Uyuşturucu Kullanma Halinde Kolluk(Jandarma, Emniyet) ve Türk Silahlı Kuvvetleri Personeli ile Devlet Memurlarının Karşı Karşıya Kalacağı Disiplin Yaptırımları, Hukuki Çareler ve Emsal Kararlar

1.Giriş

Kolluk ve Türk Silahlı Kuvvetleri personeli ile Devlet Memurlarının disiplin sorumluluğu, kamu düzeninin korunması, kamu güvenliği ve kurum disiplininin temini açısından özel öneme sahiptir. Özellikle, kamu görevlisinin yasa dışı uyuşturucu faaliyetlerine karışması, kamu güvenliği ve devlet otoritesine duyulan güveni derinden sarsan bir eylem olarak değerlendirilir.

Bu makalede, Kolluk ve Türk Silahlı Kuvvetleri personeli ile Devlet Memurlarının uyuşturucu ile ilgili fiillerine karşı yaptırımlar, disiplin cezasının uygulanma koşulları, yargı içtihatları, disiplin soruşturma süreci ve personelin başvuru yolları incelenecektir.

2.Kanuni Düzenlemeler

a.Kolluk personeline uygulanacak disiplin yaptırımı

7068 sayılı Kanun’un 8. maddesinin 6. fıkrası (m) bendi gereğince; uyuşturucu madde kullanmak veya kullanılmasına aracılık etmek fiili, meslekten çıkarma cezasını gerektiren disiplin suçları arasında yer almaktadır. Madde metni şu şekildedir;

m) “Uyuşturucu maddeleri yapmak veya kullanmak, bunların yapılmasına, kullanılmasına, saklanmasına, nakledilmesine, yakalanacağı sırada ortadan kaldırılmasına, satılmasına veya satın alınmasına aracı olmak, kullanılmasını kolaylaştırmak ya da özendirmek”

Bu hükümde geçen fiillerin tümü, tek başına meslekten çıkarma cezasının uygulanması için yeterlidir. Başka bir ifadeyle, sayılan fiillerin herhangi birinin işlenmesi, ayrıca ağırlaştırıcı unsur aranmaksızın meslekten çıkarma yaptırımını doğurur.

Ayrıntılı olarak incelenecek olan “uyuşturucu madde kullanmak” disiplin suçunun oluşması için, kişisel kullanım amacıyla dahi olsa uyuşturucu madde kullanılması yeterlidir.

2.Türk Silahlı Kuvvetleri personeline uygulanacak disiplin yaptırımı

6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu Ek Madde 1 de de erbaş ve erlerin uyuşturucu madde kullanımı disiplin cezası olarak şu şekilde düzenlenmiştir

“Erbaş ve erlerden uyuşturucu veya uyuşturucu olarak kabul edilen diğer uyarıcı maddeleri kullanan veya bulunduran, kullanılması maksadıyla başkalarına veren, kullanımını kolaylaştırmak için donanım veya malzeme sağlayan veya kullanılmasını özendirenlere bu Kanundaki hükümlere göre disiplin kurulları tarafından yirmi günden az olmamak üzere kırk güne kadar (bu süre dâhil) hizmetten men cezası verilir.”

Er ve erbaşlar dışında diğer muvazzaf ve sözleşmeli personel için 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu‘nda uyuşturucu kullanan personele verilecek disiplin cezasına ilişkin doğrudan bir düzenleme söz konusu değildir. Er ve erbaşlar dışında diğer muvazzaf ve sözleşmeli TSK personelinin “uyuşturucu” kullanması hali 6413 Sayılı Kanun madde 20/1-b’de düzenleme altına alınan “ahlaki zayıflık” kavramı kapsamında değerlendirilmekte ve silahlı kuvvetlerden ayırma cezası verilmektedir. Ahlaki zayıflığın tanımı ise şu şekildedir;

“b) Ahlaki zayıflık: Görevine, sosyal ve aile yaşantısına zarar verecek derecede menfaatine, içkiye, kumara düşkün olmak veya Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarını sarsacak şekilde yüz kızartıcı, utanç verici veya toplumun genel ahlak yapısına aykırı fiillerde bulunmaktır.”

