüküm altına alınmıştır.
205 sayılı Ordu Yardımlaşma Kurumu Kanununun 19. maddesinde, bu Kanunla daimi ve geçici üyelere tanınan hakların bunlardan ilk aidatın kesildiği tarihten başlayacağı, “Kurumun yapacağı yardımlar” başlıklı 20. maddesinde, emeklilik yardımı ile Konut Ön Biriktirim Fonundan yararlanmak isteyenlere verilecek ve kullanım ve yönetim usulleri Genel Kurulca belirlenecek Konut Edindirme Yardımının daimi üyelere bir defaya mahsus olarak yapılacak toptan yardımlar arasında olduğu, 21. maddesinde, en az 10 yıl müddetle Kurumda üye olarak bulunduktan sonra görevli oldukları kuruluşlardan herhangi bir sebeple ayrılmak suretiyle üyeliği sona eren daimi üyelerin emeklilik yardımından faydalanabilecekleri, 24. maddesinde, emeklilik yardımının üyenin Kurumda geçen ve aidat ödediği süreye karşılık olarak, tasarruf pirimine yıllık % 5 teknik faiz oranı üzerinden hesaplanan miktardan ibaret olduğu, 30. maddesinde ise, açığa çıkarılan, Bakanlık emrine alınan, işten el çektirilen ve diğer kanuni aidatları kesilemiyen üyelerden geçen müddetlere ait aidatlarını Kuruma ödeyenlerin bu müddetlerinin emekli, malüliyet ve ölüm yardımlarına esas olacak müddetlere ilave olunacağı ancak aidatını ödemiyenlerden bu devreler içinde ölüm ve malüliyete duçar olanlara, yalnız Kurumda geçen müddete tekabül eden emeklilik yardımının ödeneceği kurala bağlanmıştır.
İdarenin hukuki sorumluluğu; kamu hizmetlerinden ötürü uğranılan zararlar ile idarelerin hukuk dışı işlem ve eylemlerinden ötürü uğranılan zararların karşılanıp giderilmesini amaçlayan hukuki bir kurum olarak tanımlanmaktadır.İdarenin hukuki sorumluluğundan söz edebilmek için ise, ortada bir zararın bulunması ve bunun idareye yüklenebilen hatalı bir işlem veya eylemden doğması, başka bir deyişle, zararla idari faaliyet veya idari işlem arasında illiyet bağı bulunması gerekir. Daha açık bir anlatımla, idari faaliyet ya da hukuka aykırılığı saptanan idari işlem zararın gerçek nedenini oluşturmalıdır.
Hukuka aykırı idari işlemler nedeniyle uğranılan gerçek zararların idarenin mali sorumluluğu ve tazmin borcu çerçevesinde değerlendirilip, hukuka aykırılığı saptanan işlem sonucu ortaya çıkan bireysel zararların karşılanması, Anayasa’nın 125. maddesi ve 2577 sayılı Kanunun 2. maddesinde öngörüldüğü üzere hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
Dava dosyasının incelenmesinden; Jandarma Genel Komutanlığı …… İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde ……..olarak görev yapmakta iken, Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulu’nun …/…/2014 tarih ve 2014/… sayılı kararı ile ‘Silahlı Kuvvetlerden ayırma’ cezasıyla tecziye edildiği, anılan işlemin iptali istemiyle açılan davada İstanbul …. İdare Mahkemesinin …/…/2024 tarih ve E:2024/…, K:2024/… sayılı iptal kararı üzerine görevine iade edilen davacı tarafından, statü dışında geçirdiği süreler nedeniyle emsalleriyle aynı seviyeye ulaşabilmek ve OYAK üyeliğinin yeniden ihyası için OYAK hesabına ödenmesi gereken kar payı ve emsal farkı tutarının OYAK’a ödenmesi talebiyle …/…/2024 tarihinde davalı idareye başvuru yapıldığı, bahse konu başvurunun ….. Valiliği İl Jandarma Komutanlığı’nın …/…/2024 tarih ve …… sayılı işlemiyle reddi üzerine, anılan işlemin iptali ile işlem nedeniyle mahrum kalınan OYAK kar payı, emsal farkı ve nema farkının davalı idare tarafından OYAK’a ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde görev yapan personelin üye olabileceği OYAK, üyelerinden belli aidatlar almakla, karşılığında belli şekilde menfaatlenmesini temin etmeye yönelik bir kurumdur. Bir nev’i sosyal güvence sağlamaya yönelik olan bu kurum, mevzuattaki hükümler esas alındığında belli bir süre devamlılık ve yapılan katkı sonrası elde edilecek menfaatin veya karşılığın arttığı bir sisteme dayanmaktadır. Bu suretle üyelerden elde edilecek katkıların nemalandırılmasını da esas almaktadır. Zaten Kurum tarafından elde edilecek katkıların nasıl nemalandırılacağı ve kişilere nasıl artış olarak yansıtılacağı konuya yönelik mevzuatta düzenlenmiş olan bu Kurum’a üyeliğin, kişilerin kusuru olmadan sonlandırılmış olması ve buna bağlı olarak zararın ortaya çıkmış olması hâlinde artık idarece kusurlu olarak kişiler aleyhine oluşan bu yöndeki zararın giderilmesi de gerekir. Bunun yanında kişilerin yargı kararıyla iptal edilen işleme dayalı olarak belli bir süre ilgili Kurum’a katkı sunamamış olması hâlinde, nemalandırma sistemi uyarınca kişilerin zararları olacağı da açıktır.