c.Devlet Memurlarına Uygulanacak Disiplin Yaptırımı

Devlet Memurunun “uyuşturucu” kullanması halinde verilecek disiplin cezasına ilişkin doğrudan bir düzenleme söz konusu değildir. Ancak devlet memurunun “uyuşturucu kullanma” hali 657 Sayılı Kanun madde 125/E-g’de düzenleme altına alınan ve devlet memurluğundan çıkarma disiplin cezasını gerektiren “Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak” disiplinsizliği kapsamında değerlendirilmektedir.

3.Disiplin Suçunun Oluşması İçin Gerekenler Nelerdir ?

1.Eylemin kasten yapılması (taksirle işlenmesi durumunda farklı değerlendirme yapılabilir)

2.Fiilin ilgili disiplin kurulunca somut delillerle tespit edilmesi gerekir.

4.Disiplin Soruşturma Süreci

a.Disiplin Soruşturması:

Bilgisi olan personelin ifadesine başvurulur(Tanık dinlenir), deliller toplanır.

b.Savunma Hakkı:

7068 sayılı kanuna tabi personel, en az 7 gün önce tebliğ edilmek kaydıyla yazılı savunma yapar. (7068 s. Kanun m.31/2,)

6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanununa tabi personel için savunma süresi, yüksek disiplin kurulunun görevine giren disiplinsizliklerde verilecek savunma süresi üç iş gününden, diğer disiplinsizliklerde ise iki iş gününden az ve her hâlde beş iş gününden fazla olamaz. Savunması istenen kişinin talebi hâlinde ilave savunma süresi verilebilir. Ancak, ilk verilen savunma süresi ile ilave verilen savunma süresinin toplamı beş iş gününü geçemez. (6413 s. Kanun m.40/2)

657 Sayılı kanuna göre devlet memuruna disiplin cezası verilebilmesi için 7 günden az olmamak üzere savunma süresi verilmesi gerekmektedir.(657.S.K.M.130)

c.Disiplin Kurulu Kararı:

(1)7068 Sayılı kanuna tabi kolluk personeli için meslekten çıkarma cezasını vermeye yetkili kurullar şu şekildedir;

Asayiş kolordu komutanlıkları, komando tugay komutanlıkları, komando alay komutanlıkları, Jandarma Komando Özel Asayiş ve Kurtarma Tugay Komutanlığı, eğitim tugay ve birlik komutanlıkları, il jandarma, ilçe jandarma ve geçici bölge komutanlıkları, eğitim ve öğretim kurumları kadrolarında bulunan yüzbaşı ve altı rütbelerdeki subay, astsubay, uzman jandarma ve diğer sınıflardaki memurlara meslekten çıkarma cezasını, Jandarma Genel Komutanlığı Merkez Disiplin Kurulu verir (7068 s. Kanun m.20/1-ç bendi 3. Kısım)

Genel Komutanlık merkez teşkilatı, asayiş kolordu komutanlıkları, komando tugay komutanlıkları, komando alay komutanlıkları, Jandarma Komando Özel Asayiş ve Kurtarma Tugay Komutanlığı, eğitim tugay ve birlik komutanlıkları, il jandarma, ilçe jandarma ve geçici bölge komutanlıkları, eğitim ve öğretim kurumları kadrolarında bulunan binbaşı ve yarbay rütbelerindeki subaylara meslekten çıkarma cezasını, Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulu verir. (7068 s. Kanun m.20/1-d bendi 1. Kısım)

Genel Komutanlık merkez teşkilatı, asayiş kolordu komutanlıkları, komando tugay komutanlıkları, komando alay komutanlıkları, Jandarma Komando Özel Asayiş ve Kurtarma Tugay Komutanlığı, eğitim tugay ve birlik komutanlıkları, il jandarma, ilçe jandarma ve geçici bölge komutanlıkları, eğitim ve öğretim kurumları kadrolarında bulunan;  Albay ve General rütbesindeki personele meslekten çıkarma cezasını, Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulu verir. (7068 s. Kanun m.20/2-a, m.20/2-b)

(2)6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanununa tabi personel için silahlı kuvvetlerden ayırma cezasını vermeye yetkili kurullar şu şekildedir;

Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası; kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığında oluşturulacak yüksek disiplin kurulları tarafından verilir ve ilgili kuvvet komutanı, Jandarma Genel Komutanı veya Sahil Güvenlik Komutanının onayı ile yerine getirilir. General ve amiraller hakkında ise Genelkurmay Başkanlığında teşkil edilecek yüksek disiplin kurulu tarafından verilir ve yerine getirilir. (6413 s. Kanun m.13/2)

3.657 Sayılı Kanuna göre Devlet Memurları için devlet memurluğundan çıkarma cezasını vermeye memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu yetkilidir.(657 S.K.M.128)

5.Yargı Yolu:

Kararlara karşı 60 gün içerisinde idari yargı (iptal davası) yolu açıktır.

Yetkili ve Görevli Mahkeme : Personele verilen meslekten çıkarma disiplin cezası, hukuki niteliği itibarıyla bir idari işlem olduğundan, bu işleme karşı açılacak iptal davasında görevli mahkeme idare mahkemesidir.

Yetkili mahkeme ise, 7068 sayılı kanuna tabi kolluk personeli ve Devlet Memuru için ilgilinin son görev yaptığı yerde bulunan idare mahkemesi yetkilidir. TSK personeli için ise yetkili mahkeme, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 20/C maddesi gereği ilgilinin görev yaptığı yerin idari yargı yetkisi yönünden bağlı olduğu bölge idare mahkemesinin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.

6.Uyuşturucu Kullanmak Nedeniyle Verilen Disiplin Cezalarına İlişkin Emsal Kararlar Şu Şekildedir;

6.1.

T.C. Danıştay Başkanlığı – 12. Daire

Esas No.:

Karar No.:

Karar tarihi: 30.01.2013

Dosyada mevcut soruşturma raporu, ceza mahkemesi kararı, sağlık kurulu raporu ile diğer bilgi, belge ve davacının ifadesinde beyan ettiği konuya ilişkin ikrarının birlikte değerlendirilmesinden, davacının 25.4.2008 tarihinde kullanmak amacıyla uyuşturucu madde bulundurmak ve kullanmak fiilini işlediğinin sübuta erdiği anlaşılmakta ise de, davacının tedaviyi gerektiren eyleminin bu haliyle 657 sayılı Kanunun 125/E-g maddesinde düzenlenmiş bulunan “Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak” suçu kapsamında değerlendirilmesine olanak bulunmamakla, sözleşme feshi cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davacının temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 34,80 TL yürütme harcının isteği halinde davalı idareye iadesine, 30/01/2013 tarihinde oybirliği ile karar verildi.( https://yalcintorun.av.tr/kullanmak-icin-uyusturucu-bulundurmak-sucundan-hakkinda-tcknin-191-2-maddesi-uyarinca-tedaviye-ve-denetimli-serbestlik-uygulanmasina-karar-verilen-davaci-hakkinda-tesis-edilen-soz/?utm_source=chatgpt.com)

6.2.

Bölge İdare Mahkemesi Kararı:

“Her ne kadar Mahkeme tarafından; “… ceza yargılamasında ceza tayini için, her türlü şüpheden uzak kesin ve inandırıcı delil bulunma şartına bağlı olduğu ancak disiplin yargılamasında, ceza yargılama kriterleri dışarısında, idari takdir kapsamında maddi veriye dayalı kuvvetli şüphe ve kanaatin yeterli olduğu, soruşturma kapsamında dinlenen şahitlerin davacının eşi ve yeğeni olması nedeniyle, tarafsız olmadıkları, davacının polis memuru olması, esrar bulunan sigaradan sadece bir nefes alarak fenalaştığını yönündeki beyanının, hayatın olağan akışına uygun bulunmadığı” yolunda bir gerekçeye yer verilmiş ise de, yerleşik idari yargı içtihatlarıyla kabul edilmiş olmak üzere; disiplin hukukunun cezalandırılma ilkeleri açısından ceza hukukuyla benzer özellikler taşıdığı, kişilerin disiplin cezasıyla cezalandırılabilmeleri için disiplin suçu olarak belirlenmiş olan tutum ya da davranışın ilgilisi tarafından işlenmiş olduğunun kesin ve şüpheye yer bırakmayacak şekilde saptanması ve maddi gerçeğin tüm boyutlarıyla ortaya konmasının gerektiği, evrensel ceza hukukunun temel ilkelerinden olan “Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi”nin disiplin hukukunda da uygulama alanı bulduğu aşikar olup, buna göre disiplin yaptırımı uygulanacak kişi tarafından ikrar edilmeyen ve eldeki mevcut deliller ile disiplin normuna aykırı olduğu belirtilen fiilin ispatı mümkün olmayan hallerde “Şüpheden Sanık Yararlanır İlkesi” gereğince ilgiliye disiplin cezası verilemeyeceğinin kabulü gerekmekle, mahkemenin sözkonusu gerekçesi yerinde bulunmamıştır.

Vaziyet böyle olunca; somut tespit olmadan tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk, aksi yorumlarla davanın reddine hükmeden mahkeme kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; istinaf talebinin kabulü ile … İdare Mahkemesinin … tarihli ve E:…, K:… sayılı kararının kaldırılmasına , dava konusu işlemin iptaline”

7.Uyuşturucu kullanma hali nedeniyle kolluk ve TSK personeli ile devlet memurunun karşı karşıya kaldığı diğer yaptırımlar;

Önemle belirtmekte fayda vardır ki “uyuşturucu kullanma” halinde disiplin cezası dışında başkaca yaptırımlar da söz konusu olabilecektir. Şöyleki;

a.Jandarma Genel Komutanlığı ve Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde 3269 Sayılı Kanuna tabi uzman erbaşlar için “kendisinden istifade edilememe” hallerinden biri de uyuşturucu kullanmaktır. Bu durumda da personelin sözleşme feshi yaptırımı ile karşı karşıya kalması söz konusu olacaktır.(3269 S.K.Madde12/C)

b.Uyuşturucu kullanma hali ayrıca TCK’da suç olarak tanımlandığından, bu suçtan dolayı verilecek ceza memurluğun sona ermesine veya Türk Silahlı Kuvvetlerinden çıkarmaya sebep olabilecektir.

(1)Kolluk personeli ve Devlet Memurlarının “uyuşturucu kullanma” suçu nedeniyle bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkum olması halinde memurlukları sona erecektir.(657 S.K. Madde 48 ve 98)

(2) Türk Silahlı Kuvvetleri Personelinin “uyuşturucu kullanma” suçu nedeniyle bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkum olması halinde hakkında Türk Silahlı Kuvvetlerinden çıkarma kararı verilecektir.(926 S.K.Madde 50 ve Madde 94)

Yukarıdaki hallerde ilgililerin bu yaptırımlara karşı da idari yargıda 60 gün içerisinde dava açma hakları bulunmaktadır.

Stj.Av.Hasan SEVİNÇ

Av.Yalçın TORUN

Uyarı; Web sitemizde yayımlanan yukarıdaki yazılı metnin, eser sahipliği hakları  Stj.Av.Hasan SEVİNÇ ve Av.Yalçın TORUN’a aittir. Bu yazılı metin hak sahipliğinin tespiti amacıyla zaman içerikli elektronik imza ile muhafaza edilmektedir. Sitemizdeki yazılı metinler avukat meslektaşlarımız tarafından dilekçelerinde serbestçe kullanılabilir, fakat metinlerin tamamının, bir kısmının veya özetinin atıf yapılmaksızın başka web sitelerinde yayınlanmasına iznimiz yoktur.