Olayda; yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca OYAK kesintilerinin maaş üzerinden hesaplanarak Kurum hesabına yatırıldığı hususunda şüphe bulunmadığı ve aidat kesintisinin yapılmasının ön koşulunun da kurum üyeliği olduğu görülmektedir. Buna göre, davacının OYAK üyeliğinin idarenin daha sonradan geri alınan Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasına yönelik işlemi nedeniyle sonlandığı ve OYAK aidatlarının da bu nedenle ödenmediği anlaşılmıştır. Uyuşmazlık kapsamında davacının kamu görevinden çıkarılmasına dayalı olarak tarafına ödeme yapıldığı ve göreve iadesi sonrasında ise üyeliği devam ettirilmekle birlikte görevden ayrı kaldığı döneme yönelik OYAK’a herhangi bir ödeme yapılmadığı anlaşılmaktadır.
Belirtildiği üzere davacının Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasıyla tecziyesine dair işlemin yargı kararıyla iptal edilmiş olması nedeniyle, idarece bu kapsamda oluşmuş olan tüm zararların tazmini gerekecektir. Buna ilgili mevzuat gereği yararlanılabilecek haklar da dâhildir. Davacının kamu görevinden ayrılmadan önce OYAK’a üye olması ve görevden çıkarılması sonrasında iadesine kadar geçen süreçte oluşan zararlardan da idarenin sorumlu olması gerekir. Buna göre de davacının ilgili dönemde üye olmamasına bağlı olarak ödenmemiş olan katkıların nemalandırılmamasında davacıya bir kusur atfedilebilmesi mümkün olmadığından, bundan doğan zararların idarece tazmini gerekecektir.
Buna göre Ordu Yardımlaşma Kurumu’nun davacıdan ödemesini istediği meblağın, davacının görevden ayrı kalmasını gerektiren Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasına dair işlemden kaynaklandığı ve bu zararın (OYAK tarafından davacıya ödenen tutar mahsup edilmek suretiyle) davalı idarece giderilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
Bu durumda, davalı idare bünyesinde görev yapmakta iken Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılan ve bu işleme karşı açtığı davada Mahkeme kararıyla işlemin iptaline hükmedilmesi sonrasında görevine geri dönen davacının statü dışında geçirdiği süre boyunca emsalleri ile eşitlenebilmesi için OYAK kurumuna ödenmesi gereken tutarın davalı idare tarafından ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan, dava konusu işlem hukuka aykırı bulunduğundan davacının statü dışında geçirdiği süreler nedeniyle emsallerinin seviyesine ulaşabilmek ve OYAK üyeliğinin yeniden ihyası için OYAK hesabına kendisine ödenen tutarlar dışında kalan fazladan ödenmesi gereken kar payı farkı, nema ve emsal farkı tutarının davalı idare tarafından OYAK’a ödenmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle;
1-Dava konusu işlemin iptaline,
2-Davacının parasal hak talebinin kabulü ile davacının emsalleriyle eşit hale gelmesi için OYAK’a ödenmesi gereken kar payı, name ve emsal farkının davalı idare tarafından OYAK’a ödenmesine,
3-Aşağıda dökümü yapılan 1.450,20-TL yargılama giderinin davalı idare tarafından davacıya ödenmesine,
4-Posta avansından artan kısmın talep edilmesi halinde derhal, talep edilmemesi halinde kararın kesinleşmesinden sonra re’sen davacıya iadesine,
5-Kararın tebliğini izleyen günden itibaren (30) gün içerisinde İstanbul Bölge İdare Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere, …/…./2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Stj.Av.Şirin ÇAKIR
Av.Yalçın TORUN
Uyarı; Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları Stj.Av.Şirin ÇAKIR, ve Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.